Inhoud14 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
Een kleine windmolen op het perceel van een eengezinswoning verdient zich in Duitsland bijna nooit terug. Dat is geen stemmingmakerij, maar het oordeel van de Duitse consumentenorganisaties (Verbraucherzentralen) en van een Oostenrijks onderzoeksproject dat op gebouwen gemonteerde installaties meerdere jaren lang heeft doorgemeten. Wie toch stroom uit wind wil, moet die zien als acculader voor tuinhuis, werkplaats of camper en niet als vervanging van zonnepanelen. Daarvoor bestaan degelijke apparaten. Voor al het andere: lees verder.
Waarom er in de tuin zo weinig wind aankomt
Het vermogen van een rotor groeit met de derde macht van de windsnelheid. De Verbraucherzentrale vat het samen in een eenvoudige formule: dubbele wind, achtvoudige opbrengst. Halve wind, een achtste. Precies daar zit het probleem bij een woonhuis. Huizen, hagen en fruitbomen remmen de lucht af en brengen hem in wervelingen, en al één meter per seconde minder in het jaargemiddelde kost een groot deel van de opbrengst.
Hoe groot die invloed is, laat het project SmallWindPower@Home van de FH Technikum Wien zien, in 2022 gepubliceerd door het Oostenrijkse ministerie voor klimaatbescherming. Achter een huis met zadeldak maten de onderzoekers een turbulente zone die minstens 3,5 keer de gebouwhoogte naar achteren reikt. Bij een buurhuis van 9 meter hoog is dat ruim 30 meter. Staat je mast in die schaduw, dan draait hij wel, maar levert hij nauwelijks iets op. De auteurs raden tussen zadeldaken in de hoofdwindrichting een afstand aan van minstens vijf keer de gebouwhoogte.
Hoogte helpt. Hoe vrijer en hoger de rotor staat, hoe gelijkmatiger en krachtiger de wind. Alleen loopt die rekensom in een woonwijk al snel vast bij het bouwloket; daarover verderop meer. En zelfs een goede locatie redt de balans niet: op het testterrein Lichtenegg, dat de auteurs een bovengemiddeld goede windlocatie noemen, lagen de gemeten gemiddelden meestal tussen 4 en 5,6 meter per seconde. Toch kwam geen van de vier installaties binnen 20 jaar in de winstzone. De berekende kostprijs van de stroom lag rond 60 cent per kilowattuur en hoger.
Propeller of cilinder?
De klassieke vorm is de driebladige rotor met horizontale as en windvaan. Volgens het Oostenrijkse rapport haalt dit type het hoogste omzettingsrendement, namelijk 40 tot 50 procent, en is het door de gelijkmatig verdeelde belasting minder gevoelig voor trillingen. Het nadeel: hij moet zich bij elke windrichtingsverandering opnieuw uitrichten, en de snelle bladpunten maken geluid.
Verticale rotoren, zoals Darrieus- of Savonius-vormen, vangen wind uit elke richting en ogen bij het huis rustiger. Bij de metingen neigden ze echter eerder tot sterkere trillingen. Voor een woonhuis zouden wij daarom voor de horizontale as kiezen, mits de wind redelijk gelijkmatig op de locatie aanstroomt.
Mast in de tuin of houder op het dak
Op het eerste gezicht klinkt het dak aantrekkelijk. Het is hoog en het is er al. De Verbraucherzentrale noemt het eigen dak toch een ongunstige en nauwelijks te berekenen locatie, omdat geluid en trillingen op het gebouw worden overgedragen. De Oostenrijkse metingen bevestigen dat risico: in het gebouw werd contactgeluid rond 60 dB(A) gemeten, een waarde die de auteurs bij langdurige blootstelling als schadelijk voor de gezondheid beschouwen. Zonder trillingsontkoppeling hoort er geen installatie op het dak.
