Inhoud14 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
Een koffer met 200 onderdelen klinkt als zekerheid. De helft ervan pak je nooit aan. Aan de fiets kom je met een goede 1/4-inch-set inclusief bits een heel eind; voor de auto en de bandenwissel hoort daar een 1/2-inch-ratel met doppen tot 21 of 22 mm bij, en voor de wielmoeren bovendien een momentsleutel. Liever weinig onderdelen van goede kwaliteit dan veel die het bij de eerste vastzittende bout opgeven.
Waarom dat zo is, legt de techniek achter vierkant, profiel en ratel uit.
Eerst de aandrijfmaat, dan het aantal onderdelen
De inchmaat beschrijft het vierkant waarop de dop zit. Een groter vierkant betekent meer kracht, maar ook meer ruimtebeslag.
Met 1/4 inch (6,3 mm) draai je kleine bouten tot ongeveer 13 of 14 mm sleutelwijdte los: aan de fiets, aan elektronica en meubels, op krappe plekken in de motorruimte. Met een bitadapter vervangt de ratel en passant veel schroevendraaiers. 3/8 inch (10 mm) is de middenweg voor werk aan de auto, bijvoorbeeld aan bougies, steunen of accupolen.
Grote moeren en hoge krachten vragen om 1/2 inch (12,5 mm). Wielmoeren en wielbouten hebben bij veel personenauto’s 17 of 19 mm, sommige 21 mm. Welke maat jouw auto nodig heeft, staat in de handleiding of blijkt uit het boordgereedschap.
In een gewoon huishouden is een gecombineerde set met 1/4 en 1/2 inch het verstandigst. 3/8 inch kan later nog komen.
Zeskant of twaalfkant, kort of lang
Een zeskantdop grijpt de moer op de vlakken, niet op de hoeken. Juist dat spaart vastgeroeste of al afgeronde boutkoppen. De fabrikanten noemen hun profiel verschillend, bij KS Tools FlankTraction, bij Hazet Tractionsprofil; bedoeld is hetzelfde principe. Twaalfkantdoppen, vaak dubbele zeskant genoemd, kun je in twee keer zoveel standen plaatsen. In krappe hoeken helpt dat. Als er veel kracht nodig is, zijn ze minder vergevingsgezind. Voor wielmoeren en alles wat vastzit blijft zeskant de veilige keuze.
Korte doppen zijn standaard. Lange, zogeheten diepe doppen heb je nodig als een draadeind ver uit de moer steekt, bijvoorbeeld bij schokdempers of assen. Vier lange doppen in 10, 13, 17 en 19 mm leveren meer op dan tien extra bits.
Wat een goede ratel maakt
Doorslaggevend zijn de tanden. Hun aantal bepaalt de terugslaghoek, dus de weg tot de ratel weer grijpt: bij 72 tanden maar 5 graden, bij 80 tanden volgens Stahlwille 4,5 graden. Goedkope ratels met weinig tanden hebben duidelijk meer speelruimte nodig. Achter het motorblok of tussen fietsframe en derailleur is die er al snel niet meer.
Bezuinig dus niet op de fijntandige ratel.
Chroom-vanadium, normen en waarom goedkope sets toch verkocht worden
Bijna elke set adverteert met chroom-vanadiumstaal. Veel zegt dat niet. Het gaat om harding, maatvastheid en wanddikte, en veelzeggender is daarom een verwijzing naar de normen: de Duitse normen DIN 3124 en ISO 2725 beschrijven doppen, DIN 3120 en ISO 1174 de vierkantaandrijving. Proxxon bijvoorbeeld geeft aan dat hardheid en maximaal draaimoment van zijn sets boven de DIN/ISO-eisen liggen. Ontbreekt elke norm op verpakking en website van de fabrikant, dan bewijst dat nog geen slechte kwaliteit. Voorzichtig maakt het wel.
Grote goedkope koffers zoals de Brüder Mannesmann M29166 met 130 delen zijn heel gangbaar en voor meubels of af en toe een spatbord van de fiets vaak voldoende. Gegevens over normen noemt de aanbieder online niet. Wie wielmoeren losdraait of regelmatig aan de auto werkt, is met een kleinere merkset meestal beter af. En goedkoper, als je de kosten van een tweede set meerekent.
