Inhoud15 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
Aan de tuin ligt het zelden als een nestkast leeg blijft. Meestal hoort de invliegopening bij de verkeerde soort, hangt de kast in de middagzon of kan een kat er vanaf een tak bij. In de meeste tuinen is een nestkast van houtbeton zoals de Schwegler 1B de veilige keuze, met een invliegopening die past bij de vogels in de buurt. En de herfst is een goed moment om hem op te hangen.
Een goedkope houten kast is toch geen miskoop. Hij gaat alleen minder lang mee, en tegen marters helpt hij weinig.
De invliegopening bepaalt wie er intrekt
Volgens gegevens van de Duitse natuurbeschermingsorganisatie NABU heeft de Duitse consumentenorganisatie Stiftung Warentest de maten op een rij gezet. Wie gericht wil helpen, kiest op basis daarvan:
- 26 tot 28 mm voor pimpelmees, zwarte mees, kuifmees en glanskop. Zo’n nauwe opening houdt volgens Schwegler alle andere soorten buiten, ook de koolmees.
- 32 mm voor koolmees en ringmus.
- 32 tot 34 mm voor huismus en bonte vliegenvanger.
- 32 tot 45 mm voor de boomklever.
- Een ovale opening, 48 mm hoog en 32 mm breed, voor de gekraagde roodstaart.
- Een halfopen voorkant voor zwarte roodstaart, roodborst, winterkoning, witte kwikstaart en grauwe vliegenvanger. Zij broeden niet in holtes, maar in nissen.
Hangen er meerdere kasten in de tuin, dan leveren verschillende openingen meer op dan drie identieke. De Beierse vogelbeschermingsorganisatie LBV raadt minstens tien meter afstand aan, omdat mezen, mussen en spreeuwen hun territorium verdedigen. Mussen zijn de uitzondering. Ze broeden in kolonies en nemen kasten volgens de LBV alleen aan als er meerdere naast elkaar hangen.
Houtbeton of hout: een kwestie van jaren
Onbehandeld hout is de klassieke keuze. Als duurzamer geldt volgens Stiftung Warentest houtbeton, een mengsel van beton en houtvezels. Spaanplaat is ongeschikt. Kunststof nog minder. De kast aan de buitenkant lakken of met houtbeschermingsmiddel behandelen is evenmin een goed idee; hooguit lijnolie of natuurverf. Het grondvlak moet minstens 12 bij 12 centimeter meten.
Wie duurzaamheid wil, krijgt er gewicht bij. Ongeveer 3,6 kilo brengt een Schwegler 1B volgens de fabrikant op de weegschaal, de wasbeerkast van Hasselfeldt ongeveer 8,5 kilo. Die hang je niet met één spijker aan een dunne tak. Een zitstokje voor de opening heeft overigens geen enkele kast nodig: dat helpt vooral kraaien en eksters om bij de jongen te komen.
Waarom de herfst een goed moment is
Een kast die in de herfst hangt, kan volgens de LBV over de winter verweren en dient mezen al als slaapplek. Lukt het niet meer, hang hem dan eind februari of begin maart op; mezen gaan vroeg op zoek naar een territorium. Bonte vliegenvanger en gekraagde roodstaart komen pas vanaf half april terug.
Over de hoogte lopen de adviezen wat uiteen. De LBV spreekt voor de meeste soorten van 1,5 tot 3 meter, Stiftung Warentest van minstens 2 tot 3 meter. Doorslaggevend is dat kat noch marter erbij kan.
De invliegopening wijst naar het oosten of zuidoosten, niet in de volle zon en niet naar de weerkant. ’s Ochtends warmt de kast op, ’s middags hangt hij in de schaduw.
Aan de boom gebruik je volgens de LBV alleen aluminium spijkers, licht voorgeboord en minstens twee centimeter uitstekend, omdat de stam groeit. Draadbeugels krijgen een stuk tuinslang als onderlaag. Tegen klimmers helpen een metalen manchet om de stam of doornranken van wilde roos of sleedoorn.
Zulke ranken heb je vaak toch al over als in de herfst de heg wordt teruggesnoeid. Welk apparaat daarvoor volstaat, laat ons overzicht van accuheggenscharen en grastrimmers (in het Engels) zien.
Eén keer per jaar schoonmaken, zonder chemie
Elke herfst, zodra de jongen zijn uitgevlogen, moeten de kasten volgens de LBV worden schoongemaakt. Oud nestmateriaal gaat eruit, want daarin zitten parasieten. Een borstel en water zijn genoeg, chemische reinigers zijn taboe. Als uitwijkmoment noemt Stiftung Warentest eind februari tot begin maart. Daarna kun je de vogels beter niet meer storen.
Voor je eigen veiligheid raadt Stiftung Warentest handschoenen en lange mouwen aan, bij het uitvegen ook een mondkapje en een veiligheidsbril. De ladder moet stabiel staan. Kasten met een uitneembare voorwand of een klep zijn daarom in de praktijk zoveel prettiger.
