Inhoud12 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
Een graanmolen koop je zelden vanwege de motor. Je koopt hem omdat je ’s ochtends spelt in de trechter wilt gooien en tien minuten later met vers volkorenmeel een deeg wilt aanzetten. Bak je regelmatig, dan kom je daarvoor goed uit met een zelfstandige molen met 360 watt en een maalsteen van zo’n 100 mm, zoals de hawos Novum. Het maalopzetstuk voor de keukenmachine is een oplossing voor wie alleen af en toe en in kleine hoeveelheden maalt.
Waarom dat zo is, zit in drie getallen: de diameter van de stenen, het aantal gram per minuut en de ruimte onder de uitloop. De rest is smaak, hout of kunststof.
Wat er in het maalwerk eigenlijk gebeurt
Alle molens in deze vergelijking malen met twee stenen van korund-keramiek. Bij hawos staat de bovenste steen vast en draait de onderste. De korrel valt door een opening in de bovenste steen en wordt tussen beide stenen vermalen. De maalgraad wordt bepaald door de afstand tussen de stenen. hawos verstelt die met een hendel, traploos van 1 tot 9; bij het Mockmill-opzetstuk dient een draaiwiel daarvoor.
Hoeveel de steen uitmaakt, zie je binnen één merk. De hawos Easy heeft stenen van 70 mm en levert volgens de fabrikant ongeveer 100 g fijn tarwemeel per minuut; de Novum met 100 mm komt bij hetzelfde motorvermogen op ongeveer 125 g. Klinkt als weinig verschil. Bij een kilo meel voor twee broden scheelt het twee minuten.
Echt merkbaar wordt het pas met een sterkere motor. Voor de Queen 2 met 600 watt noemt hawos zo’n 220 g per minuut, dus ruim het dubbele. Dat heb je nodig als je elke week voor een gezin bakt of grotere hoeveelheden schroot voor verse graanpap voorbereidt. Voor één brood op zaterdag is het luxe.
Wat er in de trechter mag en wat niet
Een blik in de handleidingen bespaart je de meest ergerlijke fout: dichtgeslibde stenen. Beide fabrikanten vragen om schoon, droog graan en beschrijven dezelfde test: druk een korrel op een harde ondergrond plat met een lepel. Knapt hij hoorbaar, dan is hij droog genoeg. Laat hij zich platdrukken als een havervlok, dan is hij te vochtig. Mockmill raadt bovendien aan rogge na de oogst minstens zes maanden te laten liggen voordat hij de molen in gaat.
Bij oliezaden lopen de adviezen uiteen. hawos staat lijnzaad toe als je het in een verhouding van 1:1 met tarwe mengt, omdat vetrijk maalgoed het maalwerk anders dichtsmeert. Voor het Mockmill-opzetstuk schrijft de fabrikant daarentegen duidelijk: geen noten, geen sesam, geen lijnzaad, geen maanzaad. Ook koffiebonen kunnen volgens de handleiding een laagje op de stenen achterlaten. Maïs malen ze allebei. hawos eist uitdrukkelijk maïs voor consumptie, Mockmill sluit popcornmaïs uit.
Is het toch gebeurd, dan helpt in beide gevallen hetzelfde: laat een handvol droge zilvervliesrijst of tarwe op een grove stand doorlopen. Water heeft in het maalwerk niets te zoeken. hawos raadt aan om met de stofzuiger schoon te maken, bij grove instelling en draaiende molen.
Vers meel blijft niet eeuwig goed
De Deutsche Gesellschaft für Ernährung (DGE, de Duitse voedingsvereniging) adviseert om minstens een derde van de graanproducten als volkoren te eten. Volkoren verzadigt volgens de DGE langer en bevat meer vitamines en mineralen dan producten van witmeel, omdat de zemelen en de kiem behouden blijven. Juist die delen maken het meel echter gevoelig. De Verbraucherzentrale (de Duitse consumentenorganisatie) noemt voor zelfgemalen volkorenmeel een houdbaarheid van twee tot vier weken, voor hele korrels daarentegen ongeveer een jaar, telkens droog bewaard bij 15 tot 20 graden.
Daaruit volgt een eenvoudige regel. Bewaar korrels, geen meel. Maal wat je vandaag bakt.
