Inhoud15 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
Wie in de badkamer de oude tegels inclusief lijm van de muur wil halen of een deurdoorbraak wil uithakken, heeft geen kanjer van 18 kilo nodig. Een SDS-max-hakhamer van 5 tot 8 kilo kan zulk werk aan, laat zich tegen de muur houden en past in een koffer. Voor de meeste verbouwers raden we daarom de Makita HM0871C aan. De zware zeskanthamers kun je beter huren als er een keer een complete dekvloer of funderingsplaat uit moet.
Wat zeggen de joules echt?
De slagenergie per slag is het getal waarmee elke fabrikant adverteert. Vergelijkbaar is het echter alleen als iedereen op dezelfde manier meet. Metabo vermeldt uitdrukkelijk dat zijn waarden volgens de EPTA-methode van de Europese brancheorganisatie voor elektrisch gereedschap zijn bepaald. Bij de 32 joule van de Einhell TE-DH 32 en de 60 joule van de Scheppach AB1900 staat daarentegen geen meetmethode vermeld.
Een blik op het gewicht maakt dat duidelijk. De Bosch GSH 16-28 weegt 18,3 kg en haalt volgens Bosch 41 joule, de Scheppach AB1900 met 16,5 kg 60 joule. Mogelijk is dat, maar zonder gemeenschappelijke meetmethode valt het niet te bewijzen. Wij lezen de joule-waarde daarom altijd samen met gewicht en trillingswaarde. Massa laat zich niet mooier rekenen.
SDS-max of zeskant?
De opname bepaalt de gewichtsklasse en de beitels. SDS-max vind je op de handzame machines tot ruim 10 kg, dus bij alle modellen in onze tabel tot en met de Einhell. Hilti noemt zijn opname TE-Y, maar bedoelt hetzelfde systeem. SDS-max-beitels passen ook in een SDS-max-boorhamer. Heb je eerder gaten dan tegels op het oog, dan vind je in de gids over boorhamers de passende combimachines, want een zuivere hakhamer boort niet.
Zeskant is de opname van de zware klasse, en hier ligt een miskoop op de loer. Er bestaan 28 en 30 mm, en de beitels zijn onderling niet uitwisselbaar. Bosch bouwt dezelfde hamer zelfs in beide maten, als GSH 16-28 en GSH 16-30. Controleer vóór je beitels koopt dus de typeaanduiding, ook bij een huurmachine.
Trillingen: het getal dat je handen raakt
Elke fabrikant noemt een trillingsemissiewaarde voor hakken in beton, bepaald volgens een genormeerde methode (EN 62841, zo staat het in de handleidingen van Einhell en Scheppach). Voor werknemers legt de Duitse arbeidsbeschermingsverordening voor lawaai en trillingen (Lärm- und Vibrations-Arbeitsschutzverordnung) voor hand-armtrillingen een actiewaarde van 2,5 m/s² en een grenswaarde van 5 m/s² vast, telkens over acht uur. Doe-het-zelvers vallen niet onder de verordening. Als maatstaf is ze toch bruikbaar.
Reken je de emissiewaarde grofweg om naar werktijd, dan wordt het verschil tastbaar. Bij de Hilti TE 500-AVR met 8,2 m/s² zou de grenswaarde na bijna drie uur zuiver hakken bereikt zijn, bij de Makita HM0871C met 11,4 m/s² na ruim anderhalf uur. De Einhell met 18,1 m/s² zou op ongeveer 37 minuten uitkomen. Op de bouwplaats wijken de echte waarden af, afhankelijk van materiaal en houding, daar wijzen de fabrikanten zelf op. De volgorde blijft echter dezelfde. Neem pauzes, laat de hamer het werk doen en duw niet na. Einhell schrijft in zijn handleiding dat er voor hakken maar weinig aandrukkracht nodig is.
Zeven breekhamers en hun kerngegevens
| Model | Opname, slagenergie | Gewicht | Trilling bij hakken | Voor wie |
|---|---|---|---|---|
| Makita HM0871C | SDS-max, 8,1 J | 5,6 kg (zonder kabel) | 11,4 m/s² | Renoveren, tegels, doorbraken |
| Bosch Professional GSH 5 | SDS-max, 7,5 J | 5,5 kg | 13 m/s² | Af en toe hakken aan de muur |
| Metabo MHEV 5 BL | SDS-max, 8,7 J (EPTA) | 7,9 kg (zonder kabel) | 9,6 m/s² | Langere klussen, zachte materialen |
| Hilti TE 500-AVR | SDS-max (TE-Y), 8,5 J | 6,3 kg (EPTA) | 8,2 m/s² | Vakmensen, dagelijks hakken |
| Einhell TE-DH 32 | SDS-max, 32 J | 10,3 kg | 18,1 m/s² | Korte klussen op de vloer |
| Scheppach AB1900 | Zeskant 30 mm, 60 J | 16,5 kg | 17,4 m/s² (hoofdgreep) | Eenmalige sloop op de vloer |
| Bosch Professional GSH 16-28 | Zeskant 28 mm, 41 J | 18,3 kg | 12,3 m/s² | Beton en asfalt, bedrijven |
Alle waarden zijn opgaven van de fabrikant. De onzekerheid van de trillingswaarden ligt bij de modellen die haar vermelden op 1,5 m/s².
Makita HM0871C
Makita combineert 8,1 joule met 5,6 kg zonder kabel en heeft een antivibratietechniek ingebouwd. Voor hakken noemt Makita 11,4 m/s². Daarbij komen een zachte aanloop en een constant-elektronica die het toerental onder belasting moet vasthouden. Het slagtal is instelbaar tussen 1.100 en 2.650 per minuut, een echt voordeel als je tegels van oud pleisterwerk hakt. De kabel is 4 m lang.