Zeven nestkasten die nu verkrijgbaar zijn
| Model | Materiaal | Invliegopening volgens fabrikant | Voor wie |
|---|---|---|---|
| Schwegler nestkast 1B | Houtbeton, ca. 3,6 kg | 26 mm, 32 mm of ovaal | Mezen en mussen in een gewone tuin |
| Schwegler nestkast 2GR | Houtbeton, ca. 6,7 kg | ovaal, als alternatief drie openingen | Tuinen met katten en marters |
| Hasselfeldt nestkast met wasbeerbescherming | Houtbeton, ca. 8,5 kg | 32 mm of twee keer 27 mm | Regio’s met wasberen |
| Vivara Alicante WoodStone | Houtbeton | 28 mm, 32 mm of ovaal | Houtbeton met marterbescherming en gekleurde voorkant |
| Vivara Alicante WoodStone halfopen | Houtbeton | halfopen voorkant | Roodborst, winterkoning, grauwe vliegenvanger |
| dobar 22137e mezenkast, set van 3 | Grenenhout | 32 mm | meerdere kasten met een klein budget |
| HABAU 2975 nestkast met blikken dak | Hout, dak van zinkplaat | Inzetstukken 28 en 32 mm | Mezen, wie zelf kan ophangen (door ons getest) |
Schwegler nestkast 1B
De eenvoudige basisvorm onder de houtbetonkasten. Geen extra’s. Schwegler biedt de 1B aan met 32 mm, met 26 mm voor kleine mezensoorten of met een ovale opening voor de gekraagde roodstaart, op verzoek met een metalen marterbescherming. De broedruimte heeft een diameter van 12 centimeter, de voorwand is afneembaar om schoon te maken en uitwisselbaar met model 2M. Een aluminium spijker en een ophangbeugel worden meegeleverd.
Schwegler nestkast 2GR
Duidelijk zwaarder en groter. Door de vorm van de voorwand is de kast volgens Schwegler kat- en marterbestendig, het nest ligt in het achterste deel. De ovale opening maakt de binnenruimte licht en laat veel soorten toe, van boomklever tot huismus. Voor streken met wasberen heeft Schwegler de variant 2GR-WBS. Zonder roofdierdruk in de tuin is dit meer kast dan nodig.
Hasselfeldt nestkast met wasbeerbescherming
Bestand tegen wasbeer, kat, marter en specht, zo omschrijft Hasselfeldt de kast. De uitvoering met een ronde opening van 32 mm is bedoeld voor koolmees en mussen, een tweede met twee openingen van 27 mm voor kleine mezensoorten. Met ongeveer 8,5 kilo heeft hij een stevige stam nodig. Waar geen wasberen zijn, volstaat een lichtere en goedkopere kast.
Vivara Alicante WoodStone
Vivara verkoopt de kast onder het merk CJ Wildlife. Hij bestaat uit WoodStone, dus houtbeton, en heeft volgens de fabrikant een marterbescherming. Verkrijgbaar met 28 of 32 mm, ovaal en in bruin of groen. De garantie geeft Vivara op tien jaar. Een solide middenweg voor iedereen die een Schwegler-kast te technisch vindt ogen.
Vivara Alicante WoodStone halfopen
De versie voor nisbroeders. Vivara noemt roodborst, winterkoning, kwikstaarten en grauwe vliegenvanger. Omdat de voorkant open is, moet de kast volgens de fabrikant in dicht groen hangen, buiten bereik van katten, marters en kraaiachtigen.
dobar 22137e mezenkast, set van 3
Drie eenvoudige houten kasten van grenen met een opening van 32 mm en een bevestigingslat, volgens het aanbod elk 17 bij 17 bij 40 centimeter. Per kast betaal je daarmee maar een klein deel van wat een houtbetonkast kost. Een marterbescherming noemt het aanbod niet, en hout gaat minder lang mee dan houtbeton. Wie drie kasten met dezelfde opening ophangt, moet rekening houden met de tien meter afstand.
HABAU 2975 nestkast met blikken dak
Deze houten kast hangt bij ons zelf in de tuin. Volgens het aanbod heeft hij een dak van zinkplaat en kunststof inzetstukken voor de invliegopening van 28 en 32 mm; schoonmaken gaat via een klep aan de voorkant. Als mezenkast doet hij wat hij moet doen. De klep is echter vergrendeld met een draad die we alleen met een kleine tang loskrijgen, en een ophangsysteem zonder boren zit er niet bij. Wij geven drie van de vijf sterren; de details staan in onze test van de HABAU-nestkast.
