Inhoud11 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
De meeste boekenplankspeakers belanden uiteindelijk precies daar waar ze eigenlijk niet thuishoren: diep in een kastvak, tien centimeter voor de muur, en de bas dreunt. Daarom staat bij ons een model vooraan dat de fabrikant uitdrukkelijk heeft ontworpen voor plaatsing dicht bij de muur. De Dali Sonik 1 mag volgens het datablad 1 tot 50 centimeter voor de achterwand staan en kan toe met versterkers vanaf 25 watt. Wie minder wil uitgeven, kijkt naar de Wharfedale Diamond 12.1i. En wie ruimte heeft voor standaards en een krachtige versterker, komt uit bij de KEF LS50 Meta.
Past de speaker bij mijn versterker?
Alle modellen hier zijn passief. Ze hebben dus een geïntegreerde versterker, een receiver of een streamingversterker met luidsprekerklemmen nodig. Twee gegevens in het datablad bepalen of het paar bij elkaar past.
Het eerste is het rendement, meestal opgegeven als gevoeligheid in dB bij 2,83 volt en één meter. Drie dB verschil klinkt als weinig. Het betekent echter dat de zachtere speaker voor hetzelfde volume twee keer zoveel versterkervermogen nodig heeft. Tussen de KEF LS50 Meta met 85 dB en de Wharfedale Diamond 12.1i met 88 dB zit precies dat verschil.
Het tweede is de impedantie. Zes of acht ohm nominaal is onproblematisch. Interessanter is de minimumwaarde, als de fabrikant die noemt. KEF geeft voor de LS50 Meta 3,5 ohm op. Een kleine versterker die volgens de handleiding alleen is vrijgegeven voor 8-ohmspeakers, komt daarmee aan zijn grens. Geschikte apparaten bespreken we in de gids stereoversterkers en streamers.
Kast, standaard of dressoir?
Een kastvak werkt als een kleine resonantieruimte. Zit de basreflexpoort aan de achterkant, dan versterkt de achterwand het laag nog eens extra. Elac schrijft in de handleiding van de Debut 3.0-serie dat de nabijheid van een muur de bas versterkt en dat te veel nabijheid hem onnatuurlijk maakt, vooral in hoeken. Daar wordt 30 tot 60 centimeter afstand tot de muren aangeraden. Moet het toch de hoek zijn, dan horen de afstand tot de achterwand en tot de zijwand verschillend te zijn.
Standaards lossen meteen twee problemen op. Ze halen de speaker uit het vak en brengen de tweeter ongeveer op oorhoogte vanaf de bank. Dat klinkt banaal, maar in een woonkamer met een laag dressoir is het vaak de grootste winst. Goede standaards zijn zwaar, staan stevig en kun je vullen met zand of granulaat. De KEF LS50 Meta heeft daarvoor schroefdraadinzetten in de bodem, passend bij de standaard S2 van KEF.
Voor de opstelling zelf geldt de oude regel. Beide speakers en de luisterplek vormen een gelijkzijdige driehoek, de speakers licht naar de luisteraar gedraaid. Zo staat het ook bij Elac.
Hoe groot mag de ruimte zijn?
Vaste aantallen vierkante meters geeft bijna geen enkele fabrikant op, en ze zouden ook misleidend zijn. Een oud huis met een plafond van 3,20 meter, tapijt en een boekenwand gedraagt zich anders dan een betegelde woonkamer. Onze vuistregel: tot ongeveer 20 vierkante meter volstaat een woofer van 13 centimeter. Daarboven loont een blik op 16,5 centimeter, zoals bij de Elac Debut B6.3. Wie een open woonruimte van 40 vierkante meter wil vullen, is met vloerstaande speakers of een kleine subwoofer meestal beter af.
Een blik op de onderste grensfrequentie helpt bij het vergelijken, maar alleen bij dezelfde meetmethode. Dali en KEF noemen de waarde bij ±3 dB, andere fabrikanten liever de flatteuzere waarde bij −6 dB. Bij KEF liggen beide ver uit elkaar, 79 Hz tegenover 47 Hz.
