Inhoud10 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
De brief komt meestal vlak voor de jaarwisseling: je stroom- of gasprijs gaat omhoog. Veel mensen stoppen hem in een map en betalen gewoon meer. Terwijl juist deze brief je een recht geeft dat je anders niet zou hebben. Je mag het contract zonder opzegtermijn opzeggen tegen de dag van de verhoging, ongeacht hoe lang het nog zou lopen. Wie dat benut, stapt over naar een goedkoper tarief voordat de nieuwe prijs ingaat.
Is de verhoging eigenlijk wel geldig?
Eerst lezen. Controleer om te beginnen de brief. De Verbraucherzentrale (Duitse consumentenorganisatie) noemt duidelijke eisen. Aanleiding, omvang en voorwaarden van de verhoging moeten concreet worden genoemd; algemene frasen als “operationele redenen” volstaan niet. Oude en nieuwe prijzen moeten per onderdeel naast elkaar worden gezet. En de verwijzing naar je bijzondere opzeggingsrecht is verplicht.
Dan de termijnen. In de basislevering (Grundversorgung) moet de leverancier zes weken van tevoren schrijven en de nieuwe prijzen daarnaast openbaar bekendmaken. Bij een gewoon leveringscontract (Sondervertrag) geldt minstens een maand, meestal per brief. Een e-mail volstaat alleen als dat zo in het contract is afgesproken. Een enkele melding in het klantenportaal is volgens het Bundesgerichtshof (hoogste Duitse rechter in civiele zaken) niet genoeg.
| Contract | Aankondiging | Jouw recht |
|---|---|---|
| Stroom, basislevering | zes weken van tevoren, plus openbare bekendmaking | Tussentijdse opzegging tegen de dag van de verhoging |
| Stroom, gewoon leveringscontract | minstens een maand van tevoren | Tussentijdse opzegging tegen de dag van de verhoging |
| Gas, basislevering | zes weken van tevoren, plus openbare bekendmaking | Tussentijdse opzegging tegen de dag van de verhoging |
| Gas, gewoon leveringscontract | minstens een maand van tevoren | Tussentijdse opzegging tegen de dag van de verhoging |
Zo gebruik je de tussentijdse opzegging
Het recht staat in § 41 lid 5 van het Energiewirtschaftsgesetz (EnWG, de Duitse energiewet): wijzigt de leverancier de prijzen, dan mag je zonder opzegtermijn opzeggen tegen het moment van de wijziging, zonder extra kosten. De opzegging moet uiterlijk op de dag vóór de verhoging bij de leverancier binnen zijn. Stijgt de prijs per 1 januari, dan is 31 december dus de laatste dag. Schrijf deze opzegging zelf in plaats van die aan de nieuwe aanbieder over te laten. Alleen zo heb je de termijn zeker in de hand.
Het beste vergelijk je direct na de brief nieuwe tarieven en sluit je een contract af. De nieuwe leverancier meldt je aan bij de netbeheerder. Bij stroom moet de technische overstap sinds 2026 binnen 24 uur geregeld zijn; bij gas duurt het langer. Reken bij gas daarom op een paar weken. Zonder stroom of gas kom je daarbij nooit te zitten: in geval van twijfel levert de basisleverancier door.
Een detail uit de rechtspraak: komt de mededeling te laat, dan ontstaat daardoor volgens het Bundesgerichtshof geen extra opzeggingsrecht. Controleer daarnaast of een beloofde bonus door de opzegging vervalt.
Als de verhoging niet rechtmatig is
Ontbreekt in de basislevering de openbare bekendmaking, dan is de verhoging volgens de Verbraucherzentrale ongeldig. Maak schriftelijk bezwaar. Bij een gewoon leveringscontract maak je ook bezwaar en betaal je alleen onder voorbehoud. Heb je helemaal geen mededeling gekregen, dan moet de leverancier bij een geschil bewijzen dat die je heeft bereikt. Te veel betaald geld uit ongeldige verhogingen kun je tot drie jaar na de factuurdatum terugvorderen. De Verbraucherzentrale biedt voor bezwaar en tussentijdse opzegging voorbeeldbrieven aan.
