Inhoud14 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
Oud is geen geur die je even tussendoor koopt. Wie net begint, kan het best starten met een zachte oud, waarin roos en vanille de ruwe randen opvangen. Daarom raden we als eerste flacon Oud Satin Mood van Maison Francis Kurkdjian aan, en dan pas na een sample van twee milliliter. Waarom oud zo polariseert en wat er eigenlijk in de flacon zit, leggen we hier uit.
Een boom die zich verweert
Oud, ook wel agarhout of adelaarshout genoemd, komt van bomen van het geslacht Aquilaria, daarnaast ook van Gyrinops. Gezond hout van deze bomen ruikt weinig spectaculair. Pas wanneer een boom verwond raakt en door schimmels wordt aangetast, vormt hij als afweer een geurende hars, en het hout kleurt geleidelijk donker. Zo beschrijft het een vakoverzicht van Shivanand en collega’s, in 2022 verschenen in het tijdschrift Molecules.
De cijfers daarin verklaren waarom oud zo kostbaar is. Naar schatting is maar zo’n tien procent van de wilde Aquilaria-bomen aangetast en vormt hars. Van nature gegroeid agarhout heeft 20 jaar en meer nodig; productiever zijn bomen vanaf ongeveer 50 jaar. Verantwoordelijk voor de geur zijn vooral twee groepen stoffen, zogeheten 2-(2-fenylethyl)chromonen en sesquiterpenen. Hoe de boom ze precies vormt, is volgens de auteurs nog niet volledig begrepen.
Daarom wordt er al jaren een handje geholpen. Op plantages verwondt men bomen doelbewust, ent men ze met schimmels of bacteriën of brengt men chemische triggers in via boorgaten. Volgens het overzicht kan chemisch opgewekt agarhout de natuurlijke kwaliteit benaderen; puur mechanisch verwond hout blijft daar meestal bij achter.
Soortbescherming: wat CITES betekent
Roofbouw en illegale handel hebben de wilde bestanden sterk uitgedund. De dienst voor landbouw, visserij en natuurbehoud in Hongkong maakt duidelijk dat alle Aquilaria-soorten in bijlage II van het verdrag van Washington, CITES, staan. Bijlage II betekent: de internationale handel is niet verboden, maar vereist vergunningen. Het vakoverzicht in Molecules dateert de eerste opname van Aquilaria op 1995.
Voor reizigers is dat heel concreet. Het Oostenrijkse ministerie van Financiën noemt als vrijstelling zonder CITES-documenten per persoon tot 1 kilo houtsnippers, 24 milliliter olie en twee sets kralen of gebedssnoeren van agarhout. Dat geldt alleen voor de persoonlijke bagage bij het in- of uitreizen uit een derde land, uitdrukkelijk niet voor bestellingen die per post komen. Wie op vakantie in Dubai of Bangkok pure oud-olie koopt, moet dat weten. Voor een kant-en-klare flacon uit de parfumerie in Duitsland speelt het in het dagelijks leven geen rol.
Echte oud of akkoord?
Eerlijk antwoord: van buitenaf is dat nauwelijks te zien. Op de ingrediëntenlijst staat “Parfum”, en die verzamelterm omvat volgens het Beierse Landesamt für Gesundheit und Lebensmittelsicherheit (de Beierse deelstaatdienst voor gezondheid en voedselveiligheid) zowel synthetische als natuurlijke geurstoffen. Montale bijvoorbeeld publiceert voor Black Aoud de volledige ingrediëntenlijst; een aparte vermelding van agarhoutolie komt daarin niet voor, de oud zit dus, als die er al in zit, in de verzamelterm. Het huis schrijft elders dat het zijn oud-essences uit Cambodja, India en Laos selecteert. Een opgave van de fabrikant die van buitenaf niet te controleren is.
Onze inschatting: bij een grondstof die zo zeldzaam en zo gewild is, kiezen veel geurmerken voor nagebouwde oud-akkoorden of mengen ze er maar weinig echte olie door. Dat is geen gebrek. Een goed opgebouwd akkoord spaart bovendien de wilde bestanden. Wantrouwig hoef je alleen te worden als een heel goedkope geur reclame maakt met “pure” of “natuurlijke” oud.
Roos, saffraan, leer: de gebruikelijke begeleiders
Pure oud-olie ruikt voor veel mensen ongewoon: houtig, rokerig, soms dierlijk. Parfumeurs zetten er daarom bijna altijd partners naast. Roos is de klassieker; die maakt oud ronder en eleganter. Saffraan brengt een licht leerachtige, kruidige warmte. Leer versterkt de donkere kant. In onze selectie komt roos voor in drie en saffraan in vier van de zes geurpiramides. Geen toeval.
Daar komen vanille, benzoë en amber bij voor zoetheid, of citrus en ceder voor frisheid. Hoe meer van die begeleiders, hoe toegankelijker de geur. Dat is de sleutel om te beginnen.
