Inhoud12 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
De kat van de buren heeft het pas ingezaaide bed tot kattenbak uitgeroepen, en in de bouwmarkt hangen een ultrasoon apparaat en een watersproeier met sensor naast elkaar. Wij zouden voor water kiezen. De Gardigo Wasserstrahl-Tiervertreiber 60140 hangt aan de tuinslang, werkt op twee AA-batterijen en spuit volgens de fabrikant tot 10 meter ver. Ultrasoon heeft een slechte naam, en terecht: het Duitse Umweltbundesamt (federaal milieuagentschap) beschouwt geluids- en ultrasone apparaten tegen knaagdieren op basis van de huidige kennis als niet werkzaam.
Om welk dier gaat het eigenlijk?
Daar hangen zowel het apparaat als de wettelijke regels van af. Tegen katten, vossen en reigers werken water en ultrasoon bovengronds met een bewegingsmelder. Tegen woelmuizen en mollen worden staven verkocht die in de grond zoemen of trillen. Daarnaast zijn er marters, die rond het huis of onder het dak voor overlast zorgen.
In het gazon helpt een blik op de hopen. Het Umweltbundesamt beschrijft de hopen van de woelmuis als langwerpig en plat, vaak doorspekt met resten van wortels en gras. De Bayerische Gartenakademie (Beierse tuinacademie) vult aan dat woelmuisgangen hoog-ovaal zijn en minstens vier vingers breed. De gangen van de mol zijn eerder rond, smaller en liggen precies in het midden van de hoop. Of een gang bewoond is, laat de graafproef zien: maak de gang over ongeveer 30 centimeter open en wacht af of hij weer wordt dichtgemaakt.
Wat de Duitse wet toestaat
Volgens § 1 van de Duitse dierenbeschermingswet (Tierschutzgesetz) mag een dier zonder redelijke grond geen pijn, lijden of schade worden toegebracht. Voor wilde dieren komt daar het natuurbeschermingsrecht bij. De Duitse Bundesartenschutzverordnung (soortenbeschermingsverordening) stelt alle inheemse zoogdieren onder bijzondere bescherming, met enkele uitzonderingen zoals de woelrat, veldmuis, huismuis en bruine rat. Mol en egel zijn dus bijzonder beschermd. Ze achtervolgen, vangen, verwonden of doden is verboden volgens § 44 van het Bundesnaturschutzgesetz (Duitse natuurbeschermingswet).
Bij marters geldt een andere wet. Steenmarter en boommarter behoren volgens § 2 van het Bundesjagdgesetz (Duitse jachtwet) tot het haarwild. Voor hen gelden jacht- en gesloten tijden, en ouderdieren zijn tijdens het grootbrengen van de jongen beschermd (§ 22). Voor tuinbezitters blijft daarmee alleen verjagen over. De woelmuis mag je daarentegen wel bestrijden, alleen mag de mol daarbij geen schade oplopen, zoals het Umweltbundesamt nadrukkelijk benadrukt.
Zes apparaten en hun belangrijkste gegevens
| Model | Principe en bereik | Stroom | Voor wie |
|---|---|---|---|
| Gardigo Wasserstrahl-Tiervertreiber 60140 | Water, PIR-sensor 100° × 60°, straal tot 10 m | 2 × AA, meegeleverd | Katten in de border, reigers bij de vijver |
| Gardigo Solar-Wasser-Tierabwehr 60085 | Water, PIR-sensor 100° × 60°, straal tot 10 m | Zonne-energie met 2 NiMH-accu’s, meegeleverd | zonnige borders zonder batterijwissel |
| Gardigo Katzen- und Hunde-Abwehr 60011 | Ultrasoon 20 tot 60 kHz, PIR tot 12 m, 120° | 3 × AA, meegeleverd | hoeken zonder wateraansluiting |
| Swissinno Ultraschall Tiervertreiber PRO | Ultrasoon 20 tot 30 kHz, flitslicht, tot 12 m, 120° | Zonne-energie, 4 NiMH-accu’s nodig | open terrein, met voorbehoud |
| Swissinno Ultraschall Tiervertreiber | Geluid 13 tot 60 kHz, ongeveer 100 m², 120° | Zonne-energie, 4 NiMH-accu’s nodig | wij raden het eerder af |
| Gardigo Solar Maulwurf- und Wühlmausschreck 70046 | Trilling en toon 400 tot 500 Hz, tot 1.250 m² | Zonne-energie met 3 NiMH-accu’s, meegeleverd | alleen als proef |
Alle gegevens komen van de fabrikanten. Onafhankelijke bewijzen van werkzaamheid zijn er voor geen van deze apparaten.
