Inhoud11 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
Het hele jaar zonder net mislukt zelden door de accu. Het mislukt door de decemberzon. Voor een hut met zo’n 600 wattuur per dag volstaat 800 watt aan panelen op een vaste 24-voltinstallatie. Een tiny house met 1,5 kilowattuur per dag heeft al zo’n 3.200 watt aan panelen nodig. Dat redt geen van de stations die we hier vergelijken alleen. Een hoofdaanbeveling doen we niet, want voor geen van deze bouwstenen hebben we een onafhankelijke meting. We delen in naar toepassing; de apparaatgegevens zijn opgaven van fabrikanten en verkopers.
Wat moet er echt draaien als het buiten winter is?
Begin met een lijst, niet met een winkelmandje. Onze aanname voor een hut: koelkast met 150 kilowattuur per jaar, dus ongeveer 410 wattuur per dag, daarbij 60 voor ledverlichting en 130 voor laptop en telefoons. Samen 600. In een bewoond tiny house komen daar een half uur koken met 1.200 watt en zo’n 300 wattuur voor pomp, router en kleine dingen bij, samen 1.500.
Twee posten worden graag vergeten. De omvormer draait ook als er niets is aangesloten. Bij een aangenomen nullastverbruik van 15 watt slurpt hij 360 wattuur per dag, meer dan de helft van wat de hut nodig heeft. Zet hem dus uit als er niemand is. En de verwarming: een elektrische kachel van 2.000 watt verbruikt in een uur meer dan het tiny house op een hele dag. Waarom dat met accu’s niet uitkomt, rekent de gids over elektrische kachel en powerstation voor. Warmte komt bij een off-grid systeem van hout of gas.
December bepaalt het paneeloppervlak
We hebben het tiny house doorgerekend met de off-grid rekentool van PVGIS, de zonnetool van de Europese Commissie. Aannames: Frankfurt, panelen op het zuiden, 60 graden steil, een accu van 5 kilowattuur waarvan 10 procent als reserve blijft staan, een behoefte van 1.500 wattuur per dag. Wat er in december binnenkomt:
- 800 watt aan panelen: zo’n 730 wattuur per dag, op negen van de tien dagen raakt de accu leeg
- 1.600 watt: zo’n 1.280 wattuur, leeg op 38 procent van de dagen
- 3.200 watt: zo’n 1.500 wattuur, leeg op bijna 4 procent van de dagen
- 3.200 watt in Hamburg: zo’n 1.410 wattuur, leeg op 16 procent van de dagen
Meer oppervlak verslaat meer accu, dat laat de tegenproef zien. Verdubbel je bij 1.600 watt de batterij tot 10 kilowattuur, dan daalt het aandeel lege decemberdagen van 38 naar 18 procent. Verdubbel je in plaats daarvan de panelen, dan kom je uit op bijna 4 procent. Reken dus eerst het oppervlak, dan de batterij.
De hut komt er beter vanaf. Met 800 watt, een accu van 2,56 kilowattuur en een behoefte van 600 wattuur meldt PVGIS voor Frankfurt in december 570 wattuur per dag en op 12 procent van de dagen een lege opslag. Daar valt mee te leven, als de koelkast in noodgevallen uit mag blijven.
Eén compromis moet je accepteren. Een installatie die voor december is gebouwd, regelt in de zomer vaak al ’s middags terug, omdat er niets meer bij past. Bij de 3.200 watt blijft over het jaar gemiddeld zo’n 80 procent van de mogelijke opbrengst onbenut. Dat is geen planningsfout, maar de aard van een off-grid systeem. Bomen ontbreken overigens in deze berekening. Staat er op het zuiden bos of een helling, dan wordt het slechter, en juist wanneer de zon laag staat. Controleer je locatie in dezelfde tool voordat je bestelt. Blijft er een gat, dan vult een aggregaat dat voor de donkere weken; de afweging staat in de vergelijking powerstation of aggregaat.
Vorst scheidt station en vaste batterij
Hier beslist één enkele regel in het datablad. De lithiumbatterijen van Victron mogen volgens de fabrikant alleen tussen plus 5 en plus 50 graden worden geladen. Daaronder raakt de cel blijvend beschadigd; het batterijmanagement blokkeert daarom het laden. In een onverwarmde hut betekent dat: in januari schijnt de zon, de panelen leveren, en de batterij neemt niets op. Ontladen gaat tot min 20 graden, met verlies. Van 100 ampère-uur blijft er bij 0 graden nog 80 over, bij min 20 graden 50.