Zes oud-geuren op een rij
| Geur | Oud-sterkte (onze inschatting) | Begeleiders | Voor wie |
|---|---|---|---|
| Maison Francis Kurkdjian Oud Satin Mood | mild | roos, viooltje, vanille | beginners, dames en heren |
| Creed Royal Oud | mild | grapefruit, kardemom, ceder | overdag, ook op kantoor |
| Atkinsons Her Majesty The Oud | gemiddeld | saffraan, roos, amber | dames, ’s avonds |
| Initio Oud for Greatness | krachtig | saffraan, lavendel, nootmuskaat | heren met oud-ervaring |
| Lattafa Oud for Glory | krachtig | saffraan, lavendel, patchoeli | nieuwsgierigen met een klein budget |
| Montale Black Aoud | krachtig | roos, saffraan, leer | avonden, liefhebbers van donkere geuren |
De noten komen bij Creed en Montale van de websites van de fabrikant, anders van de productpagina’s van de winkel Scento.
Maison Francis Kurkdjian Oud Satin Mood
Francis Kurkdjian componeerde hem in 2015. Volgens Scento opent hij met Bulgaarse en Turkse roos, in het hart liggen viooltje en benzoë, in de basis vanille en agarhout. De oud blijft hier op de achtergrond; roos en vanille dragen de geur. Daarom is hij onze aanbeveling om mee te beginnen. De nadelen: hij zit in de hogere prijsklasse, en wie niet van zoet houdt, zal moeite hebben met de vanille. Let op de toevoeging Eau de Parfum, want volgens aanbiedingen bij Amazon bestaat er ook een Extrait-versie.
Creed Royal Oud
Creed omschrijft hem als “een andere manier om oud te dragen”, houtig en fris. Volgens de fabrikant ontmoeten grapefruit en kardemom een basis van oud en cederhout. Bij Scento stemmen meer klanten voor kantoor en overdag dan voor de avond, wat bij deze lichte uitwerking past. Wie oud wil ruiken zonder dat collega’s ernaar vragen, komt hier uit. Scento noemt een afwijkende lijst noten met citroen, engelwortel en sandelhout.
Atkinsons Her Majesty The Oud
Bergamot en saffraan openen, roos en oud vormen het hart, amber en musk de basis. Zo vermeldt Scento het. Volgens aanbiedingen bij Amazon bestaat daarnaast His Majesty The Oud voor heren; kijk bij het bestellen dus goed. Een goede keuze voor dames die van roos houden en voorzichtig kennis willen maken met oud.
Initio Oud for Greatness
Een herengeur uit 2018. Lavendel, nootmuskaat en saffraan openen, dan volgt agarhout, daaronder musk en patchoeli. Hier staat de oud centraal en wordt hij nauwelijks verzoet. Scento spreekt van natuurlijke oud; dat is een opgave van de winkel. Voor beginners is hij eerder te direct. Initio verkoopt onder een vergelijkbare naam Oud for Greatness Neo, een andere geur.
Lattafa Oud for Glory
Hij verschijnt ook onder de naam Bade’e Al Oud. Saffraan, nootmuskaat en lavendel als opening, dan oud en patchoeli, aan het eind musk. De lijst noten lijkt opvallend op die van Oud for Greatness. Onze voordelige keuze voor iedereen die wil weten of een krachtige oud überhaupt bij hem of haar past. Volgens aanbiedingen bij Amazon bestaat met Honor & Glory een afgeleide met een heel ander karakter.
Montale Black Aoud
Sinds 2006 het uithangbord van het Parijse huis. Montale noemt citroen, mandarijn, oud en saffraan in de topnoot, roos en patchoeli in het hart, leer, guajakhout, sandelhout en witte musk in de basis. Volgens de fabrikant gaat het om Cambodjaanse oud met Indonesische patchoeli. Dat levert een donkere, luide geur op. Eén verstuiving is genoeg.
Hoeveel is genoeg?
Oud vergeeft overdaad slecht. Eén verstuiving op borst of nek is genoeg om mee te beginnen, in plaats van op beide polsen en de hals. Na een uur ruik je de geur zelf vaak nauwelijks meer, je omgeving nog wel. Bijspuiten pas ’s middags, als het al nodig is. Bij de krachtige geuren uit onze lijst raden we af ze in een kantoortuin te dragen.
Een opmerking over de huid: geurstoffen kunnen afhankelijk van concentratie, duur en aanleg irriteren of allergische reacties veroorzaken, schrijft de Beierse deelstaatdienst. 26 geurstoffen moeten in producten die op de huid blijven vanaf 0,001 procent afzonderlijk worden vermeld. Op de lijsten van Creed en Montale staan bijvoorbeeld linalool, citronellol, geraniol en eugenol. Wie een bekende allergie voor geurstoffen heeft, controleert de lijst voor de aankoop en laat twijfels door een arts ophelderen.
Zo zouden wij beginnen
Bestel eerst twee samples: een milde oud en een krachtige, bijvoorbeeld Oud Satin Mood en Oud for Glory. Volgens Scento is twee milliliter goed voor ongeveer 30 verstuivingen. Draag elke geur op twee verschillende dagen en ruik na vier en na acht uur nog eens. Bevalt de krachtige, dan worden Black Aoud of Oud for Greatness interessant. Bevalt alleen de milde, blijf dan bij roos en vanille.