Wat er in de brief moet staan, zegt inmiddels het Bundesgerichtshof
Een stroomprijs bestaat uit inkoop, marge en verkoop, met daarbij belastingen, heffingen en toeslagen zoals netkosten, concessieheffing en stroombelasting. Stijgen deze posten, dan mag een basisleverancier de prijzen verhogen waarop hij geen invloed heeft. Hij moet wel zeggen waarom. Volgens de Verbraucherzentrale heeft het Bundesgerichtshof op 21 oktober 2025 beslist (zaaknr. EnZR 97/23) dat motiveringen als “operationele redenen” of “uitzonderlijk sterk gestegen groothandelsprijzen” niet volstaan.
Voor gewone leveringscontracten geldt volgens een andere uitspraak van het Bundesgerichtshof van 10 oktober 2024 (zaaknr. EnVR 75/23): wie niet of te laat is geïnformeerd, betaalt in de regel de oude prijs door. Dat de brief is ontvangen, moet de leverancier bewijzen. Daarnaast heeft hij een geldige prijswijzigingsclausule in zijn algemene voorwaarden nodig. Is die ongeldig, dan vervalt ook de verhoging.
Basislevering: de maandregel
In de basislevering geldt een bijzonderheid die echt geld waard is. Volgens § 5 lid 3 van de Stromgrundversorgungsverordnung (Duitse verordening over de basislevering van stroom) geldt de verhoging voor jou helemaal niet als je binnen een maand na ontvangst van je opzegging aantoont dat je een nieuw contract hebt afgesloten. Wie dus opzegt en snel overstapt, betaalt tot de overstap de oude prijs. Prijswijzigingen gaan daar bovendien alleen per begin van de maand in. Wat de basislevering verder inhoudt, legt de gids basislevering en noodlevering (in het Engels) uit.
Wat een verhoging per jaar scheelt
Reken de brief om in euro’s, anders blijft het getal abstract. Neem je jaarverbruik van de laatste jaarafrekening en vermenigvuldig dat met de verhoging van de prijs per kilowattuur; daarbij komt het verschil in het vaste tarief maal twaalf. Een rekenvoorbeeld: bij 2.500 kilowattuur en 3 cent meer per kilowattuur is dat 75 euro per jaar, zonder vast tarief. Dat bedrag vergelijk je met de jaarprijs van nieuwe aanbiedingen. Hoe je de afrekening leest, staat in de gids stroomafrekening controleren (in het Engels).
Kort samengevat
- Brief controleren: reden, oude en nieuwe prijzen, verwijzing naar het opzeggingsrecht.
- Nieuwe tarieven vergelijken zolang de oude prijs nog geldt.
- Zelf opzeggen, ontvangst uiterlijk op de dag vóór de verhoging.
- Meterstand op de dag van de overstap noteren.
Waar het bij het nieuwe contract op aankomt, staat in onze gidsen overstappen van stroomleverancier (in het Engels) en overstappen van gasleverancier.
Opzeggen gaat tegenwoordig meestal met één klik: wat de wettelijke opzegknop moet kunnen, legt de gids contract online opzeggen (in het Engels) uit.
Stijgt alleen het voorschot, zonder dat de prijs verandert, dan helpt de gids voorschot verhoogd: wat nu? (in het Engels).
Fouten die je kunt vermijden
Een valkuil waarvoor de Verbraucherzentrale waarschuwt: de opzegging aan de nieuwe aanbieder overlaten. Zeg zelf op, zodat die op tijd aankomt. Ten tweede: de bonus vergeten. Is die gekoppeld aan een levering van een jaar, dan kan hij door de tussentijdse opzegging verloren gaan; dat regelen de algemene voorwaarden. Ten derde: alleen op de brief wachten. De Verbraucherzentrale raadt ook aan om bij je huidige leverancier na te vragen of nieuwe klanten goedkopere tarieven krijgen, en met een verwijzing naar het bijzondere opzeggingsrecht over de prijs te onderhandelen.
Veelgestelde vragen
Geldt het bijzondere opzeggingsrecht bij elke reden?
In de regel wel. Volgens de Verbraucherzentrale bestaat het ongeacht de reden waarom de prijs stijgt, dus ook bij hogere belastingen of netkosten.