Wie continu stookt, heeft daar geen last van. In het tiny house staat de batterij in de warmte. Voor de onverwarmde weekendhut ligt het anders: de Jackery Explorer 3600 Plus laadt volgens de verkoper tot min 20 graden. Een datablad daarover hebben we niet; de opgave komt van de geautoriseerde verkoper GreenDrive. Vraag het voor de aankoop na als je plan daarvan afhangt.
Vijf bouwstenen voor hut en tiny house
| Model | Opslag of vermogen | Zon | Laden vanaf | Voor wie |
|---|---|---|---|---|
| Victron LiFePO4 Smart 25,6 V 100 Ah | 2.560 Wh, 28 kg, BMS apart | via laadregelaar | +5 °C | Tiny house, vorstvrije plek |
| Victron SmartSolar MPPT 100/30 | 30 A laadstroom, 12 en 24 V | tot 100 V, op 24 V rekenkundig zo’n 800 W | hangt af van de batterij | vaste installatie van een hut |
| Jackery Explorer 3600 Plus | 3.584 Wh, 3.600 W, 35 kg | 1.000 W, 16 tot 60 V | −20 °C | onverwarmde hut, weekend |
| Jackery Explorer 3000 v2 | 3.072 Wh, 3.600 W, 27 kg | 1.000 W, 16 tot 60 V | 0 °C | hut van april tot oktober |
| BLUETTI AC200L | 2.048 Wh, 2.400 W, 28,3 kg | 1.200 W | opgave ontbreekt | vorstvrije plek, veel paneeloppervlak |
Gegevens volgens de fabrikant, bij Jackery volgens de geautoriseerde verkoper GreenDrive; het wattage aan de laadregelaar is onze berekening uit 30 ampère en 25,6 volt.
Victron LiFePO4 Smart 25,6 V 100 Ah
Volgens het datablad slaat de batterij 2.560 wattuur op; twee parallel geschakeld geven de 5 kilowattuur uit onze berekening. Victron noemt 2.500 cycli bij 80 procent ontladingsdiepte en 5.000 bij 50 procent, telkens tot 80 procent restcapaciteit. Eén nadeel verrast velen: ze werkt niet op zichzelf, maar vraagt een extern batterijmanagement dat laders en verbruikers uitschakelt. Daarbij weegt ze 28 kilo en is ze 65 centimeter breed. Dit is techniek voor mensen die een schakelschema kunnen lezen of een installateur betalen. Een onafhankelijke controle van deze waarden kennen we niet.
Victron SmartSolar MPPT 100/30
Deze laadregelaar past bij de hut. Op 24 volt komt er rekenkundig zo’n 800 watt door, met bluetooth en een aanpasbare laadcurve. Voor de 3.200 watt van het tiny house is hij te klein. Daar kies je de sterkere series 150 of 250, of je schakelt meerdere regelaars parallel, wat Victron uitdrukkelijk voorziet. De hoogste paneelspanning moet ook bij vorst onder 100 volt blijven. Serieschakelingen van panelen dus vooraf narekenen.
Jackery Explorer 3600 Plus
Accu, laadregelaar en omvormer zitten in één behuizing; je hebt geen schakelschema nodig. Tot vijf accupacks breiden hem uit tot 21,5 kilowattuur. De grens is de zonne-ingang: 1.000 watt, meer kan niet. Met 1.000 watt aan vast gemonteerde panelen en 1 kilowattuur behoefte per dag geeft PVGIS voor Frankfurt van maart tot oktober nauwelijks gaten, maar in december 830 wattuur per dag en op 42 procent van de dagen een lege opslag. Voor het weekend volstaat dat, omdat de accu doordeweeks vol raakt. Voor continu gebruik in de winter niet. Een 12-voltaansluiting heeft hij niet, en 35 kilo draag je niet in je eentje de berg op. Wat het station verder kan, staat in de gids over de grote powerstation (in het Engels).
Jackery Explorer 3000 v2
Acht kilo lichter en met 12-voltaansluiting, maar hij laadt pas vanaf 0 graden, is niet uit te breiden en komt volgens de verkoper op 4.000 in plaats van 6.000 cycli. Voor een hut die van april tot oktober wordt gebruikt, speelt geen van die zwakke punten een grote rol. In de zomer ligt het probleem sowieso bij het overschot.
BLUETTI AC200L
Met 1.200 watt neemt hij volgens BLUETTI meer paneelvermogen op dan beide Jackery-stations, en extra accu’s breiden hem uit tot 8.192 wattuur. Dat pleit voor een vaste plek met veel oppervlak. Een betrouwbare opgave over laden bij vorst hebben we niet gevonden; zet hem dus in de warmte.
Welke bouwsteen bij welke toepassing past
- Bewoond tiny house, verwarmd: vaste installatie met ongeveer 3.200 watt en zo’n 5 kilowattuur opslag, bijvoorbeeld twee Victron LiFePO4 Smart 25,6 V 100 Ah, een regelaar uit de sterkere serie en een plan voor het gat in december.
