Inhoud15 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
Of je vitamine B12 moet aanvullen, hangt vooral af van wat er op je bord ligt. Wie veganistisch leeft, heeft een supplement nodig. Dat is geen geloofskwestie, maar het standpunt van de Deutsche Gesellschaft für Ernährung (DGE, de Duitse voedingsvereniging). Meestal volstaat een kleine, regelmatige hoeveelheid, bijvoorbeeld B12-tandpasta twee keer per dag; de druppels van 500 µg die de schappen domineren, zijn eerder marketing dan noodzaak.
Staan vlees, vis, eieren of zuivel regelmatig op het menu? Dan kun je het volgens de Verbraucherzentrale (Duitse consumentenorganisatie) in de regel zonder aanvulling. Een B12-supplement is dan meestal weggegooid geld.
Situatie één: je eet veganistisch
In noemenswaardige hoeveelheden zit vitamine B12 alleen in dierlijke voedingsmiddelen. Bij een veganistisch eetpatroon vindt de DGE daarom een blijvende, betrouwbare en regelmatige inname noodzakelijk. Zuurkool, spirulina of edelgistvlokken helpen niet. Ze bevatten volgens de Verbraucherzentrale vooral B12-analogen die het lichaam niet kan benutten. Hoe je de rest van je menu samenstelt, laten onze boeken over de veganistische keuken (in het Engels) zien.
Situatie twee: je bent ouder of neemt bepaalde medicijnen
Minder bekend is wie het verder treft. Een overzicht in het Deutsches Ärzteblatt (een Duits artsenblad) schat een functioneel tekort bij 10 tot 30 procent van de 65-plussers. De oorzaak is daar zelden het eten, maar meestal de opname, bijvoorbeeld bij een chronische ontsteking van het maagslijmvlies. Ook medicijnen spelen mee. Volgens de Verbraucherzentrale ontwikkelt ongeveer één op de tien gebruikers van het diabetesmiddel metformine een tekort, en maagzuurremmers (protonpompremmers) bemoeilijken het vrijkomen van B12 uit de voeding.
Hier is de volgorde: eerst bloedwaarden, dan een supplement. Bij een echte opnamestoornis is een voedingssupplement vaak niet genoeg; dan schrijft de arts een geneesmiddel of injecties voor. Laat vóór gebruik een arts meekijken, vooral bij aandoeningen, medicijngebruik of zwangerschap.
Welke bloedwaarde echt iets zegt
De gangbare serum-B12-waarde is een grove maatstaf. Een uitslag in het lage normale bereik sluit volgens het Ärzteblatt een tekort niet uit. Zeggingskrachtiger is holotranscobalamine (holo-TC), het deel dat de cellen daadwerkelijk kunnen opnemen. Het daalt als eerste marker. Lang voordat het bloedbeeld verandert. Waarden onder 35 pmol/l gelden daar als verlaagd; is daarnaast ook het methylmalonzuur verhoogd, dan is er sprake van een tekort in de stofwisseling. Omdat laboratoria met eigen grenswaarden werken, hoort de interpretatie bij een arts. Veganisten raadt de Verbraucherzentrale een jaarlijkse controle aan.
Hoeveel is genoeg, en wanneer wordt het te veel?
De DGE noemt 4,0 µg per dag voor iedereen vanaf 15 jaar, 4,5 µg tijdens de zwangerschap en 5,5 µg tijdens de borstvoeding. Een algemeen geldende dosis voor supplementen geeft ze uitdrukkelijk niet.
Lastig is de opname. Per maaltijd neemt het lichaam actief maar ongeveer 2 µg op. De Verbraucherzentrale beschrijft daarom twee routes: meerdere keren per dag een kleine hoeveelheid, of één keer per dag een hogere dosis van ongeveer 25 tot 50 µg, waarvan een deel passief in het bloed terechtkomt. Het Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR, het Duitse instituut voor risicobeoordeling) stelt voor voedingssupplementen maximaal 25 µg per dagdosis voor. Maximale hoeveelheden noemt het BfR ook voor vitamine D, na te lezen in onze gids over vitamine D.
In het schap ziet het er anders uit. De meeste producten leveren 500 µg en meer, en helemaal onschuldig is dat niet. De Verbraucherzentrale verwijst naar studies volgens welke hoeveelheden boven 55 µg per dag in verband kunnen staan met een hoger risico op longkanker, vooral bij rokers. Hoge doses bespreek je daarom met je arts. Niet voor langdurig gebruik op goed geluk.
Cyano of methyl? Het onderzoek zonder marketing
Er zijn vier vormen toegelaten: cyano-, hydroxo-, methyl- en adenosylcobalamine. Veel aanbieders adverteren met “bioactieve” vormen en zetten cyanocobalamine weg als minderwaardig. Aangetoond is dat niet. Een overzichtsstudie van Obeid, Fedosov en Nexo (2015) concludeert dat methyl- en adenosylcobalamine bij het voorkomen en behandelen van een tekort waarschijnlijk geen voordeel hebben ten opzichte van cyanocobalamine. De Verbraucherzentrale beschouwt alle vier vormen in de regel als werkzaam.