Daar komt de constructie bij. Een rotor trekt bij storm met flinke kracht aan zijn houder, en een dakconstructie is daar niet voor gebouwd. Dat hoort in handen van een constructeur. Een vrijstaande mast met eigen fundering ontkoppelt het huis, maar vraagt ruimte en staat meestal lager dan de wind zou willen. Controleer bij beide varianten of je opstal- en aansprakelijkheidsverzekering de installatie meeverzekeren.
Wat het wattage in de advertentie verzwijgt
Fabrieksopgaven zonder keuring door een neutrale instantie zeggen volgens de Verbraucherzentrale zo goed als niets. Doorslaggevend is wat een rotor bij zwakke wind levert, want die waait op verreweg de meeste dagen. Het nominale vermogen geldt daarentegen bijna altijd pas bij 11 tot 15 meter per seconde. Dat komt overeen met windkracht 6 tot 7.
Hoe groot het verschil is, laten juist de eerlijke datasheets zien. De Rutland 914i levert volgens de fabrikant 143 watt bij 11 m/s, maar bij een lichte 5 m/s slechts 24 watt. Tussen de aanbiedingen bij Amazon vind je daarentegen veel naamloze windmolens met 400, 600 of 1.200 watt, vaak met rotoren van enkele tientallen centimeters. Een propeller met een diameter van 60 centimeter kan bij 11 m/s volgens de natuurkundige Betz-limiet hooguit zo’n 140 watt uit de wind halen, in de praktijk duidelijk minder. Zulke aanbiedingen vinden we twijfelachtig en we hebben ze niet opgenomen. Ook merkfabrikanten halen hun cijfers niet altijd: in het Oostenrijkse project haalde een installatie met opgegeven 1.000 watt bij 13 m/s in geen enkele montagewijze meer dan ongeveer 700 tot 800 watt.
Vijf windladers met controleerbare gegevens
Alle volgende apparaten laden accu’s met gelijkspanning. Ze zijn volgens de fabrikant bedoeld voor boten, hutten en eilandinstallaties, niet om stroom terug te leveren aan het huisnet. De vermogenswaarden zijn fabrieksopgaven bij de genoemde windsnelheid.
Marlec Rutland 504
De kleinste van de serie. Met een rotor van 51 centimeter en 3,5 kilo past hij aan een caravan of aan de gevel van een tuinhuisje. De fabrikant noemt 3 watt bij 5 m/s; hij is bedoeld om een 12-voltaccu in de winter op peil te houden. Meer mag je niet verwachten.
Marlec Rutland 914i
Volgens de fabrikant is hij vooral ontworpen voor boten. De 914i heeft een ingebouwde MPPT-regelaar en begint volgens de fabrikant vanaf 3 m/s te draaien. Hij wordt aangeboden in een pakket met de laadregelaar HRSi of HRDi. Een aanbieding bij Amazon prijst hem aan met 300 watt; de datasheet noemt 262 watt bij 15 m/s.
Marlec Rutland 1200
Met een rotor van 1,2 meter bestrijkt hij zo’n 1,7 keer zoveel oppervlak als de 914i, en dat merk je bij zwakke wind: 40 watt bij 5 m/s. De meegeleverde hybride regelaar heeft een ingang voor zonnepanelen en kan twee accubanken laden. Voor een hut die zon en wind moet combineren, vinden we hem de meest kloppende kandidaat.
AIR 40
Vroeger bekend onder Primus Windpower, nu bij AIR Wind Power van Ryse Energy. De regelaar zit in de behuizing en de turbine weegt maar 5,9 kilo. De opgave van ongeveer 40 kilowattuur per maand gaat uit van 5,5 m/s gemiddelde wind. Dat is de bovengrens van wat op het testterrein in Lichtenegg werd gemeten; in een tuin in een woonwijk zal het duidelijk minder zijn.
ECO-WORTHY 400 W
Een driebladige rotor die de fabrikant ook in sets met zonnepanelen en omvormer aanbiedt. De rotor is met zo’n 1,2 meter groot genoeg om 400 watt bij harde wind natuurkundig mogelijk te maken. De gegevens in de webwinkels spreken elkaar echter tegen wat betreft bladmateriaal, rotordiameter en nominale windsnelheid. Vraag dus voor je koopt een bindende datasheet op.
