Inhoud11 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
Een leidingzoeker laat je zien waar er iets in de muur zit. Hij vertelt je niet waar er niets zit. Voor planken, lampen en een tv-muurbeugel in metselwerk of gipsplaat raden we een degelijke metaal- en leidingzoeker aan zoals de Bosch Professional GMS 120-27; wie met vloerverwarming, kunststof leidingen of dik beton te maken heeft, heeft een radarapparaat nodig zoals de Bosch D-tect 200 C.
Daartussen zit een hoop techniek die er op de verpakking hetzelfde uitziet. Daarom eerst het principe.
Spoel, sensor of radar: wat het apparaat überhaupt kan zien
Vijf van de zes apparaten hier zijn van de klassieke soort. Hun datasheets noemen drie dingen die ze vinden: metaal, leidingen onder spanning en houten of metalen regelwerk achter gipsplaat. Meer beloven de fabrikanten niet. Een waterleiding van kunststof komt in geen van deze lijsten voor, en voor spanningsloze kabels noemt alleen Laserliner überhaupt een waarde.
Radar werkt anders. Bosch gebruikt die techniek bij de D-tect 200 C en noemt uitdrukkelijk kunststof leidingen, leeg en gevuld met water, en hout als detecteerbaar, plus spanningsloze leidingen. Van de zes apparaten in deze gids is hij de enige met deze techniek.
Let bij het vergelijken op de diepteopgave per materiaal, niet op het grootste getal op de doos. Bij de GMS 120-27 staat 120 mm voor koper, maar slechts 50 mm voor een stroomvoerende leiding en 30 mm voor houten balken. Voor de veiligheid bij het boren telt de kleinste van deze waarden.
Waarom een groen lampje geen vrijbrief is
De fabrikanten zeggen het zelf in hun handleidingen. Bosch schrijft in de handleiding van de D-tect 200 C dat het apparaat om technische redenen geen volledige zekerheid kan bieden; vóór het boren moet je daarnaast bouwtekeningen of foto’s uit de bouwfase raadplegen en stroom, gas en water afsluiten. Zircon zegt het in de handleiding van de A250c nog duidelijker: ga er nooit van uit dat er geen stroomvoerende leiding in de muur zit.
De redenen staan er meteen naast. Volgens Bosch worden leidingen zonder spanning ofwel als metaal weergegeven of helemaal niet, en meeraderige koperlitze herkent de D-tect 200 C niet. Krachtstroomleidingen verschijnen mogelijk niet als “spanningvoerend”. Boven 50 % luchtvochtigheid is de spanningsdetectie beperkt. Zircon noemt voor zijn apparaat leidingen in beton, in metalen buizen, achter multiplex of metalen bekleding en vochtige muren als gevallen waarin stroom niet kan worden herkend.
Wat betekent dat concreet? Een leiding naar een stopcontact waar op dat moment niets aan hangt, staat wel onder spanning. Het stuk tussen schakelaar en uitgeschakelde plafondlamp daarentegen niet. Bosch raadt aan apparaten op de gezochte leiding in te schakelen, omdat die dan makkelijker te vinden is.
De tweede zekerheid is de blik op de muur zelf. De Duitse norm DIN 18015-3 legt voor leidingen onder pleisterwerk in woningen installatiezones vast. Volgens de beschrijving in het Duitse vakblad “de” liggen de horizontale zones 15 tot 45 cm onder het plafond en 15 tot 45 cm boven de afgewerkte vloer, in ruimtes met werkbladen bovendien op 100 tot 130 cm hoogte. Verticale zones lopen 10 tot 30 cm naast deuren, ramen en muurhoeken. Zit een stopcontact of schakelaar buiten deze stroken, dan mag de leiding er verticaal vanuit de dichtstbijzijnde horizontale zone naartoe lopen. Direct boven en onder elke inbouwdoos is dus taboe.
Eén addertje blijft. De norm beschrijft hoe leidingen horen te liggen, niet hoe ze in een huis uit 1965 na drie verbouwingen werkelijk liggen. Precies daar helpt een leidingzoeker, als second opinion.