Mijn leverancier heeft de verhoging alleen in het klantenportaal gezet. Is dat genoeg?
Nee. Alleen in het portaal plaatsen volstaat volgens de Verbraucherzentrale niet; dat hebben het Oberlandesgericht Düsseldorf (Duits gerechtshof) en het Bundesgerichtshof bevestigd.
De mededeling kwam te laat. Mag ik nu nog opzeggen?
Een achteraf ontstaand bijzonder opzeggingsrecht is er volgens het Bundesgerichtshof niet. Daar staat tegenover dat bij een gewoon leveringscontract dan in de regel de oude prijs blijft gelden.
Waar meld ik een gebrekkige mededeling?
Bij de Verbraucherzentralen en bij de Bundesnetzagentur (Duitse toezichthouder voor energie). Beide verzamelen zulke gevallen.
Hoe verlaag ik daarnaast mijn verbruik?
Waar de stroom in huis blijft, laat een energiemeter zien. Bij gas helpen slimme radiatorthermostaten.
Ook bij de autoverzekering kan een verhoging een bijzonder opzeggingsrecht opleveren, maar niet elke; de regels staan in de gids over de autoverzekering na een premieverhoging.
Veelgestelde vragen
Wanneer is een stroomprijsverhoging geldig?
Volgens de Verbraucherzentrale (Duitse consumentenorganisatie) moeten aanleiding, omvang en voorwaarden concreet worden genoemd; holle frasen als “operationele redenen” volstaan niet. Oude en nieuwe prijzen moeten per onderdeel naast elkaar worden gezet, en de verwijzing naar het bijzondere opzeggingsrecht is verplicht. Een enkele melding in het klantenportaal is volgens het Bundesgerichtshof (hoogste Duitse rechter in civiele zaken) niet genoeg.
Hoe lang van tevoren moet een prijsverhoging worden aangekondigd?
In de basislevering zes weken van tevoren, en daarnaast openbaar bekendgemaakt. Bij een gewoon leveringscontract minstens een maand van tevoren, meestal per brief. Een e-mail volstaat alleen als dat in het contract is afgesproken. Ontbreekt in de basislevering de openbare bekendmaking, dan is de verhoging volgens de Verbraucherzentrale ongeldig.
Wanneer moet de tussentijdse opzegging bij de leverancier zijn?
Uiterlijk op de dag vóór de verhoging. Stijgt de prijs per 1 januari, dan is 31 december de laatste dag. Schrijf deze opzegging zelf in plaats van die aan de nieuwe aanbieder over te laten; zo heb je de termijn zeker in de hand.
Zit ik na de opzegging zonder stroom?
Nee. In geval van twijfel levert de basisleverancier gewoon door. De nieuwe leverancier meldt je aan bij de netbeheerder; bij stroom moet de technische overstap sinds 2026 binnen 24 uur geregeld zijn. Bij gas duurt het langer, reken daar op een paar weken.
Wat te doen bij een onrechtmatige prijsverhoging?
Maak schriftelijk bezwaar en betaal bij een gewoon leveringscontract alleen onder voorbehoud. Te veel betaald geld uit ongeldige verhogingen kun je tot drie jaar na de factuurdatum terugvorderen. Voor bezwaar en tussentijdse opzegging biedt de Verbraucherzentrale voorbeeldbrieven aan.
Bronnen
- Verbraucherzentrale: prijsverhogingen bij stroom en gas
- § 41 EnWG: prijswijzigingen en tussentijdse opzegging
- § 20a EnWG: overstap van leverancier
- § 38 EnWG: noodlevering
- § 5 StromGVV: wijzigingen van de algemene prijzen
Waar te koop
- Strom-SondervertragBekijken bij CHECK24Verkrijgbaar in Duitsland: CHECK24
- Strom-GrundversorgungBekijken bij CHECK24Verkrijgbaar in Duitsland: CHECK24
- Gas-SondervertragBekijken bij CHECK24Verkrijgbaar in Duitsland: CHECK24
- Gas-GrundversorgungBekijken bij CHECK24Verkrijgbaar in Duitsland: CHECK24