Accu, omvormer en de aanmelding
Een windlader laadt een accu met gelijkstroom. Voor apparaten in huis komt er een omvormer bij. Op het moment dat die installatie met het huisnet is verbonden, verandert de juridische situatie. Het Marktstammdatenregister van de Duitse Bundesnetzagentur (het Duitse register van alle energie-installaties) eist de registratie van alle vaste stroomopwekkers, uitdrukkelijk ook van windturbines en ongeacht de grootte. Alleen eilandinstallaties die technisch en juridisch permanent van het net zijn gescheiden, zijn uitgezonderd. Een huisnet dat op het openbare net is aangesloten, geldt als indirecte aansluiting.
De termijn is kort: volgens § 5 lid 5 van de Duitse Marktstammdatenregisterverordnung moet de registratie binnen een maand na ingebruikname gebeuren. Daarnaast moet de netbeheerder worden geïnformeerd. Wie wind wil combineren met een bestaande zonne-installatie, heeft volgens de Verbraucherzentrale extra, betaalde meters nodig. Teruggeleverde windstroom brengt maar 8 tot 12 cent per kilowattuur op. Vraag de netbeheerder dus vooraf welke certificaten hij voor omvormer en installatie wil zien.
Bouwloket, afstanden, geluid
Bouwrecht is in Duitsland een zaak van de deelstaten, en de verschillen zijn groot. Wij hebben de bouwverordeningen van Beieren en Noordrijn-Westfalen als voorbeeld bekeken. In Beieren zijn kleine windturbines met een vrije hoogte tot 15 meter vergunningvrij (art. 57 lid 1 nr. 3 onder b BayBO). In Noordrijn-Westfalen geldt de vergunningvrijheid alleen tot 10 meter totale hoogte en uitdrukkelijk niet in zuivere, algemene en bijzondere woongebieden en in gemengde gebieden (§ 62 lid 1 nr. 3 onder c BauO NRW). Voor een eengezinswoning in een gewone woonwijk is in NRW dus een bouwprocedure nodig; welke, dat vertelt het bouwloket je.
Vergunningvrij betekent niet regelvrij. Beide bouwverordeningen maken duidelijk dat alle publiekrechtelijke eisen toch gelden, zoals afstandszones of het bestemmingsplan. Daar komt het geluid bij. De Duitse geluidsrichtlijn TA Lärm hanteert in algemene woongebieden ’s nachts 40 dB(A) als richtwaarde, in zuivere woongebieden 35 dB(A), gemeten tussen 22 en 6 uur. Bij de Oostenrijkse metingen bleven de installaties meestal onder de grenswaarden, maar overschreden ze die bij wind boven 6 m/s. Ons duidelijke advies: informeer voor de aankoop bij het bouwloket en de netbeheerder. En praat met de buren.
Wind of zon? Zo zouden wij kiezen
Voor stroom bij een eengezinswoning valt de vergelijking duidelijk uit in het voordeel van zonnepanelen. De Verbraucherzentrale rekent voor een windmolen met een rotordiameter van een meter op een optimistisch goede dakpositie met ongeveer 96 kilowattuur per jaar, en een zonne-installatie met hetzelfde oppervlak levert meestal evenveel of meer, bovendien betrouwbaarder en over 20 jaar en langer. Een balkoncentrale met opslag is in de meeste tuinen de verstandigere keuze.
- Stroom besparen bij het woonhuis: zonnepanelen of een balkoncentrale in plaats van een windmolen.
- Tuinhuis of hut op een winderige, vrije plek: Rutland 1200 samen met een zonnepaneel op dezelfde regelaar.
- Caravanaccu in de winter op peil houden: Rutland 504.
- Eilandbedrijf met 24 of 48 volt op een open locatie: AIR 40.
- Noodstroom voor het huis: een powerstation is eenvoudiger en heeft geen vergunning nodig.