Zes molens, nuchter vergeleken
| Model | Motor en maalsteen | Fijn meel per minuut (tarwe) | Trechter (tarwe) | Voor wie |
|---|---|---|---|---|
| hawos Novum | 360 W, korund-keramiek, Ø 100 mm | ca. 125 g | ca. 600 g | Regelmatig bakken, weinig ruimte |
| hawos Easy | 360 W, korund-keramiek, Ø 70 mm | ca. 100 g | ca. 560 g | Smal aanrecht, houten behuizing |
| hawos Queen 2 | 600 W, korund-keramiek, Ø 100 mm | ca. 220 g | ca. 1.500 g | Grote hoeveelheden, gezinnen |
| Mockmill 100 | 360 W, korund-keramiek | ca. 100 g | ca. 1.100 g | Instap met grote trechter |
| Mockmill Lino 200 | 600 W, korund-keramiek, Ø 90 mm | ca. 200 g | ca. 1,3 kg | Veel meel, behuizing van hout |
| Mockmill Mahlaufsatz für Küchenmaschinen | Aandrijving via de keukenmachine, korund-keramiek | ca. 60–70 g | ca. 600 g | Bezitters van een KitchenAid, kleine hoeveelheden |
Alle waarden volgens opgave van de fabrikant. Bij rogge, haver of spelt valt de capaciteit, afhankelijk van vochtgehalte en maalgraad, anders uit.
hawos Novum
De Novum combineert de grote steen van 100 mm met een compacte behuizing van Makrolon, oftewel kunststof. Onder de uitloop past volgens de fabrikant een kom tot 16 cm hoog; het geluidsniveau geeft hawos op als ongeveer 72 dB. De trechter bevat zo’n 600 g, genoeg voor een groot brood. Garantie: tien jaar bij particulier gebruik. Wie hout in de keuken wil zien, wordt met deze molen niet gelukkig. Technisch is hij de meest uitgebalanceerde keuze in dit overzicht.
hawos Easy
Met een voetafdruk van 15 bij 15 cm is de Easy de smalste molen hier. De behuizing is van beuken multiplex met lijnoliefirnis, de maalkamer is volgens hawos volledig kunststofvrij. De kleinere steen van 70 mm kost wat tempo, en de trechter is met 560 g krap bemeten. Voor singles en stellen past dat.
hawos Queen 2
De Queen is er met 360 of 600 watt; wij bedoelen hier de sterkere uitvoering. In de trechter past 1,5 kg, de behuizing is van beuken multiplex en het gewicht ligt op 11,5 kg. Handig is de onderzethoogte van 17 cm: daar past ook een hoge mengkom onder. Een overstroombeveiliging stopt de motor volgens de fabrikant na ongeveer 20 seconden als een vreemd voorwerp de stenen blokkeert. Bak je maar één keer per maand, dan zet je hier reserves neer die je nooit nodig hebt. Bak je twee broden per week, dan merk je het verschil.
Mockmill 100
De Mockmill 100 levert ongeveer evenveel als de hawos Easy, maar heeft een duidelijk grotere trechter van ongeveer 1,1 kg. De behuizing is van kunststof, de stenen van korund-keramiek, het gewicht ligt rond 6 kg. Een steendiameter noemt de fabrikant voor dit model niet. Volgens Mockmill is hij bedoeld voor gangbare huishoudelijke hoeveelheden, niet voor professioneel gebruik.
Mockmill Lino 200
De tegenhanger van de Queen 2 uit het huis Mock: 600 watt, stenen van 90 mm, ongeveer 200 g zeer fijn tarwemeel per minuut. De behuizing combineert hout met mineraal composiet. Zoek je sowieso een krachtige molen en spreekt het ontwerp je aan, dan is dit een echt alternatief. Met zo’n 38 cm hoogte is hij lager dan de Queen 2, die op 45 cm uitkomt.
Mockmill Mahlaufsatz für Küchenmaschinen
Hier komt de aandrijving van de keukenmachine. Het opzetstuk (Mahlaufsatz) zit op de accessoireaansluiting, en het meel loopt via een glijgoot rechtstreeks in de mengkom. Volgens de fabrikant past het op keukenmachines van KitchenAid, AEG en Electrolux, maar niet op de KitchenAid Artisan Mini. De stenen draaien slechts met ongeveer 220 toeren per minuut.