Wij zien het zo: een meerprijs voor “actieve vormen” wordt door het onderzoek niet gedragen. Cyanocobalamine is goed onderzocht en stabiel.
Wat een fabrikant over de werking mag zeggen, is evenmin veel. In de hele EU zijn alleen toegelaten claims toegestaan, zoals “vitamine B12 draagt bij tot de normale werking van het zenuwstelsel” of “draagt bij tot de normale vorming van rode bloedcellen”. Meer energie voor mensen die al goed voorzien zijn, hoort daar niet bij.
Tandpasta, druppels, tablet: wat houd je vol?
Een supplement in de kast doet niets. Daarom is de tandpasta interessanter dan ze klinkt. In een studie van Siebert en collega’s (2017) poetsten 76 veganisten twaalf weken lang met B12-tandpasta of een placebo. In de B12-groep steeg holo-TC gemiddeld met 26 pmol/l, in de placebogroep daalde het licht. De precieze dagelijkse hoeveelheid valt zo niet te sturen, maar de Verbraucherzentrale beschouwt de werking toch als aangetoond.
Druppels lijken flexibel, maar zijn het zelden. Bevat één druppel 200 of 500 µg, dan kun je niet lager doseren. Zuig- en smelttabletten worden vaak aangeprezen omdat ze de weg via de maag zouden omzeilen; een duidelijk voordeel daarvan laten de bronnen van de Verbraucherzentrale niet zien.
Zes B12-supplementen vergeleken
| Product | Vorm | B12 per dagdosis (volgens fabrikant) | Voor wie |
|---|---|---|---|
| Sante Vitamin B12 Active Care Zahncreme | Tandpasta met fluoride, als tandgel zonder fluoride verkrijgbaar | geen dagelijkse hoeveelheid vermeld, twee keer per dag poetsen | Veganisten die geen tabletten willen |
| Doppelherz Vegetarier Vitamine + Mineralstoffe | Tablet, combinatiepreparaat | 5 µg | Vegetariërs die zuivel en eieren eten |
| Doppelherz Vitamin B12 500 | Minitablet | 500 µg | hoge dosis na overleg met een arts |
| Doppelherz B12 Energie Sofort | Smelttablet | 425 µg | wie niet graag slikt |
| Nature Love Vitamin B12 Tropfen | Druppels, methyl- en adenosylcobalamine | 200 µg per druppel | wie de voorkeur geeft aan druppels |
| Vegavero Vitamin B12 Tabletten | Tablet, methyl- en adenosylcobalamine | 500 µg | wie iets zonder toevoegingen zoekt |
Sante Vitamin B12 Active Care Zahncreme
Deze tandpasta uit de natuurcosmetica bevat volgens Sante natriumfluoride, xylitol en vitamine B12 en is veganistisch. Zonder fluoride is er de tandgel uit dezelfde serie. Sante beroept zich op de studie uit 2017, die echter een vergelijkbare fluoridevrije tandgel onderzocht. Veganisten met normale bloedwaarden hebben hiermee de minst omslachtige route.
Doppelherz Vegetarier Vitamine + Mineralstoffe
Een combinatiepreparaat met 5 µg B12 per tablet, daarnaast volgens de fabrikant onder meer ijzer, zink, calcium en jodium. Voor vegetariërs die af en toe zuivel eten, kan dat als aanvulling volstaan. Bij een strikt veganistisch eetpatroon is één inname van deze grootte krap bemeten, omdat het lichaam per maaltijd maar ongeveer 2 µg actief opneemt.
Doppelherz Vitamin B12 500
Kleine tabletten met 500 µg, volgens de fabrikant veganistisch, gluten- en lactosevrij, in verpakkingen van 30 of 120 stuks. Doppelherz raadt het gebruik door kinderen, jongeren, zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven zelf af. Twintig keer de grens van het BfR. Zoiets hoort in overleg met een arts.
Doppelherz B12 Energie Sofort
Een veganistische smelttablet met 425 µg volgens de fabrikant, die in de mond oplost. De naam (“energie direct”) belooft meer dan B12 kan doen bij mensen die al goed voorzien zijn. Wie niet graag tabletten slikt, heeft hier een alternatief. De dosis blijft hoog.
Nature Love Vitamin B12 Tropfen
Het flesje van 50 ml is volgens het aanbod goed voor zo’n 1.700 druppels, elk met 200 µg uit methyl- en adenosylcobalamine. Daarmee zit één druppel al duidelijk boven het voorstel van het BfR, en lager doseren gaat niet.
Vegavero Vitamin B12 Tabletten
Vegavero combineert in de veganistische tabletten methyl- en adenosylcobalamine, 500 µg per tablet, volgens eigen zeggen zonder toevoegingen en in het laboratorium gecontroleerd. Een aangetoond voordeel ten opzichte van cyanocobalamine levert dat niet op.