Wie de wind op de eigen locatie wil inschatten voordat hij geld uitgeeft, kan beginnen met een weerstation met windmeter. Een jaar aan gegevens van de geplande hoogte zegt meer dan welke brochure ook.
Veelgestelde vragen
Waarom levert een windmolen in de tuin zo weinig stroom?
Het vermogen groeit met de derde macht van de windsnelheid: dubbele wind, achtvoudige opbrengst, halve wind, een achtste. Huizen, hagen en bomen remmen de lucht af en brengen hem in wervelingen. Achter een huis met zadeldak reikt de turbulente zone volgens de FH Technikum Wien minstens 3,5 keer de gebouwhoogte naar achteren.
Kun je een windmolen op het dak van je huis zetten?
De Duitse Verbraucherzentrale noemt het eigen dak een ongunstige en nauwelijks te berekenen locatie, omdat geluid en trillingen op het gebouw worden overgedragen. Bij Oostenrijkse metingen werd in het gebouw contactgeluid rond 60 dB(A) gemeten. Zonder trillingsontkoppeling en controle van de constructie door een constructeur hoort er geen installatie op het dak.
Hoeveel zegt het wattage van een kleine windturbine?
Weinig. Het nominale vermogen geldt bijna altijd pas bij 11 tot 15 meter per seconde, dus windkracht 6 tot 7. Doorslaggevend is de opbrengst bij zwakke wind: de Rutland 914i levert volgens de fabrikant 143 watt bij 11 m/s, bij 5 m/s maar 24 watt. Fabrieksopgaven zonder neutrale keuring zeggen volgens de Verbraucherzentrale nauwelijks iets.
Moet je een kleine windturbine aanmelden?
Zodra hij met het huisnet is verbonden, ja. Het Duitse Marktstammdatenregister eist de registratie van alle vaste stroomopwekkers, ook kleine windturbines, binnen een maand na ingebruikname. Alleen eilandinstallaties die permanent van het net zijn gescheiden, zijn uitgezonderd. Daarnaast moet de netbeheerder worden geïnformeerd.
Heeft een kleine windmolen een bouwvergunning nodig?
Dat is in Duitsland een zaak van de deelstaten. In Beieren zijn kleine windturbines tot 15 meter vrije hoogte vergunningvrij, in Noordrijn-Westfalen alleen tot 10 meter en niet in woon- en gemengde gebieden. Vergunningvrij betekent niet regelvrij: afstanden, bestemmingsplan en de geluidsnormen van de Duitse TA Lärm gelden toch. Informeer vooraf bij het bouwloket.
Propeller of verticale rotor voor een kleine windmolen?
De driebladige rotor met horizontale as haalt volgens het Oostenrijkse rapport het hoogste rendement van 40 tot 50 procent en is minder gevoelig voor trillingen, maar moet zich bij elke windrichtingsverandering opnieuw uitrichten. Verticale rotoren vangen wind uit elke richting, maar neigden bij de metingen tot sterkere trillingen.
Bronnen
- Verbraucherzentrale: kleine windturbines, stand maart 2026
- BMK Oostenrijk / FH Technikum Wien: SmallWindPower@Home, rapport 10/2022
- Bundesnetzagentur, Marktstammdatenregister: registratieplichtige installaties
- Marktstammdatenregisterverordnung, § 5
- Beierse bouwverordening (BayBO), art. 57 en art. 55
- Bouwverordening NRW (BauO NRW), stand 1 september 2026, §§ 60 en 62
- TA Lärm, nr. 6.1 en 6.4
- Marlec: Rutland 504, Rutland 914i, Rutland 1200
- AIR Wind Power: AIR 40
- ECO-WORTHY: website van de fabrikant
Waar te koop
- Marlec Rutland 1200Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Marlec Rutland 914iPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Marlec Rutland 504Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- AIR 40 WindturbinePrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- ECO-WORTHY 400 W WindturbinePrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
Nog niet beslist?
Vergelijk rustig verder – alle artikelen in deze rubriek worden maandelijks gecontroleerd op nieuwe en uitgefaseerde modellen.