Ophangen zonder in de boom te boren
Veel kasten hebben alleen een lat om vast te schroeven of te spijkeren. Wie de boom niet wil beschadigen, heeft een andere oplossing nodig. Houtbetonkasten zoals die van Schwegler worden meestal aan een beugel over een tak gehangen. Bij houten kasten helpt een staalkabel die door een stuk tuinslang loopt en zo over een tak ligt zonder in de bast te snijden. Zo hebben wij het bij onze HABAU-kast opgelost. Belangrijk is om de tak elk jaar te bekijken en de kabel bij te stellen, zodat er niets ingroeit. De kast moet stevig hangen en niet vrij schommelen, anders mijden de vogels hem.
Zo zouden wij kiezen
- Eén kast voor een gewone tuin: Schwegler 1B met 32 mm. Hangt er al een met 32 mm, neem de tweede dan met 26 mm voor pimpelmezen.
- Veel katten in de buurt: Schwegler 2GR.
- Wasberen in de omgeving: Hasselfeldt met wasbeerbescherming of Schwegler 2GR-WBS.
- Roodborst en winterkoning: Vivara Alicante halfopen, goed verstopt in de struiken.
- Klein budget, meerdere plekken: dobar-set van hout, met afstand verdeeld.
- Eenvoudige houten kast met blikken dak, ophanging zelf gemaakt: HABAU 2975.
- Ook voeren: voedersilo’s en voederhuisjes vergelijkt ons overzicht van vogelvoederhuisjes.
Veelgestelde vragen
Welke invliegopening voor welke vogels?
26 tot 28 mm past voor pimpelmees, zwarte mees, kuifmees en glanskop, 32 mm voor koolmees en ringmus, 32 tot 34 mm voor huismus en bonte vliegenvanger. De gekraagde roodstaart heeft een ovale opening nodig, 48 mm hoog en 32 mm breed. Roodborst, winterkoning en zwarte roodstaart broeden in nissen en hebben een halfopen voorkant nodig.
Houtbeton of hout voor de nestkast?
Onbehandeld hout is de klassieke keuze, houtbeton geldt volgens de Duitse consumentenorganisatie Stiftung Warentest als duurzamer. Spaanplaat en kunststof zijn ongeschikt, net als lak of houtbeschermingsmiddel aan de buitenkant. Houtbeton brengt gewicht mee: een Schwegler 1B weegt volgens de fabrikant ongeveer 3,6 kilo en hoort niet aan een dunne tak.
Wanneer hang je een nestkast op?
De herfst is een goed moment. Een kast kan volgens de Beierse vogelbescherming LBV over de winter verweren en dient mezen al als slaapplek. Uiterlijk eind februari of begin maart moet hij hangen, omdat mezen vroeg op zoek gaan naar een territorium. Bonte vliegenvanger en gekraagde roodstaart komen pas vanaf half april terug.
Hoe hoog en in welke richting hang je een nestkast?
De LBV noemt voor de meeste soorten 1,5 tot 3 meter, Stiftung Warentest minstens 2 tot 3 meter. Doorslaggevend is dat kat noch marter erbij kan. De invliegopening wijst naar het oosten of zuidoosten, niet in de volle zon en niet naar de weerkant. Aan de boom gebruik je aluminium spijkers.
Hoe maak je een nestkast schoon?
Elke herfst, zodra de jongen zijn uitgevlogen, gaat het oude nestmateriaal eruit, want daarin zitten parasieten. Een borstel en water zijn genoeg, chemische reinigers zijn taboe. Stiftung Warentest raadt handschoenen en lange mouwen aan, bij het uitvegen ook een mondkapje en een veiligheidsbril.
Hoe ver moeten meerdere nestkasten uit elkaar hangen?
De LBV raadt minstens tien meter afstand aan, omdat mezen, mussen en spreeuwen hun territorium verdedigen. Mussen zijn de uitzondering: ze broeden in kolonies en nemen kasten alleen aan als er meerdere naast elkaar hangen. Verschillende openingen leveren meer op dan drie identieke kasten.
Bronnen
- Stiftung Warentest: nestkasten voor vogels (03.02.2025, volgens gegevens van NABU)
- LBV: nestkasten goed ophangen
- LBV: kamer gezocht (10.02.2026)
- Schwegler: Nisthöhle 1B
- Schwegler: Nisthöhle 2GR
- Hasselfeldt: nestkast met wasbeerbescherming, 32 mm
- Hasselfeldt: nestkast met wasbeerbescherming voor kleine mezen
- Vivara: nestkast Alicante WoodStone 32 mm
- Vivara: nestkast Alicante WoodStone halfopen
Waar te koop
- Schwegler Nisthöhle 1BPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Schwegler Nisthöhle 2GRPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Hasselfeldt Nistkasten mit Waschbär-SchutzPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Vivara Alicante WoodStonePrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Vivara Alicante WoodStone halboffenPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- dobar 22137e Meisenkasten 3er-SetPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- HABAU 2975 Nistkasten mit BlechdachPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
