Inhoud13 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
Een puur elektrisch apparaat in een badkamer die allang op de centrale verwarming is aangesloten: bij handdoekradiatoren is dat de aankoop waar je het vaakst spijt van krijgt. Met cv is een model op cv-water meestal zinniger, zo nodig met een later ingebouwd verwarmingselement voor het tussenseizoen. Puur elektrisch is juist zinvol waar geen cv-leiding ligt: in het gastentoilet, in de badkamer op de verbouwde zolder, in een huurwoning met een oude ribbenradiator.
Voordat je modellen vergelijkt, moeten vier vragen beantwoord zijn. Ze wegen zwaarder dan kleur en vorm.
Eerst bepalen waar de warmte vandaan komt
De eerste gaat over de energiebron: cv-water, elektrisch of allebei. Kermi maakt onderscheid tussen puur elektrisch gebruik zonder verwarmingsnet en “Zusatzelektro”, waarbij de radiator op het cv-circuit blijft en daarnaast een elektrische set krijgt. Bij Zehnder heet die mengvorm Mixbetrieb, gemengd gebruik.
Ten tweede de aansluiting. Middenaansluiting, zijaansluiting of aan beide kanten van onderen? Past de aansluiting niet bij de bestaande leidingen, dan wordt de vervanging al snel een verbouwing.
Ten derde de aanvoertemperatuur. Met een warmtepomp of hr-ketel stroomt er vaak duidelijk koeler water door de radiatoren, en dan telt het opgegeven vermogen bij lage temperaturen, niet de normwaarde. Blijft ten vierde de regeling. Bij elektrische modellen bepaalt het verwarmingselement het comfort en het verbruik. Een eenvoudig element met stekker verwarmt tot iemand het uitzet.
Hoeveel watt een badkamer nodig heeft, en wat er in de productkaart staat
Badkamers worden warmer gestookt dan woonruimtes. Voor 24 graden noemt het Duitse adviesplatform co2online als richtwaarde zo’n 95 watt per vierkante meter in gebouwen vanaf 1995, 116 watt voor bouwjaren 1983 tot 1994 en 142 watt voor oudere huizen. Een badkamer van zes vierkante meter uit 1990 komt daarmee op bijna 700 watt. Dat is een vuistregel. Bij nieuwbouw of renovatie hoort een warmteverliesberekening door een installateur erbij.
De echte valkuil zit in de productkaart. Bij de grootste Toga vermeldt Zehnder voor de normwaarde 75/65/20 °C 1796 watt, bij 55/45/20 °C nog maar 913 watt. Bijna de helft valt dus weg zodra de verwarming koeler draait. Heb je een warmtepomp, reken dan met het lage getal en kies de radiator eerder een maat groter. De rest van het huis regelen veel mensen inmiddels met slimme radiatorthermostaten (in het Engels); in de badkamer werkt dat aan de cv-kraan precies zo.
Stroom in de badkamer is werk voor de vakman
Voor elektrische apparaten in ruimtes met bad of douche geldt in Duitsland de norm DIN VDE 0100-701 met haar zones. Zehnder vat dat in zijn prijslijst zo samen: in de zones 0 en 1, dus in en direct bij bad of douche, mogen geen radiatoren met verwarmingselement worden geïnstalleerd of aangesloten. In zone 2 mag het, als element en aansluiting minstens beschermingsklasse IPX4 hebben. Hangt het apparaat aan een stekker, dan moet het stopcontact buiten de zones 0, 1 en 2 zitten. Kermi eist daarnaast ter plaatse een aardlekschakelaar met een uitschakelstroom van hoogstens 30 mA.
Een nieuwe aansluitdoos of een vaste bedrading is geen klus voor de doe-het-zelver. Volgens § 13 van de Duitse Niederspannungsanschlussverordnung mogen werkzaamheden aan de elektrische installatie achter de huisaansluiting alleen door de netbeheerder of een geregistreerd installatiebedrijf worden uitgevoerd. De radiator aan de muur schroeven kun je zelf, de stroom legt de elektricien aan.
Gemengd gebruik: het verwarmingselement in de cv-radiator
Een verwarmingselement in een radiator op cv-water klinkt simpel, maar kent regels. Elementfabrikant Bemm schrijft in zijn handleiding dat de radiator ook bij elektrisch gebruik aan de waterkant verbonden moet blijven met het expansievat van de installatie. De kranen in de retour mogen alleen met gereedschap te sluiten zijn, zodat niemand per ongeluk afsluit en er overdruk ontstaat. En: draait de cv-installatie of staat de radiatorkraan open, dan verdwijnt de warmte van het element in het leidingnet in plaats van in de handdoek.