Gardigo Wasserstrahl-Tiervertreiber 60140
Voor border en vijver vinden wij dit het geschikte apparaat. De sensor reageert op beweging met lichaamswarmte, de spreiding is volgens de handleiding instelbaar tot 170 graden en de gevoeligheid in negen standen. Per activering verbruikt het apparaat volgens de fabrikant twee tot drie kopjes water. Gardigo adviseert een waterdruk onder 4 bar, desnoods met een drukregelaar, en gebruik pas vanaf 5 °C. In de winter gaat hij dus van de slang af.
Opvallend eerlijk is de handleiding zelf. Het apparaat zou niet verhinderen dat dieren zich ergens ophouden, andere plekken zouden hun alleen aantrekkelijker lijken. En de sensor herkent ook mensen. Wie de sproeier naast het tuinpad zet, geeft de pakketbezorger een douche.
Gardigo Solar-Wasser-Tierabwehr 60085
Technisch de tweelingbroer, maar met een zonnepaneel dat twee meegeleverde NiMH-accu’s van 1.200 mAh oplaadt. Gewone batterijen zijn volgens de fabrikant niet toegestaan. Dat is alleen zinvol als de plek overdag zon krijgt. Onder een heg in de schaduw blijft de accu leeg.
Gardigo Katzen- und Hunde-Abwehr 60011
Waar geen slang komt, bijvoorbeeld bij de carport of de verhoogde moestuinbak, blijft ultrasoon over. Gardigo wisselt de frequentie voortdurend tussen 20 en 60 kHz, zodat de dieren er minder snel aan wennen. De PIR-sensor registreert tot 12 meter in een waaier van 120 graden, de behuizing is volgens IPX4 spatwaterdicht. Voor de zomer verwijst de fabrikant zelf naar zijn modellen op zonne-energie.
Swissinno Ultraschall Tiervertreiber PRO
Het PRO-model combineert ultrasoon tussen 20.000 en 30.000 Hz met een flitslicht of een hoorbare waarschuwingstoon en bestrijkt volgens de handleiding tot 150 vierkante meter. De vier accu’s moet je zelf kopen. Wat ons aan het denken zet, is de doellijst op de website van de fabrikant. Daar staan naast katten en marters ook egels en vleermuizen. Egels zijn bijzonder beschermd, en wie ze graag in de eigen tuin heeft, zet zo’n apparaat beter niet bij een heg of bladerhoop.
Swissinno schrijft in de handleiding openlijk dat dieren na verloop van tijd aan akoestische apparaten kunnen wennen, en raadt aan het apparaat om de paar dagen te verplaatsen. De garantie dekt uitdrukkelijk geen werking.
Swissinno Ultraschall Tiervertreiber
Het basismodel zendt bij elke activering vijf seconden lang tonen tussen 13.000 en 60.000 Hz uit. De eigen handleiding noemt 20.000 Hz als gehoorgrens van de mens. Het onderste deel van het bereik ligt daar dus onder en kan voor mensen hoorbaar zijn. In de tuin van een rijtjeshuis vinden wij dat een slecht idee.
Gardigo Solar Maulwurf- und Wühlmausschreck 70046
De staaf zoemt elke 50 seconden ongeveer twee seconden lang op 400 tot 500 Hz en trilt daarbij. De opgegeven 1.250 vierkante meter gelden volgens Gardigo alleen afhankelijk van de bodemgesteldheid. We nemen hem alleen op zodat je weet hoe je hem moet inschatten. De Bayerische Gartenakademie schrijft dat ultrasone en trilapparaten in veel gevallen niet werkzaam bleken, en beveelt er geen enkele aan.
En wat helpt tegen woelmuis en marter?
Tegen woelmuizen noemt de Gartenakademie vallen de veiligste en milieuvriendelijkste methode, het liefst in de late herfst of het vroege voorjaar. Nieuwe bomen en struiken bescherm je met een draadkorf met een maaswijdte van 13 tot 16 millimeter rond de wortels. Meer werk dan een staaf op zonne-energie, maar wel bewezen.
Uit onze eigen praktijktest: een eenvoudige muizenval van kunststof heeft in de tuin meerdere muizen gevangen, maar het vergrendelmechanisme sleet snel uit, en open neergezet kwamen er ook zangvogels in terecht.
Marters laten zich door ultrasoon vermoedelijk weinig imponeren. Stiftung Warentest schreef al in 2012 over automarters dat ook ultrasoon niet leek te werken. Gaat het om de auto op de oprit, dan vind je hoogspanningsapparaten en de regels voor de inbouw in onze gids over marterbescherming voor de auto.
Zo zouden wij kiezen
- Kat in de border, reiger bij de vijver, wateraansluiting aanwezig: Gardigo 60140. Voor een zonnige plek zonder batterijwissel de zonne-energievariant 60085.
- Geen slang binnen bereik: Gardigo 60011 als proef, met vrij zicht en zonder hek ertussen, want ultrasoon gaat volgens Swissinno niet door muren of heggen heen.
- Egels of konijnen in de tuin: geen ultrasoon. Swissinno waarschuwt zelf voor gebruik in de buurt van konijnen, cavia’s en andere knaagdieren die als huisdier worden gehouden.