Zes leidingzoekers vergeleken
| Model | Principe | Diepte volgens fabrikant | Voor wie |
|---|---|---|---|
| Bosch Professional GMS 120-27 | metaal, spanning, hout | koper 120 mm, staal 100 mm, stroom 50 mm, hout 30 mm | metselwerk en droogbouw in het dagelijks gebruik |
| Bosch Professional D-tect 200 C | radar | tot 200 mm in droog beton, verder 60 tot 80 mm, hout 38 mm | vloerverwarming, kunststof leidingen, beton |
| Laserliner MultiScanner Plus | metaal, spanning, regelwerk | staal 120 mm, non-ferrometaal 100 mm, stroom 40 mm, regelwerk 20 mm | boordiepte boven wapening controleren |
| Bosch UniversalDetect | metaal, spanning, hout | metaal 100 mm, stroom 50 mm, hout 25 mm | af en toe boren met begeleide bediening |
| Zircon MultiScanner A250c | regelwerk, metaal, spanning | regelwerk 19/38 mm, staal 75 mm, koper 38 mm, stroom 50 mm | droogbouwwanden met houten of metalen profielen |
| Stanley FatMax S300 | regelwerk, metaal, spanning | regelwerk 38 mm, metaal 76 mm, stroom 51 mm | eenvoudig regelwerk zoeken in droogbouw |
Bosch Professional GMS 120-27
Het compacte apparaat uit de blauwe professionele lijn werkt zonder radar en vindt volgens de fabrikant koper tot 120 mm, staal tot 100 mm, stroomvoerende leidingen tot 50 mm en houten balken in droogbouw tot 30 mm. De behuizing is volgens IP54 beschermd tegen stof en spatwater, het gewicht ligt rond 0,29 kg. Hij werkt op twee AA-batterijen of in een variant met lithiumaccu en USB-C. Een markeergat laat de vindplaats zien. Voor pluggaten in metselwerk en gipsplaat vinden wij dit de verstandige basisuitrusting.
Bosch Professional D-tect 200 C
Een muurscanner met radar. Volgens Bosch kijkt hij tot 200 mm diep in droog beton, in andere muursoorten tot 80 mm, in jong beton tot 60 mm, en onderscheidt hij magnetisch en niet-magnetisch metaal, leidingen, kunststof leidingen en hout. Voor beton, holle baksteen, droogbouw en vlakverwarming zijn er eigen muurprogramma’s; scanbeelden kun je via USB-C of microSD opslaan.
De grenzen noemt Bosch openlijk. In de droogbouwmodus herkent hij lege kunststof leidingen niet, en gevulde leidingen zien er daar uit als houten balken. Vers beton heeft maanden nodig voordat het droog genoeg is voor een zuivere meting. Met ongeveer 0,7 kg is de D-tect 200 C gereedschap voor renovateurs en vakmensen die regelmatig in vloeren met verwarmingslussen of in betonnen plafonds boren. Voor het schilderij in de woonkamer is hij overbodig zwaar geschut.
Laserliner MultiScanner Plus
Zijn sterkte is metaal in massieve muren. Volgens de datasheet vindt hij magnetisch metaal tot 12 cm en niet-magnetisch tot 10 cm onder steen, beton, dekvloer, hout en keramiek, toont hij in de metaalmodus de diepte en geeft hij aan of het metaal magnetisch is. Wie in een betonnen plafond boort en wil weten hoeveel ruimte er tot de wapening overblijft, krijgt hier een getal. Leidingen vindt hij daarentegen maar tot 4 cm, regelwerk tot 2 cm. De vast ingebouwde accu gaat volgens Laserliner ongeveer drie uur mee.
Bosch UniversalDetect
Het apparaat uit de groene doe-het-zelflijn leidt je met een geanimeerde stap-voor-stapinstructie door de meting en toont vondsten via een verkeerslichtsysteem van leds. Bosch noemt 100 mm voor metaal, 50 mm voor stroomvoerende leidingen en 25 mm voor hout; hij kalibreert zichzelf en werkt op vier AAA-batterijen. Past bij iedereen die twee keer per jaar boort en geen zin heeft in menu’s.
Zircon MultiScanner A250c
Het zwaartepunt ligt bij wanden met regelwerk. De A250c vindt het midden en de randen van houten en metalen profielen tot 19 mm, in de DeepScan-modus tot 38 mm. IJzer vindt hij volgens de datasheet tot 75 mm, koper tot 38 mm, stroom tot 50 mm. Het display wisselt van kleur per modus en knippert rood zodra het in een andere modus spanning opmerkt. Voor massieve muren is hij niet bedoeld: in beton kan hij volgens de handleiding stroomvoerende leidingen mogelijk niet herkennen.