Het vermogen van het element moet passen bij de grootte van de radiator. Een te sterk element kan volgens Bemm element en radiator beschadigen door oververhitting en overdruk. Fabrikanten zoals Zehnder koppelen daarom aan elk model een vaste elementgrootte. Voor het tussenseizoen in voorjaar en najaar is gemengd gebruik een verstandige oplossing. Als hoofdverwarming in de winter is stroom de duurdere keuze.
Zes handdoekradiatoren, netjes ingedeeld
| Model | Werking | Kerngegevens volgens fabrikant/aanbieder | Voor wie |
|---|---|---|---|
| Schulte Turin (cv-water) | cv-water, element achteraf in te bouwen | bijv. 114 x 50 cm, 391 W, middenaansluiting en van onderen | badkamer met centrale verwarming |
| Zehnder Toga | cv-water of gemengd gebruik | 716 tot 1760 mm hoog, element per model toegewezen | wie grootte en kleur vrij wil kiezen |
| Arbonia Duolino | cv-water, optioneel elektrisch | meerlaags, 74 mm diep, voor lage temperaturen | huis met warmtepomp |
| Schulte Turin elektrisch mit Heizstab 1 | puur elektrisch | bijv. 114 x 60,5 cm, 449 W, gevuld, met stekker | kleine badkamer zonder cv-aansluiting |
| Schulte Turbo elektrisch mit Heizstab 5 | puur elektrisch | 113,5 x 60 cm, 600 W, afstandsbediening | wie vaste verwarmingstijden wil |
| ECD Germany Badheizkörper elektrisch 400 x 1800 | puur elektrisch | 40 x 180 cm, element 1200 W, zijaansluiting | klein budget, gastentoilet |
Schulte Turin: de ongecompliceerde vervanger
De Turin op cv-water heeft een middenaansluiting en aansluitingen aan beide kanten van onderen, wat het vervangen van een oude badkamerradiator makkelijker maakt. Volgens de productomschrijving is elektrisch gebruik mogelijk met een optioneel verwarmingselement. In badkamers met centrale verwarming is dat meestal de verstandigste weg, omdat de basiswarmte goedkoop uit de cv komt.
Zehnder Toga: veel keuze, duidelijke productkaarten
Zehnder voert de Toga voor cv-water en voor gemengd gebruik, in hoogtes van 716 tot 1760 millimeter en veel kleuren. Aan elk model koppelt Zehnder de passende elementgrootte, van 200 tot 1200 watt. Dat haalt het giswerk uit gemengd gebruik. Qua prijs zit de Toga boven de bouwmarktmodellen.
Arbonia Duolino: gebouwd voor koel cv-water
De Duolino heeft dubbele dwarsbuizen en is volgens Arbonia geschikt voor toepassingen op lage temperatuur. Dat maakt hem interessant voor huizen met een warmtepomp. Optioneel is er elektrisch bijverwarmen, en als Duolino Watt ook een puur elektrische versie. Met een bouwdiepte van 74 millimeter staat hij wat verder van de muur af.
Schulte Turin elektrisch mit Heizstab 1
Af fabriek gevuld met een glycol-watermengsel en geleverd met verwarmingselement, volgens Schulte klaar voor het stopcontact. In de maat 114 x 60,5 cm noemt Schulte 449 watt; de 170 cm hoge versie met 600 watt staat bij de fabrikant momenteel als niet leverbaar. Een tijdsturing noemt Schulte voor dit element niet. Voor de badkamer van zes vierkante meter uit onze berekening hierboven is 449 watt alleen dus niet genoeg. Warme handdoeken wel. Een koude badkamer in januari eerder niet.
Schulte Turbo elektrisch mit Heizstab 5
De Heizstab 5 komt met afstandsbediening; de versie van 113,5 x 60 cm voert Schulte met 600 watt als leverbaar. Volgens de productomschrijving biedt hij een weektimer, vorstbeveiliging en een comfort- en eco-stand. Wil je om zes uur ’s ochtends een warme badkamer zonder het element de hele nacht te laten draaien, dan heb je precies die tijdsturing nodig.
ECD Germany elektrisch 400 x 1800
Duidelijk goedkoper dan de merkmodellen, met een element van 1200 watt en zijaansluiting. Of het apparaat af fabriek gevuld is en welke tijdfuncties het element heeft, blijkt niet duidelijk uit de productgegevens; dat kun je het best vóór de bestelling bij de verkoper navragen. Voor een gastentoilet zonder verwarming een pragmatische keuze, meer niet.
Welke radiator in welke badkamer?
- Badkamer met centrale verwarming: Schulte Turin als model op cv-water, element zo nodig later.
- Warmtepomp in huis: Arbonia Duolino of een ruim bemeten Zehnder Toga, gerekend met het vermogen bij 55/45 °C.
- Geen cv-aansluiting, vaste badtijden: Schulte Turbo met Heizstab 5 vanwege de weektimer.
