Inhoud14 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
Wie een terras op tegeldragers legt, een fundering bekist of een plafond verlaagt, heeft een hoogte nodig die over twintig meter klopt. Voor de meeste mensen die zelf bouwen is een zelfnivellerende rotatielaser van laserklasse 2 met ontvanger en meetlat de juiste keuze, bijvoorbeeld de Stabila LAR 160. Duurdere apparaten lonen pas als het apparaat dagelijks buiten staat of als je afschot moet instellen.
Veel mensen kopen het verkeerde. Een rotatielaser zonder ontvanger is in zonlicht na een paar meter onzichtbaar. Voor de afbouw met korte afstanden volstaat daarentegen vaak een kruislijnlaser, die de lijn direct op de muur projecteert.
Wat er achter de getallen in het datablad zit
De nauwkeurigheid staat soms in millimeter per meter, soms per 30 meter. Reken alles om naar één meter, dan wordt het vergelijkbaar. Bosch noemt voor de GRL 300 HV ±3 mm op 30 m, dat is ±0,1 mm/m. Stabila geeft voor de LAR 160 precies die waarde op. Op een terras van 15 m lang betekent dat hooguit 1,5 mm afwijking vanaf het apparaat. Daar komt de ontvanger bij: Leica noemt voor zijn Rod-Eye-ontvangers in de fijne stand ±1 mm detectiebreedte. In de praktijk tellen beide waarden bij elkaar op.
Het werkbereik staat bijna altijd als diameter vermeld. 400 m diameter betekent 200 m afstand tot het apparaat. Zonder ontvanger krimpt dat sterk, bij Bosch tot 20 à 60 m diameter, en dat geldt dan vooral binnen.
Zelfnivellering compenseert alleen een scheve opstelling, meestal tot ±5°. Staat het statief schever, dan schakelt het apparaat uit of geeft het een waarschuwing. Een helling zet het laservlak daarentegen bewust schuin. Handmatige helling betekent: automatiek uit, vlak met de hand kantelen. Bij digitale helling voer je een percentage in en houdt het apparaat dat vast. Een afschot van 2 % op 4 m terrasdiepte is 8 cm. Dat kun je ook met een puur horizontale laser uitzetten door de hoogte op de meetlat af te lezen en per meter 2 cm erbij op te tellen. Langzamer, maar het werkt.
Blijft de bescherming tegen water en stof. IP54 betekent volgens Bosch bescherming tegen stof en spatwater, IP65 volgens Stabila tegen waterstralen en stof. Hoe hoger het tweede cijfer, hoe meer water de behuizing verdraagt. Wie in motregen een strokenfundering uitzet, kan beter niet onder IP54 gaan. Statief en meetlat horen erbij. Veel sets bevatten beide, en een wiebelig fotostatief maakt elke nauwkeurigheidsopgave waardeloos.
Klasse 2 of 3R: wat de ongevallenverzekering zegt
De laserklasse staat op het typeplaatje, en die telt. Volgens DGUV Information 203-095 “Laserstrahlung auf Baustellen” van de DGUV (de Duitse wettelijke ongevallenverzekering) is straling van klasse 2 bij korte blootstelling tot 0,25 s ongevaarlijk voor het oog. Vanaf klasse 3R is oogletsel mogelijk. Bedrijven moeten dan een laserveiligheidsfunctionaris aanstellen. De BG BAU (de Duitse beroepsvereniging voor de bouw) schrijft in haar Baustein B 174 dat 3R-apparaten op bouwplaatsen alleen veilig te gebruiken zijn als een directe blik in de straal voor alle betrokkenen onwaarschijnlijk is.
Op de knipperreflex kun je beter niet vertrouwen. De DGUV noemt die uitdrukkelijk geen doeltreffende beschermingsmaatregel: raakt de straal het oog, sluit dan bewust je ogen en draai je hoofd weg. En de rode bril uit de koffer? Stabila maakt in de handleiding duidelijk dat een laserzichtbril geen veiligheidsbril is. Hij maakt de straal alleen beter zichtbaar. Volgens de DGUV zijn groene lasers van klasse 2 qua zichtbaarheid doorgaans niet slechter dan rode van klasse 3R. Ons standpunt: voor huis en tuin volstaat klasse 2.