Dat heeft gevolgen voor het tempo. Mockmill noemt ongeveer 60 tot 70 g per minuut, en dan op de hoogste stand van de machine. Voor 500 g meel betekent dat zeven tot ruim acht minuten looptijd. Meer dan ongeveer 2,3 kg achter elkaar mag het volgens de handleiding niet zijn; daarna heeft de keukenmachine 45 minuten pauze nodig. Staat je KitchenAid toch al op het aanrecht en maal je maar om de paar weken vers, dan bespaar je je hiermee een tweede apparaat. Voor dagelijks malen raden we een eigen molen aan. Meer over de keuze van de machine zelf lees je in onze gids over keukenmachines.
Zo zouden wij kiezen
- Je bakt elke week en wilt een molen die gewoon klaarstaat en draait: hawos Novum.
- Het aanrecht is smal, de behuizing moet van hout zijn, je bakt voor twee: hawos Easy.
- Groot gezin, veel meel voor het deeg van de dag, afwisselend schroot en meel: hawos Queen 2 of Mockmill Lino 200.
- Een grote trechter telt zwaarder dan de laatste gram tempo: Mockmill 100.
- Er staat al een KitchenAid, je maalt zelden en in kleine porties: het Mockmill-opzetstuk.
De molen is pas de eerste stap. Wat je daarna op het aanrecht helpt, van rijsmand tot deegschraper, lees je in onze gids over broodbakbenodigdheden. En laat je het deeg liever aan een machine over, dan kun je het verse meel ook in de broodbakmachine (in het Engels) verwerken.
Veelgestelde vragen
Hoeveel meel maalt een graanmolen per minuut?
Volgens hawos levert de Easy met stenen van 70 mm ongeveer 100 g fijn tarwemeel per minuut, de Novum met 100 mm ongeveer 125 g. De Queen 2 met 600 watt komt op zo'n 220 g. Bij rogge, haver of spelt valt de capaciteit, afhankelijk van vochtgehalte en maalgraad, anders uit.
Is het maalopzetstuk voor de KitchenAid de moeite waard?
Voor zelden malen in kleine porties bespaart het een tweede apparaat. Mockmill noemt ongeveer 60 tot 70 g per minuut op de hoogste stand, voor 500 g meel dus zeven tot ruim acht minuten. Na ongeveer 2,3 kg heeft de keukenmachine 45 minuten pauze nodig. Voor dagelijks malen raden we een eigen molen aan.
Hoe weet ik of het graan droog genoeg is?
Beide fabrikanten beschrijven dezelfde test: druk een korrel op een harde ondergrond plat met een lepel. Knapt hij hoorbaar, dan is hij droog genoeg. Laat hij zich platdrukken als een havervlok, dan is hij te vochtig en plakken de stenen dicht.
Kan ik lijnzaad of noten malen in de graanmolen?
Hier lopen de adviezen uiteen. hawos staat lijnzaad toe in een verhouding van 1:1 gemengd met tarwe, omdat vetrijk maalgoed het maalwerk anders dichtsmeert. Voor het Mockmill-opzetstuk sluit de fabrikant noten, sesam, lijnzaad en maanzaad uit. Maïs malen ze allebei, maar alleen maïs voor consumptie.
Wat doe je als de maalstenen dichtgeslibd zijn?
Laat een handvol droge zilvervliesrijst of tarwe op een grove stand doorlopen. Water heeft in het maalwerk niets te zoeken. hawos raadt aan om met de stofzuiger schoon te maken, bij grove instelling en draaiende molen.
Hoe lang blijft zelfgemalen volkorenmeel goed?
De Verbraucherzentrale (Duitse consumentenorganisatie) noemt twee tot vier weken, voor hele korrels daarentegen ongeveer een jaar, telkens droog bewaard bij 15 tot 20 graden. Daaruit volgt een eenvoudige regel: bewaar korrels, geen meel, en maal alleen wat je vandaag bakt.
Bronnen
- hawos: Novum, technische gegevens
- hawos: Easy, technische gegevens
- hawos: Queen 1 en 2, technische gegevens
- hawos: gebruiksaanwijzing Billy, Queen, Mühle (pdf)
- Mockmill: Mockmill 100
- Mockmill: Lino 200
- Mockmill: maalopzetstuk voor keukenmachines
- Mockmill: handleiding van het maalopzetstuk (pdf, Engelstalig)
- Deutsche Gesellschaft für Ernährung: granen, graanproducten en aardappelen
- Verbraucherzentrale: houdbaarheid en bewaren van droge levensmiddelen
Waar te koop
- hawos Novum (N004, blau)Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- hawos EasyPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- hawos Queen 2Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Mockmill 100Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Mockmill Lino 200Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Mockmill Mahlaufsatz für KitchenAidPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