- Eerste oud-geur, zacht en rozig: Maison Francis Kurkdjian Oud Satin Mood.
- Oud voor de werkdag: Creed Royal Oud.
- Dames die van roos en saffraan houden: Atkinsons Her Majesty The Oud.
- Heren die oud puur willen: Initio Oud for Greatness.
- Krachtige oud voor weinig geld: Lattafa Oud for Glory.
- Donker en luid voor de avond: Montale Black Aoud.
Meer huizen buiten de parfumerieketens stellen we voor in de gids over nichegeuren. Wie warmte zonder oud zoekt, vindt in de gids over wintergeuren (in het Engels) alternatieven met vanille en hout. De grote klassiekers voor elke dag staan in de gids over herengeuren en de gids over damesgeuren. En omdat een oud-flacon zelden in de handtas past: welke parfumverstuivers voor onderweg goed dichtblijven, laat de gids over parfumverstuivers zien.
Hoe roos en oud samengaan, lees je in de gids over rozengeuren (in het Engels).
Veelgestelde vragen
Wat is oud eigenlijk?
Oud, ook wel agarhout of adelaarshout genoemd, komt van bomen van het geslacht Aquilaria. Pas wanneer een boom verwond raakt en door schimmels wordt aangetast, vormt hij als afweer een geurende hars. Naar schatting is maar zo'n tien procent van de wilde bomen aangetast, daarom is de grondstof zo kostbaar.
Zit er in oud-parfums echt agarhout?
Van buitenaf is dat nauwelijks te zien, want op de ingrediëntenlijst staat alleen de verzamelterm parfum. Veel merken werken met nagebouwde oud-akkoorden of mengen er weinig echte olie door. Dat is geen gebrek; wantrouwig hoef je alleen te worden bij een heel goedkope geur met pure of natuurlijke oud.
Mag je oud-olie van vakantie meenemen?
Alle Aquilaria-soorten staan in bijlage II van CITES, dus de handel heeft vergunningen nodig. Het Oostenrijkse ministerie van Financiën noemt als vrijstelling in de persoonlijke bagage tot 24 milliliter olie per persoon. Voor bestellingen per post geldt die grens uitdrukkelijk niet.
Waarom wordt oud vaak met roos gecombineerd?
Pure oud-olie ruikt voor veel mensen ongewoon: houtig, rokerig, soms dierlijk. Roos maakt het ronder en eleganter, saffraan brengt kruidige warmte, vanille, benzoë en amber zorgen voor zoetheid. Hoe meer van die begeleiders, hoe toegankelijker de geur.
Hoeveel oud-parfum moet je opbrengen?
Eén verstuiving op borst of nek is genoeg om mee te beginnen. Na een uur ruik je de geur zelf vaak nauwelijks meer, je omgeving nog wel. Bijspuiten pas 's middags, als het al nodig is. Bij krachtige oud-geuren raden we af ze in een kantoortuin te dragen.
Hoe kom je erachter of oud bij je past?
Bestel twee samples, een milde en een krachtige oud, bijvoorbeeld Oud Satin Mood en Oud for Glory. Draag elke geur op twee dagen en ruik na vier en na acht uur nog eens. Bevalt alleen de milde, blijf dan bij roos en vanille.
Bronnen
- Shivanand P. e.a.: Agarwood – The Fragrant Molecules of a Wounded Tree, Molecules 2022
- Regering van Hongkong (AFCD): Aquilaria in CITES-bijlage II
- Oostenrijks ministerie van Financiën: CITES-beperkingen in het reisverkeer (Duits)
- LGL Beieren: consumenteninformatie voor mensen met een geurstofallergie (Duits)
- Montale: Black Aoud (opgaven fabrikant)
- Montale: geschiedenis en grondstoffen
- Creed: Royal Oud (opgaven fabrikant)
- Scento: Maison Francis Kurkdjian Oud Satin Mood (opgaven winkel)
- Scento: Creed Royal Oud (opgaven winkel)
- Scento: Atkinsons Her Majesty The Oud (opgaven winkel)
- Scento: Initio Oud for Greatness (opgaven winkel)
- Scento: Lattafa Oud for Glory (opgaven winkel)
- Scento: Montale Black Aoud (opgaven winkel)
Waar te koop
- Maison Francis Kurkdjian Oud Satin MoodPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.deProefmonster bij ScentoProefmonster bij Scento
- Creed Royal OudPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.deProefmonster bij ScentoProefmonster bij Scento
- Atkinsons Her Majesty The OudPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.deProefmonster bij ScentoProefmonster bij Scento
- Initio Oud for GreatnessPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.deProefmonster bij ScentoProefmonster bij Scento
- Lattafa Oud for Glory (100 ml)Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Montale Black AoudPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.deProefmonster bij ScentoProefmonster bij Scento
- Lattafa Oud for Glory –Proefmonster bij ScentoProefmonster bij Scento