Zes sets van compact tot werkplaatskoffer
| Model | Aandrijving, onderdelen | Ratel volgens fabrikant | Voor wie |
|---|---|---|---|
| Wera 8100 SA 6 Zyklop Speed | 1/4 inch, 28 delen, doppen 5 tot 13 mm, 15 bits | 72 tanden, 5 graden, zwenkbare kop | Fiets, montage, krappe plekken |
| Stahlwille 96010120 | 1/4 inch, 38 delen, dubbele zeskant 5 tot 13 mm, Torx-doppen | 80 tanden, 4,5 graden, QuickRelease | Wie veel met Torx en inbus werkt |
| Hazet 854-1 | 1/4 inch, 33 delen, 3 tot 14 mm, PH1 tot PH4, PZ1 tot PZ3 | HiPer fijntandige omschakelratel | Kleine profset voor huishouden en fiets |
| Proxxon 23040 | 1/4 en 1/2 inch, 56 delen, 4 tot 32 mm, bougiedoppen 16 en 21 mm | 52 tanden, drukknop | Degelijke instap voor de auto |
| KS Tools 918.0796 CHROMEplus | 1/4 en 1/2 inch, 96 delen, zeskant FlankTraction | 72 tanden, 5 graden | Auto en bandenwissel, ook lange doppen |
| Gedore red R46003232 | 1/4 en 1/2 inch, 232 delen, 4 tot 32 mm, ringsteeksleutels 6 tot 19 mm | Twee omschakelratels, 5 graden | Wie meteen een basisuitrusting wil |
Wera 8100 SA 6 Zyklop Speed
Een bewust kleine 1/4-inch-set. Volgens Wera heeft de ratel 72 tanden, 5 graden terugslaghoek, een vrij zwenkbare kop en een sneldraaihuls. Negen doppen, een lang en een kantelbaar verlengstuk en bits voor kruiskop, Torx en inbus zitten erbij. In plaats van een koffer: een textielen box.
Stahlwille 96010120
Duur, en dat merk je aan de kassa. Voor de fijntandige ratel 415QR N geeft Stahlwille 80 tanden en 4,5 graden werkhoek op. Het QuickRelease-systeem vergrendelt volgens de fabrikant dop, verlengstuk en ratel, zodat er niets in de motorruimte valt. De doppen zijn dubbele zeskant; daarbij komen Torx-buitendoppen en bitdoppen. Wie alleen aan de fiets sleutelt, betaalt hier voor precisie die hij nooit benut.
Hazet 854-1
De compacte kist dekt 3 tot 14 mm en alle gangbare kruiskopmaten af. Hazet gebruikt de HiPer-omschakelratel en doppen met Tractionsprofil. In de webshop van de fabrikant stond de set laatst als momenteel niet leverbaar; Amazon.de (Duitse webwinkel) heeft hem wel.
Proxxon 23040
De klassieker in de stalen kist combineert beide belangrijke aandrijvingen. Proxxon noemt gesmeed staal 31 CrV 3; hardheid en maximaal draaimoment zouden boven de DIN/ISO-waarden liggen. Met 52 tanden hebben de ratels meer zwenkruimte nodig dan de fijntandige modellen hier. Een wielwissel en kleinere klussen aan de auto doet de set toch prima.
KS Tools 918.0796 CHROMEplus
Met 96 delen veel breder opgezet. KS Tools noemt zeskantdoppen met FlankTraction-profiel, hoogglans verchroomd chroom-vanadiumstaal en ratels met 72 tanden en 5 graden. Korte en lange doppen zitten er volgens de verkopers bij. De koffer weegt volgens de fabrikant zo’n 6,2 kg.
Gedore red R46003232
De basisuitrusting van de voordeligere Gedore-lijn heeft doppen van 4 tot 32 mm, plus ringsteeksleutels, verlengstukken en cardankoppelingen. Beide omschakelratels hebben volgens Gedore 5 graden terugslaghoek. Bijna 8 kg gewicht, een grote koffer. Deze set hoort in het rek in de garage, niet in de kofferbak.
Bits en momentsleutel horen erbij
Aan de fiets zitten veel meer inbus- en Torx-bouten dan moeren. Een 1/4-inch-set met bitadapter dekt stuurpen, zadelklem en remklauw af. Werk je toch al met een accuschroefmachine, dan vind je geschikte apparaten voor de bits bij de accuboorschroevendraaiers; aan welk merk je je daarbij bindt, behandelt het artikel over het accusysteem.