Zes boekenplankspeakers in een overzicht
| Model | Woofer | Gevoeligheid / impedantie | Versterker volgens fabrikant | Voor wie |
|---|---|---|---|---|
| Dali Sonik 1 | 5¼ inch | 86 dB / 6 ohm | 25 tot 100 W | Kast en plekken dicht bij de muur, kleine tot middelgrote ruimtes |
| Elac Debut B5.3 | 5¼ inch, aramide | 86,5 dB / 6 ohm | 20 tot 120 W | Vrije opstelling met wat afstand tot de muur |
| Elac Debut B6.3 | 6½ inch, aramide | 87 dB / 6 ohm | 20 tot 140 W | Grotere ruimtes, meer laag zonder vloerstaander |
| Wharfedale Diamond 12.1i | 130 mm | 88 dB / 8 ohm | 20 tot 100 W | Instap, zwakkere versterkers |
| Q Acoustics 3020c | 120 mm | 87 dB / 6 ohm (opgave verkoper) | 25 tot 90 W (opgave verkoper) | Smalle kasten, muurbeugel |
| KEF LS50 Meta | 130 mm, Uni-Q | 85 dB / 8 ohm, min. 3,5 ohm | 40 tot 100 W | Standaards, krachtige versterker, veel afstand tot de muur |
Dali Sonik 1: gebouwd voor de nabijheid van de muur
Met een hoogte van 27,4 centimeter past de Sonik 1 in bijna elk kastvak. Dali noemt 51 Hz tot 26 kHz bij ±3 dB, 86 dB en 6 ohm. Doorslaggevend is een andere regel in het datablad: aanbevolen afstand tot de achterwand 1 tot 50 centimeter. Een muurbevestiging is in de behuizing ingebouwd. Wie naar de Oberon 1 zoekt, moet weten dat Dali die inmiddels bij de uitlopende modellen vermeldt. De Sonik 1 heeft op papier dezelfde kerngegevens.
Elac Debut B5.3 en B6.3: de keus met afstand
Elac verkoopt de Debut 3.0-speakers internationaal als DB53 en DB63, in Duitsland als B5.3 en B6.3. Beide hebben een aluminium tweeter en woofers van aramidevezel. De kleine reikt volgens de handleiding bij −3 dB tot 70 Hz omlaag, de grote tot 50 Hz. Daar staat tegenover dat de B6.3 zo’n 34 centimeter hoog is en bijna 7,9 kilo weegt. Voor veel kastvakken is hij daarmee simpelweg te hoog.
Wharfedale Diamond 12.1i: zuinig aan de versterker
De nieuwe versie van de Diamond 12.1 noemt 88 dB en 8 ohm, minimaal 4 ohm. Daarmee is hij de makkelijkste partner voor een kleine versterker. De basreflexpoort zit aan de achterkant. In de vaktest van Hifi Pig speelde hij toch goed op zo’n 20 centimeter voor achter- en zijwand. Zijn frequentiebereik eindigt volgens opgave bij 65 Hz.
Q Acoustics 3020c: plat tegen de muur
De 3020c is met zo’n 28 centimeter hoogte ongeveer even compact als de Dali. Q Acoustics wijst op de vlakke aansluitklemmen, zodat hij dicht tegen de muur kan staan, en biedt een eigen muurbeugel en passende standaards aan. De technische gegevens komen van verkopers, niet uit een datablad van de fabrikant. Wie exacte waarden nodig heeft, controleert ze voor de aankoop bij de aanbieder.
KEF LS50 Meta: veeleisend in beide richtingen
Coaxiale Uni-Q-driver, 7,8 kilo per speaker, behuizing met gebogen front. De LS50 Meta is de meest uitgebreide speaker hier. Hij vraagt echter ook het meest. 85 dB en een impedantieminimum van 3,5 ohm vragen om een versterker met reserves; KEF adviseert 40 tot 100 watt. De reflexpoort zit aan de achterkant. Op een krappe kastplank verspil je juist datgene waarvoor je bij deze speaker betaalt.
Zo zouden wij kiezen
- De speakers moeten in de kast of aan de muur: Dali Sonik 1.
- Kleine of oudere versterker, krap budget: Wharfedale Diamond 12.1i.