Zes rotatielasers gesorteerd op toepassing
Route 1: terras, tuin en afschot in eigen beheer
Hier tellen een ontvanger, een degelijke set en een behuizing die regen verdraagt. Wie terrasplanken op tegeldragers of een onderconstructie legt, meet tientallen punten. Elk daarvan moet op de millimeter kloppen.
Stabila LAR 160
Volgens de handleiding nivelleert hij horizontaal en verticaal, geeft hij een loodpunt en werkt hij binnen ±5° zelfstandig. De behuizing is volgens IP65 beschermd tegen waterstralen en stof, de nauwkeurigheid ligt op ±0,1 mm/m, de laserklasse is 2. Voor afschot schakel je naar de handmatige modus; een hellingswig uit de accessoires maakt dat makkelijker. Twee D-batterijen gaan volgens Stabila ongeveer 40 uur mee, bij de groene LAR 160 G ongeveer 20. Onze favoriet voor wie zelf bouwt.
Makita SKR200Z
Makita noemt ±1 mm op 10 m, een meetbereik van 200 m diameter, IP54 en zelfnivellering tot ±6°. Hij werkt op twee batterijen van 1,5 V, zowel horizontaal als verticaal. Voor het perceel van een eengezinswoning is het bereik genoeg. Grover werkt de geo-FENNEL FL 190A met ±1,5 mm op 10 m en verticale instelling met een stelschroef. Voor een straatzandbed en een graskant volstaat dat.
Route 2: afbouw, droogbouw, dekvloer
Binnen heb je de ontvanger minder vaak nodig, maar worden afstandsbediening, muurhouder en een zuiver verticaal vlak belangrijk. Ga eerlijk na of je niet toekomt met een lijnlaser.
Bosch GRL 300 HV
In de variant 0 601 061 501 zitten volgens Bosch ontvanger LR 1, afstandsbediening RC 1 en muurhouder WM 4, dus alles voor een verlaagd plafond. Werkbereik 300 m diameter, IP54, ±3 mm op 30 m. Bosch deelt hem in als klasse 3R. Juist daarom raden we particulieren terughoudendheid aan, en bedrijven hebben volgens de DGUV een laserveiligheidsfunctionaris nodig.
Route 3: professional op de bouwplaats
Op de bouwplaats valt een statief om, het regent en het apparaat draait de hele dag. Vanaf hier zijn beschermingsgraad, gebruiksduur en ontvanger belangrijker dan elk comfortdetail.
Bosch GRL 400 H
Alleen horizontaal, maar daardoor eenvoudig: één knop, IP56, klasse 2 en ±2,4 mm op 30 m. Met de ontvanger LR 1 haalt hij volgens Bosch 400 m diameter. Een waarschuwingsfunctie meldt het als het apparaat is aangestoten.
Bosch GRL 600 CHV
De grote Bosch: 600 m diameter, IP68 en ±1,5 mm op 30 m horizontaal. De helling in twee assen stel je in via de Levelling Remote App. Hij werkt op een 18V-accu of vier D-batterijen. In de variant 0 615 994 0P5 levert Bosch het bouwstatief BT 170 HD en de meetlat GR 240 mee, al weegt het apparaat met accu wel 4,3 kg.
Leica Rugby 620
Leica beschrijft de 620 als horizontale laser met handmatige helling in één as, bedoeld voor bekisting, beton, funderingen en opritten. Het datablad van de serie noemt ±2,2 mm op 30 m, IP67, klasse 1 en tot 120 uur met de lithiumaccu. Wie digitale helling in twee assen nodig heeft, kijkt naar de Rugby 680 uit dezelfde serie.
Zo zouden wij kiezen
- Terras, tuinmuur, fundering voor een carport: Stabila LAR 160 in een set met statief en lat. Gaat het alleen om grondwerk op een klein perceel, dan volstaat ook de Makita SKR200Z.
- Droogbouw en plafonds: eerst nagaan of een kruislijnlaser genoeg is. Anders een apparaat met muurhouder en afstandsbediening, en daarbij op de laserklasse letten.