De zinvolste aanvulling op de set is een momentsleutel. Wielmoeren worden aangehaald met de waarde uit de handleiding, carbononderdelen aan de fiets met een paar newtonmeter, die meestal op het onderdeel staan. Voor de fiets past een kleine 1/4-inch-sleutel in het bereik onder de tien. Voor de auto een 1/2-inch-model waarbij de waarde voor de wielmoeren zeker midden in het instelbereik ligt.
Zo zouden wij kiezen
Alleen fiets en meubels? Wera 8100 SA 6 of Hazet 854-1, plus een kleine momentsleutel. Veel Torx, motor, precisiewerk: Stahlwille 96010120, als de prijs geen rol speelt.
Voor de bandenwissel en af en toe een klus aan de auto volstaat de Proxxon 23040, aangevuld met een 1/2-inch-momentsleutel. Wie regelmatig aan de auto sleutelt, kiest vanwege de fijntandige ratels en de lange doppen voor de KS Tools 918.0796. En de complete garage in één keer krijg je met de Gedore red R46003232, mits er plek is voor de koffer.
Veelgestelde vragen
Welke aandrijfmaat heeft een dopsleutelset nodig?
Met 1/4 inch draai je kleine bouten tot ongeveer 13 of 14 mm los, aan de fiets, aan meubels en op krappe plekken in de motorruimte. 3/8 inch is de middenweg voor werk aan de auto. Grote moeren en wielmoeren vragen om 1/2 inch. In het huishouden is een gecombineerde set met 1/4 en 1/2 inch het verstandigst.
Zeskant- of twaalfkantdop?
Een zeskantdop grijpt de moer op de vlakken, niet op de hoeken, en spaart vastgeroeste of al afgeronde koppen. Twaalfkantdoppen kun je in twee keer zoveel standen plaatsen, wat in krappe hoeken helpt, maar ze zijn minder vergevingsgezind bij veel kracht. Voor wielmoeren blijft zeskant de veilige keuze.
Wat maakt een goede ratel?
Doorslaggevend is het aantal tanden; dat bepaalt de terugslaghoek. Bij 72 tanden is dat maar 5 graden, bij 80 tanden volgens Stahlwille 4,5 graden. Goedkope ratels met weinig tanden hebben duidelijk meer speelruimte nodig, en die ontbreekt achter het motorblok al snel.
Volstaat een grote goedkope koffer met veel onderdelen?
Voor meubels of af en toe een spatbord van de fiets vaak wel. Wie wielmoeren losdraait of regelmatig aan de auto werkt, is met een kleinere merkset meestal beter af. Veelzeggender dan reclame over chroom-vanadium is een verwijzing naar normen zoals de Duitse norm DIN 3124 en ISO 2725.
Welke sleutelwijdte hebben wielmoeren?
Wielmoeren en wielbouten hebben bij veel personenauto's 17 of 19 mm, sommige 21 mm. Welke maat jouw auto nodig heeft, staat in de handleiding of blijkt uit het boordgereedschap. Ze worden aangehaald met de waarde uit de handleiding, daarom hoort er een 1/2-inch-momentsleutel bij.
Welke dopsleutelset past bij regelmatig werk aan de auto?
Wie regelmatig aan de auto sleutelt, kiest vanwege de fijntandige ratels met 72 tanden en de lange doppen voor de KS Tools 918.0796 CHROMEplus met 96 delen. De complete garage in één keer krijg je met de Gedore red R46003232, mits er plek is voor de bijna 8 kg zware koffer.
Bronnen
- Wera: 8100 SA 6 Zyklop Speed-ratelset
- Stahlwille: QuickRelease-dopsleutelset 96010120
- Hazet: dopsleutelset 854-1
- Proxxon: complete set NO 23 040 (datablad)
- KS Tools: CHROMEplus dopsleutelset 96-delig
- Gedore: R46003232 dopsleutelset 232-delig
Waar te koop
- Wera 8100 SA 6 Zyklop SpeedPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Stahlwille 96010120Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Hazet 854-1Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Proxxon 23040Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- KS Tools 918.0796 CHROMEplusPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Gedore red R46003232Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