- Gastentoilet, klein budget: ECD Germany elektrisch, regeling vooraf navragen.
- De hele ruimte moet elektrisch warm worden: een handdoekradiator is daarvoor vaak te zwak. Beter passen dan infraroodpanelen en ventilatorkachels of een oliegevulde radiator.
Voor elk van deze modellen geldt: de stroomaansluiting in de badkamer legt een geregistreerd elektrotechnisch installatiebedrijf aan.
Welke beschermingsklasse waar geldt en wat verwarmde spiegels kunnen, lees je in de gids over infraroodverwarming in de badkamer.
Zones, aardlekbeveiliging en montagehoogte behandelt de gids over de ventilatorkachel voor de badkamer.
Welke handdoeken bij ons al jaren over de radiator hangen, zie je in de langetermijntest van Vossen en Ross.
Veelgestelde vragen
Hoeveel watt heeft een handdoekradiator voor de badkamer nodig?
Voor 24 graden noemt het Duitse adviesplatform co2online zo'n 95 watt per vierkante meter in gebouwen vanaf 1995, 116 watt voor bouwjaren 1983 tot 1994 en 142 watt voor oudere huizen. Een badkamer van zes vierkante meter uit 1990 komt zo op bijna 700 watt. Bij nieuwbouw of renovatie hoort een warmteverliesberekening door een installateur erbij.
Welke handdoekradiator past bij een warmtepomp?
Met een warmtepomp stroomt er koeler water door de radiatoren, en dan telt het vermogen bij lage temperaturen. Bij de grootste Zehnder Toga daalt dat van 1796 watt bij 75/65/20 °C naar 913 watt bij 55/45/20 °C. In aanmerking komen de Arbonia Duolino voor lage temperaturen of een ruim bemeten Toga.
Mag ik een elektrische handdoekradiator zelf aansluiten?
De radiator aan de muur schroeven kun je zelf, de stroom legt de elektricien aan. Volgens § 13 van de Duitse Niederspannungsanschlussverordnung mogen werkzaamheden aan de installatie achter de huisaansluiting alleen door de netbeheerder of een geregistreerd installatiebedrijf worden uitgevoerd. In de zones 0 en 1 bij bad of douche zijn radiatoren met verwarmingselement niet toegestaan.
Waar let je op bij gemengd gebruik met een verwarmingselement?
Volgens elementfabrikant Bemm moet de radiator ook bij elektrisch gebruik verbonden blijven met het expansievat van de installatie. Het vermogen van het element moet passen bij de grootte van de radiator; een te sterk element kan door oververhitting en overdruk schade veroorzaken. Voor voorjaar en najaar is gemengd gebruik verstandig, als hoofdverwarming in de winter is stroom duurder.
Is een elektrische handdoekradiator genoeg om de badkamer te verwarmen?
Vaak niet. De elektrische Schulte Turin met 449 watt is voor een badkamer van zes vierkante meter alleen niet genoeg: warme handdoeken wel, een koude badkamer in januari eerder niet. Moet de hele ruimte elektrisch warm worden, dan passen eerder een infraroodpaneel, een elektrische kachel met ventilator of een oliegevulde radiator.
Waarom is een tijdsturing bij het verwarmingselement belangrijk?
Bij elektrische modellen bepaalt het verwarmingselement het comfort en het verbruik. Een eenvoudig element met stekker verwarmt tot iemand het uitzet. De Heizstab 5 op de Schulte Turbo biedt volgens de productomschrijving een weektimer, vorstbeveiliging en een comfort- en eco-stand, zodat de badkamer 's ochtends warm is zonder dat het element de hele nacht aanstaat.
Bronnen
- co2online: radiatorvermogen berekenen (richtwaarden W/m², Duits)
- Zehnder: prijslijst badkamerradiatoren, zones volgens VDE 0100-701
- Zehnder Toga op cv-water
- Zehnder Toga productkaart
- Kermi: elektrische oplossingen voor badkamer- en designradiatoren
- Kermi prijslijst Credo Half round (II/2025), opmerking VDE 0100-701 en aardlekbeveiliging
- Bemm: montage- en gebruikshandleiding elektrisch verwarmingselement
- Niederspannungsanschlussverordnung § 13 (Duitse regelgeving)
- Arbonia Duolino
- Schulte Turin met middenaansluiting
- Schulte Turin met Heizstab 1
- Schulte Turbo met Heizstab 5
Waar te koop
- Schulte TurinPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- ECD Germany Badheizkörper elektrisch 400 x 1800 mm 1200 WPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Zehnder TogaPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Arbonia DuolinoPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Schulte Turin elektrisch mit Heizstab 1Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Schulte Turbo elektrisch mit Heizstab 5Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