- Hut met continu gebruik rond 600 wattuur, vorstvrije plek: 800 watt, één Victron-batterij, Victron SmartSolar MPPT 100/30.
- Onverwarmde hut, alleen in het weekend: Jackery Explorer 3600 Plus met vast gemonteerde panelen.
- Alleen gebruik in het zomerhalfjaar: Jackery Explorer 3000 v2 volstaat.
Opvouwbare panelen horen in geen van deze gevallen blijvend op het terrein; dat legt de gids over de zonnegeneratorset uit. Voor een tuinhuisje met af en toe wat verbruik is dit allemaal te groot; daar volstaat het plan uit stroom in het tuinhuis (in het Engels). Vaste 230-voltleidingen in het gebouw legt een erkend elektrotechnisch installateur aan. Of een tiny house zonder netaansluiting wel wordt vergund, regel je vooraf met de bouwtoezichthouder van je gemeente.
Veelgestelde vragen
Hoeveel zonnevermogen heeft een tiny house het hele jaar nodig?
Bij een behoefte van 1.500 wattuur per dag en een accu van 5 kilowattuur leveren 3.200 watt aan panelen in Frankfurt in december zo'n 1.500 wattuur per dag; leeg is de opslag op bijna 4 procent van de dagen. Met 800 watt raakt de accu op negen van de tien decemberdagen leeg. In Hamburg is het bij 3.200 watt 16 procent.
Meer accu of meer panelen, wat helpt in de winter?
Meer oppervlak verslaat meer accu. Verdubbel je bij 1.600 watt de batterij tot 10 kilowattuur, dan daalt het aandeel lege decemberdagen van 38 naar 18 procent. Verdubbel je in plaats daarvan de panelen, dan kom je uit op bijna 4 procent. Reken dus eerst het oppervlak, dan de batterij.
Kun je een lithiumbatterij in een onverwarmde hut opladen?
De lithiumbatterijen van Victron mogen volgens de fabrikant alleen tussen plus 5 en plus 50 graden worden geladen; daaronder blokkeert het batterijmanagement het laden. Voor de onverwarmde hut laadt de Jackery Explorer 3600 Plus volgens de verkoper tot min 20 graden. Vraag het voor de aankoop na als je plan daarvan afhangt.
Welke verbruikers worden bij een off-grid systeem vaak vergeten?
De omvormer draait ook zonder aangesloten apparaat. Bij een aangenomen nullastverbruik van 15 watt slurpt hij 360 wattuur per dag, meer dan de helft van wat de hut nodig heeft. En de verwarming: een elektrische kachel van 2.000 watt verbruikt in een uur meer dan het tiny house op een hele dag. Warmte komt bij een off-grid systeem van hout of gas.
Is de Jackery Explorer 3600 Plus genoeg voor de winter?
Voor het weekend wel, voor continu gebruik in de winter niet. Zijn zonne-ingang houdt op bij 1.000 watt. Met 1.000 watt aan panelen en 1 kilowattuur behoefte geeft PVGIS voor Frankfurt in december 830 wattuur per dag en op 42 procent van de dagen een lege opslag. Een 12-voltaansluiting heeft hij niet.
Wat moet je regelen voordat je een off-grid systeem bouwt?
Controleer je locatie in de PVGIS-rekentool, want bos of een helling op het zuiden verslechteren de opbrengst juist bij een lage zon. Vaste 230-voltleidingen in het gebouw legt een erkend elektrotechnisch installateur aan. Of een tiny house zonder netaansluiting wordt vergund, regel je vooraf met de bouwtoezichthouder van je gemeente.
Bronnen
- Europese Commissie: PVGIS, off-grid rekentool (eigen berekening voor Frankfurt en Hamburg)
- Victron Energy: datablad Lithium Battery Smart (pdf)
- Victron Energy: handleiding Lithium Battery Smart (pdf)
- Victron Energy: overzicht MPPT-laadregelaars (pdf)
- GreenDrive: Explorer 3600 Plus (gegevens van de verkoper)
- GreenDrive: Explorer 3000 v2 (gegevens van de verkoper)
- Zajadacz (Duitse webwinkel): Jackery E3000V2
- BLUETTI: AC200L
Waar te koop
- Victron LiFePO4 Smart 25,6 V 100 AhPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Victron SmartSolar MPPT 100/30Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Jackery Explorer 3600 PlusBekijken bij JackeryVerkrijgbaar in Duitsland: JackeryPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Jackery Explorer 3000 v2Bekijken bij JackeryVerkrijgbaar in Duitsland: JackeryPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- BLUETTI AC200LPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.se