Jouw weg naar de juiste B12
- Veganistisch, bloedwaarden in orde: Sante Vitamin B12 Zahncreme twee keer per dag, en laat daarnaast eens per jaar holo-TC meten.
- Vegetarisch met zuivel en eieren: het combinatiepreparaat van Doppelherz, als de waarden aan de grens zitten.
- Door een arts vastgesteld tekort: dosis en supplement bepaalt de praktijk; de tabletten van 500 µg van Doppelherz zijn een voordelige optie als ze daar passen.
- Ouderen, metformine, maagzuurremmers: eerst bloedwaarden, geen supplement op goed geluk.
- Goed voorzien via dierlijke voeding: geen supplement.
Veelgestelde vragen
Wie heeft een vitamine B12-supplement nodig?
Bij een veganistisch eetpatroon vindt de DGE (Duitse voedingsvereniging) een blijvende, regelmatige inname noodzakelijk, want B12 zit in noemenswaardige hoeveelheden alleen in dierlijke voeding. Een tekort treft volgens het Deutsches Ärzteblatt ook 10 tot 30 procent van de 65-plussers, meestal door een verstoorde opname. Ook metformine en maagzuurremmers spelen mee. Dan geldt: eerst bloedwaarden, dan een supplement.
Welke bloedwaarde laat een B12-tekort zien?
De gangbare serum-B12-waarde is een grove maatstaf; een uitslag in het lage normale bereik sluit een tekort niet uit. Zeggingskrachtiger is holotranscobalamine, kortweg holo-TC, dat als eerste marker daalt. Omdat laboratoria eigen grenswaarden gebruiken, hoort de interpretatie bij een arts. Veganisten raadt de Verbraucherzentrale een jaarlijkse controle aan.
Hoeveel vitamine B12 is zinvol?
De DGE noemt 4,0 µg per dag vanaf 15 jaar. Per maaltijd neemt het lichaam actief maar ongeveer 2 µg op. Het BfR (Duits instituut voor risicobeoordeling) stelt voor voedingssupplementen maximaal 25 µg per dagdosis voor, terwijl de meeste producten in de handel 500 µg en meer leveren. Hoge doses bespreek je met je arts.
Is methylcobalamine beter dan cyanocobalamine?
Dat is niet aangetoond. Een overzichtsstudie concludeert dat methyl- en adenosylcobalamine waarschijnlijk geen voordeel hebben ten opzichte van cyanocobalamine. De Verbraucherzentrale beschouwt alle vier toegelaten vormen in de regel als werkzaam. Een meerprijs voor “actieve vormen” wordt door het onderzoek niet gedragen.
Werkt B12-tandpasta?
In een studie poetsten 76 veganisten twaalf weken lang met B12-tandpasta of een placebo. In de B12-groep steeg holo-TC gemiddeld met 26 pmol/l. De precieze dagelijkse hoeveelheid valt zo niet te sturen, maar de Verbraucherzentrale beschouwt de werking toch als aangetoond.
Helpen zuurkool of spirulina bij een veganistisch eetpatroon?
Nee. Zuurkool, spirulina of edelgistvlokken bevatten volgens de Verbraucherzentrale vooral B12-analogen die het lichaam niet kan benutten. Bij een veganistisch eetpatroon is daarom een supplement nodig, bijvoorbeeld B12-tandpasta, tabletten of druppels.
Bronnen
- DGE: referentiewaarden vitamine B12 (Duits)
- DGE: veelgestelde vragen over veganistische voeding (Duits)
- Verbraucherzentrale: vitamine B12 tegen uitputting en vermoeidheid? (Duits)
- Verbraucherzentrale: welke vitamine B12-preparaten kun je zonder bezwaar innemen? (Duits)
- Verbraucherzentrale: veganistische voeding, welke supplementen zijn zinvol? (Duits)
- BfR: vitamine B12 bij plantaardige voeding
- Deutsches Ärzteblatt (2008): oorzaken en vroege diagnostiek van vitamine B12-tekort
- Obeid, Fedosov, Nexo (2015): co-enzymvormen van cobalamine vergeleken
- Siebert et al. (2017): B12-tandpasta bij veganisten
- Pharmazeutische Zeitung: metformine, maagzuurremmers en B12 (Duits)
- Verordening (EU) nr. 432/2012: toegelaten gezondheidsclaims
- Sante: vitamine B12-tandverzorging
- Doppelherz: Vitamin B12 500
- Doppelherz: Vegetarier Vitamine + Mineralstoffe
- Doppelherz: B12 Energie Sofort
- Vegavero: Vitamin B12 Tabletten
Waar te koop
- Sante Vitamin B12 Active Care ZahncremePrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Doppelherz Vitamin B12 500 Mini-TablettenPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Doppelherz Vegetarier Vitamine + MineralstoffePrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Doppelherz B12 Energie Sofort SchmelztablettenPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Nature Love Vitamin B12 TropfenPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Vegavero Vitamin B12 TablettenPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