- Woelmuis in de moestuin: graafproef, val, draadkorf. Trilstaven alleen als je met een mislukking kunt leven.
Nog een laatste tip voor de opstelling. Gardigo adviseert de sensor van het waterapparaat niet hoger dan een meter boven het bewaakte oppervlak te plaatsen. Voor de aansluiting volstaat een gewone slang met snelkoppeling; geschikte lengtes en koppelingen legt onze gids over tuinslangen uit.
Voor de beschermde mol gelden eigen regels; wat is toegestaan, lees je in de gids mollen verjagen.
Veelgestelde vragen
Helpt ultrasoon tegen katten en marters?
Dat is niet aangetoond. Het Duitse Umweltbundesamt beschouwt geluids- en ultrasone apparaten tegen knaagdieren als niet werkzaam, en Stiftung Warentest schreef al in 2012 dat ultrasoon ook tegen automarters niet lijkt te werken. Swissinno schrijft zelf dat dieren eraan kunnen wennen en dat de garantie geen werking dekt.
Hoe werkt een waterstraal-dierenverjager?
Een PIR-sensor reageert op beweging met lichaamswarmte en activeert een waterstraal, volgens Gardigo twee tot drie kopjes water per keer. De fabrikant adviseert een waterdruk onder 4 bar en gebruik pas vanaf 5 °C. De sensor herkent ook mensen, dus naast het tuinpad staat hij verkeerd.
Wat mag ik in Duitsland doen tegen dieren in de tuin?
Volgens § 1 van de Duitse dierenbeschermingswet (Tierschutzgesetz) mag een dier zonder redelijke grond geen schade worden toegebracht. Mol en egel zijn bijzonder beschermd, marters vallen onder het jachtrecht met gesloten tijden. Voor tuinbezitters blijft daarmee alleen verjagen over; bestrijden mag je alleen de woelmuis.
Hoe herken ik of er een woelmuis of een mol in het gazon zit?
Hoopjes van woelmuizen zijn volgens het Umweltbundesamt langwerpig en plat, vaak met resten van wortels en gras, de gangen hoog-ovaal en minstens vier vingers breed. Molgangen zijn eerder rond, smaller en liggen midden in de hoop. De zogeheten graafproef laat zien of een geopende gang weer wordt dichtgemaakt.
Wat helpt tegen woelmuizen?
De Bayerische Gartenakademie (Beierse tuinacademie) noemt vallen de veiligste en milieuvriendelijkste methode, bij voorkeur in de late herfst of het vroege voorjaar. Nieuwe bomen en struiken bescherm je met een draadkorf met een maaswijdte van 13 tot 16 millimeter rond de wortels. Trilapparaten bleken volgens de Gartenakademie in veel gevallen niet werkzaam.
Is ultrasoon geschikt als er egels of konijnen in de tuin zijn?
Eerder niet. Op de doellijst van een Swissinno-apparaat staan ook egels, en die zijn bijzonder beschermd. Swissinno waarschuwt zelf voor gebruik in de buurt van konijnen, cavia's en andere knaagdieren die als huisdier worden gehouden. Met egels of konijnen in de tuin is ultrasoon dus geen oplossing.
Bronnen
- Gardigo: Wasserstrahl-Tiervertreiber 60140
- Gardigo: gebruiksaanwijzing Wasser-Tierabwehr 60140 (pdf)
- Gardigo: Solar-Wasser-Tierabwehr 60085
- Gardigo: Katzen- und Hunde-Abwehr 60011
- Gardigo: Solar Maulwurf-, Ameisen- und Wühlmausschreck 70046
- Swissinno: Ultraschall Tiervertreiber PRO
- Swissinno: handleiding Ultraschall Tiervertreiber PRO (pdf)
- Swissinno: Ultraschall Tiervertreiber
- Swissinno: handleiding Ultraschall Tiervertreiber (pdf)
- Umweltbundesamt: bruine rat (geluids- en ultrasone apparaten)
- Umweltbundesamt: woelmuizen
- Bayerische Gartenakademie (LWG): informatieblad over succesvolle woelmuisbestrijding (pdf)
- Stiftung Warentest: marterbeet aan de auto (2012)
- Duitse Tierschutzgesetz § 1
- Duitse Bundesnaturschutzgesetz § 44
- Duitse Bundesartenschutzverordnung, bijlage 1
- Duitse Bundesjagdgesetz § 2 en § 22
Waar te koop
- Gardigo Wasserstrahl-Tiervertreiber 60140 (60140INT)Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Gardigo Solar-Wasser-Tierabwehr 60085Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Gardigo Katzen- und Hunde-Abwehr 60011Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Swissinno Ultraschall Tiervertreiber PROPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Swissinno Ultraschall TiervertreiberPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Gardigo Solar Maulwurf- und Wühlmausschreck 70046Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