- Vrije opstelling met standaards, ruimte tot ongeveer 20 vierkante meter: Elac Debut B5.3.
- Grotere ruimte, maar geen vloerstaande speakers: Elac Debut B6.3.
- Standaards, afstand tot de muur en een krachtige versterker zijn aanwezig: KEF LS50 Meta.
Een laatste tip uit de praktijk van het opstellen. Voordat je schuimrubberen pluggen in de reflexpoort steekt of de basregelaar terugdraait, schuif je de speakers tien centimeter naar voren. Vaak is dat al genoeg.
Veelgestelde vragen
Welke versterker past bij boekenplankspeakers?
Alle modellen in de vergelijking zijn passief en hebben een geïntegreerde versterker, receiver of streamingversterker met luidsprekerklemmen nodig. Doorslaggevend zijn rendement en impedantie: drie dB minder gevoeligheid vraagt voor hetzelfde volume twee keer zoveel vermogen. De KEF LS50 Meta zakt volgens KEF tot 3,5 ohm, wat kleine 8-ohmversterkers tot hun grens brengt.
Hoeveel afstand tot de muur hebben boekenplankspeakers nodig?
Elac adviseert voor de Debut 3.0-serie 30 tot 60 centimeter, omdat de nabijheid van een muur de bas versterkt en te veel nabijheid hem onnatuurlijk maakt, vooral in hoeken. Moet het toch de hoek zijn, dan horen de afstand tot de achterwand en tot de zijwand verschillend te zijn. De Dali Sonik 1 is volgens het datablad daarentegen ontworpen voor 1 tot 50 centimeter.
Zijn speakerstandaards de moeite waard voor boekenplankspeakers?
Standaards halen de speaker uit het vak van de kast, dat werkt als een kleine resonantieruimte, en brengen de tweeter ongeveer op oorhoogte vanaf de bank. Goede standaards zijn zwaar, staan stevig en kun je vullen met zand of granulaat. De KEF LS50 Meta heeft daarvoor schroefdraadinzetten in de bodem, passend bij de standaard S2.
Zijn boekenplankspeakers genoeg voor een grote ruimte?
Als vuistregel volstaat tot ongeveer 20 vierkante meter een woofer van 13 centimeter. Voor grotere ruimtes komt een woofer van 16,5 centimeter in aanmerking, zoals in de Elac Debut B6.3, die voor veel kastvakken wel te hoog is. Voor een open woonruimte van 40 vierkante meter zijn vloerstaande speakers of een kleine subwoofer meestal de betere keus.
Wat helpt als de bas in de kast dreunt?
Vaak ligt het aan een basreflexpoort aan de achterkant, waarvan het effect door de achterwand wordt versterkt. Voordat je schuimrubberen pluggen in de poort steekt of de basregelaar terugdraait, schuif je de speakers tien centimeter naar voren. Vaak is dat al genoeg.
Hoe zet je boekenplankspeakers goed neer?
Beide speakers en de luisterplek vormen een gelijkzijdige driehoek, de speakers licht naar de luisteraar gedraaid. Zo adviseert ook Elac het. Daarbij horen voldoende afstand tot de muur en een hoogte waarbij de tweeter ongeveer op oorhoogte zit.
Bronnen
- Dali: Sonik 1, technische gegevens
- Dali: Sonik-handleiding, technische gegevens met afstand tot de muur (pdf)
- Dali: Oberon 1 (uitlopend model)
- Elac: Debut 3.0 DB53
- Elac: Debut 3.0 DB63
- Elac: Debut 3.0 Owner’s Manual met opstellingsadviezen (pdf)
- KEF: LS50 Meta, productdatablad (pdf)
- SoundStage! Hi-Fi: vaktest KEF LS50 Meta
- Hifi Pig: vaktest Wharfedale Diamond 12.1i
- Q Acoustics: persbericht over de 3000c-serie
- Sevenoaks: gegevens van de verkoper Q Acoustics 3020c
Waar te koop
- Dali Sonik 1 (Paar, Natureiche)Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Wharfedale Diamond 12.1i (Paar, schwarz)Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Elac Debut B5.3Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Elac Debut B6.3Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Q Acoustics 3020cPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- KEF LS50 MetaPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