- Dagelijks op de bouwplaats met afschot: Bosch GRL 600 CHV of Leica Rugby 620. Voor puur hoogte overbrengen zonder helling volstaat de GRL 400 H.
En na de aankoop? Stabila raadt aan de nauwkeurigheid voor elke klus te controleren, vooral na stoten. Het apparaat staat daarvoor minstens 10 m voor een muur, je markeert de lijn en draait het drie keer 90°. Liggen de vier markeringen minder dan 2 mm uit elkaar, dan wordt de tolerantie van ±0,1 mm/m gehaald. De moeite is gering.
Veelgestelde vragen
Hoe vergelijk je de nauwkeurigheid van rotatielasers?
Reken alle waarden om naar één meter. Bosch noemt voor de GRL 300 HV ±3 mm op 30 m, dat is ±0,1 mm/m, precies zoals bij de Stabila LAR 160. Op een terras van 15 m lang betekent dat hooguit 1,5 mm afwijking. In de praktijk komt de detectiebreedte van de ontvanger daar nog bij.
Heb ik een ontvanger nodig voor de rotatielaser?
Buiten wel. Zonder ontvanger is de straal in zonlicht na een paar meter onzichtbaar. Het werkbereik in het datablad staat meestal als diameter met ontvanger: 400 m diameter betekent 200 m afstand tot het apparaat. Zonder ontvanger krimpt het bij Bosch tot 20 à 60 m diameter.
Kun je met een rotatielaser afschot instellen?
Bij handmatige helling zet je de automatische nivellering uit en kantel je het vlak met de hand, bij digitale helling voer je een percentage in. Het lukt ook met een puur horizontale laser: 2 % afschot op 4 m terrasdiepte is 8 cm, dus tel aan de meetlat per meter 2 cm erbij op. Langzamer, maar het werkt.
Wat is het verschil tussen laserklasse 2 en 3R?
Volgens de DGUV (de Duitse wettelijke ongevallenverzekering) is straling van klasse 2 bij korte blootstelling tot 0,25 s ongevaarlijk voor het oog, vanaf klasse 3R is oogletsel mogelijk. Bedrijven hebben dan een laserveiligheidsfunctionaris nodig. Groene lasers van klasse 2 zijn volgens de DGUV doorgaans niet slechter zichtbaar dan rode van klasse 3R. Voor huis en tuin volstaat klasse 2.
Welke beschermingsgraad heeft een rotatielaser voor buiten nodig?
IP54 betekent bescherming tegen stof en spatwater, IP65 tegen waterstralen en stof. Hoe hoger het tweede cijfer, hoe meer water de behuizing verdraagt. Wie in motregen een strokenfundering uitzet, kan beter niet onder IP54 gaan. Even belangrijk zijn een stabiel statief en een meetlat.
Hoe controleer je de nauwkeurigheid van een rotatielaser?
Stabila raadt aan dit voor elke klus te controleren, vooral na stoten. Het apparaat staat minstens 10 m voor een muur, je markeert de lijn en draait het drie keer 90°. Liggen de vier markeringen minder dan 2 mm uit elkaar, dan wordt de tolerantie van ±0,1 mm/m gehaald.
Bronnen
- Stabila: handleiding LAR 160 / LAR 160 G (pdf)
- geo-FENNEL: FL 190A en productdatablad (pdf)
- Makita: SKR200Z
- Bosch Professional: GRL 300 HV
- Bosch Professional: GRL 400 H
- Bosch Professional: GRL 600 CHV
- Leica Geosystems: Rugby 620 en datablad Rugby 600 (pdf)
- DGUV Information 203-095: Laserstrahlung auf Baustellen (pdf)
- BG BAU: Baustein B 174 Baulaser (pdf)
Waar te koop
- Stabila LAR 160Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Makita SKR200ZPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Bosch Professional GRL 300 HVPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Bosch Professional GRL 400 HPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Bosch Professional GRL 600 CHVPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Leica Rugby 620Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
Nog niet beslist?
Vergelijk rustig verder – alle artikelen in deze rubriek worden maandelijks gecontroleerd op nieuwe en uitgefaseerde modellen.