Stanley FatMax S300
Een eenvoudige regelwerkzoeker met verlicht display. Stanley geeft 38 mm op voor houten en metalen profielen, 76 mm in de diepe metaalmodus en 51 mm voor stroomvoerende leidingen. Een diepteweergave of onderscheid tussen materialen noemt de fabrikant niet. Voor gipsplaatwanden in nieuwbouw is dat genoeg; voor een oud huis met dik pleisterwerk zouden wij voor een van de Bosch-apparaten kiezen.
Welk apparaat bij welke muur past
- Metselwerk of gipsplaat, af en toe een plug zetten: Bosch Professional GMS 120-27, met een goed bereik voor metaal en een spatwaterdichte behuizing.
- Vloerverwarming, kunststof leidingen, betonnen plafonds: Bosch Professional D-tect 200 C, omdat alleen radar niet-metalen leidingen überhaupt ziet.
- De boordiepte boven wapening of koperen leiding willen weten: Laserliner MultiScanner Plus met diepteweergave in de metaalmodus.
- Lichte droogbouwwanden met regelwerk: Zircon MultiScanner A250c of Stanley FatMax S300.
- Zo eenvoudig mogelijke bediening: Bosch UniversalDetect.
Los van het apparaat geldt dezelfde volgorde. Eerst de installatiezones bekijken, dan scannen, op meerdere hoogtes en dwars op de vermoede leiding, dan markeren. En bij twijfel de zekering eruit. Welke boor en welke machine bij de ondergrond passen, staat in onze gids over boorhamers; de juiste houvast biedt een goede pluggenset voor beton, baksteen en gipsplaat (in het Engels).
Veelgestelde vragen
Vindt een leidingzoeker ook waterleidingen van kunststof?
Klassieke apparaten niet. Hun datasheets noemen metaal, leidingen onder spanning en regelwerk achter gipsplaat. Kunststof leidingen, leeg en gevuld met water, vindt van de zes apparaten alleen de Bosch D-tect 200 C met radar. In de droogbouwmodus herkent ook hij volgens Bosch geen lege kunststof leidingen.
Is een groen lampje op de leidingzoeker een vrijbrief om te boren?
Nee. Bosch schrijft dat het apparaat om technische redenen geen volledige zekerheid kan bieden, Zircon raadt aan er nooit van uit te gaan dat er geen stroomvoerende leiding in de muur zit. Spanningsloze leidingen verschijnen als metaal of helemaal niet; vochtige muren en beton maken de detectie bovendien lastiger.
Waar let je op bij de diepteopgave van een leidingzoeker?
Op de diepte per materiaal, niet op het grootste getal op de doos. Bij de GMS 120-27 staat 120 mm voor koper, maar slechts 50 mm voor een stroomvoerende leiding en 30 mm voor houten balken. Voor de veiligheid bij het boren telt de kleinste van deze waarden.
Waar lopen stroomleidingen in de muur?
De Duitse norm DIN 18015-3 legt installatiezones vast: horizontaal 15 tot 45 cm onder het plafond en boven de vloer, verticaal 10 tot 30 cm naast deuren, ramen en hoeken. Direct boven en onder elke inbouwdoos is taboe. In oudere huizen kunnen leidingen echter anders liggen.
Welke leidingzoeker is geschikt voor droogbouwwanden?
Voor wanden met regelwerk passen de Zircon MultiScanner A250c, die het midden en de randen van houten en metalen profielen vindt, of de eenvoudige Stanley FatMax S300. Voor massieve muren is de Zircon niet bedoeld. Voor een oud huis met dik pleisterwerk zijn de Bosch-apparaten geschikter.
Bronnen
- Bosch Professional: GMS 120-27, technische gegevens
- Bosch Professional: D-tect 200 C, technische gegevens
- Bosch: handleiding D-tect 200 C (pdf, Engels)
- Bosch: UniversalDetect, technische gegevens
- Laserliner: datasheet MultiScanner Plus 080.967A (pdf)
- Zircon: datasheet MultiScanner A250c (pdf)
- Zircon: handleiding MultiScanner A250c (pdf)
- Stanley: FatMax Stud Sensor FMHT0-77407
- Vakblad “de”: DIN 18015-3, leidingtracé en installatiezones (pdf, Duits)
Waar te koop
- Bosch Professional GMS 120-27Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Bosch Professional D-tect 200 CPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Laserliner MultiScanner PlusPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Bosch UniversalDetectPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Zircon MultiScanner A250cPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Stanley FatMax S300Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