Bosch Professional GSH 5
Met 5,5 kg is de Bosch de lichtste hamer in het veld. Hij levert 7,5 joule bij 2.850 slagen per minuut. De beitel is in twaalf posities te draaien, een vergrendelknop maakt continu gebruik mogelijk. Met 13 m/s² trilt hij echter merkbaar sterker dan de Makita en de Metabo. Voor één weekend per jaar is dat prima, voor wekenlange renovatie zouden we een van de andere twee kiezen.
Metabo MHEV 5 BL
Metabo kiest voor een borstelloze motor en een dubbele demping met een ontkoppelde greep en een tegentrillingsmassa. Het resultaat is 9,6 m/s² bij 8,7 joule volgens EPTA. Voor zachtere materialen kan de slagenergie omlaag, een zachte aanloop en een herstartbeveiliging zijn aan boord, en de kabel is 6 m lang. Met 7,9 kg is hij wel ruim twee kilo zwaarder dan de Makita, en dat merk je bij werk boven je hoofd.
Hilti TE 500-AVR
De laagste trillingswaarde van de selectie komt van Hilti: 8,2 m/s² bij 8,5 joule en 6,3 kg, plus 3.510 slagen per minuut. Hilti noemt de muur als werkrichting en biedt de afzuiging TE DRS-B aan, die volgens de fabrikant tot 95 procent van het stof opvangt. Het netsnoer is afneembaar en te vervangen. Een machine voor bedrijven die dagelijks hakken. Wie twee keer per jaar tegels afhakt, benut die voordelen nauwelijks.
Einhell TE-DH 32
Einhell geeft 32 joule op bij 1.500 watt en 1.900 slagen per minuut, het gewicht ligt op 10,3 kg. Een puntbeitel, een platte beitel en een koffer horen erbij. De hoofdgreep is gedempt, toch noemt de handleiding 18,1 m/s² bij het hakken. Zo blijft de Einhell een gereedschap voor korte, krachtige klussen naar beneden, zoals een funderingsrest in de tuin. Voor lange uren aan de muur is hij niets.
Scheppach AB1900
De Scheppach werkt met een zeskant van 30 mm, 1.900 watt en volgens de fabrikant 60 joule. Met 16,5 kg speelt hij in de klasse die je op de vloer inzet en niet aan de muur. De handleiding noemt 17,4 m/s² aan de hoofdgreep en 19,5 m/s² aan de extra greep. Een punt- en een platte beitel van 390 mm worden meegeleverd. Voor een eenmalige sloopklus thuis kan hij een alternatief voor huren zijn, als je daarna plaats hebt voor een hamer van 16 kilo.
Bosch Professional GSH 16-28
Bosch levert deze hamer met trolley, puntbeitel en draaggreep. 41 joule, 1.750 watt en 18,3 kg, plus een trillingsdemping die Bosch Vibration Control noemt. Voor hakken in beton geeft Bosch 12,3 m/s² op, duidelijk minder dan Einhell en Scheppach. Let op de 28 mm. Wie al beitels van 30 mm heeft, heeft de GSH 16-30 nodig.
Huren of kopen?
Een dekvloer in één kamer, een oud terras, een fundering. Zulke klussen doe je één keer en ze vragen om de zware klasse. Dan is er weinig tegen huren. Vraag bij de verhuurder naar de opname, de meegeleverde beitels en of er een afzuiging bij te krijgen is.
Anders ligt het voor verbouwers die steeds weer tegels afhakken, sleuven bijwerken of muurdoorbraken maken. Voor hen is een eigen SDS-max-hamer uit de klasse van 5 tot 8 kilo zinvol, omdat hij klaar ligt in de kelder en je hem aan de muur kunt geleiden.
Voordat de eerste beitel erin gaat
Stof is bij het hakken een groter risico dan de hamer zelf. De BG BAU, de Duitse beroepsvereniging voor de bouw, classificeert stof uit minerale bouwmaterialen doorgaans als kwartshoudend en de werkzaamheden als kankerverwekkend. Ze raadt afgezogen machines aan met een stofzuiger van stofklasse M en als ademhalingsbescherming bij voorkeur een halfgelaatsmasker met P2-filter. Droog vegen en wegblazen met perslucht zijn daar uitdrukkelijk verboden. Welke maskers er zijn, lees je in onze gids over stofmaskers.
In gebouwen waarvan de bouw vóór 31 oktober 1993 begon, kunnen pleister, plamuur en tegellijm asbest bevatten, waarschuwt de BG BAU. Laat dat onderzoeken voordat je gaat hakken. Controleer de muur bovendien met een leidingzoeker op stroom-, gas- en waterleidingen, zoals de handleidingen voorschrijven.
En dan het gehoor: Metabo, Einhell en Hilti noemen geluidsdrukniveaus van 93 tot 96 dB(A). De bovenste actiewaarde van de verordening ligt op 85 dB(A). Gehoorbescherming hoort er daarom altijd bij, tips daarover in de gids over gehoorbescherming.
Zo zouden wij kiezen
- Tegels, pleisterwerk en doorbraken in je eigen woning: Makita HM0871C, licht en met instelbaar slagtal.
- Lange renovatie met vele uren achter elkaar: Metabo MHEV 5 BL vanwege de lage trilling, als de bijna 8 kg je niet storen.
- Dagelijks hakken als vakman: Hilti TE 500-AVR met afzuiging.
- Alleen af en toe een paar uur aan de muur: Bosch GSH 5.
- Eenmalige sloop van een dekvloer of fundering: huren, of de Bosch GSH 16-28 als zulke klussen regelmatig terugkomen.
Veelgestelde vragen
Hoeveel zegt de joule-waarde van een breekhamer?
Ze is alleen vergelijkbaar bij dezelfde meetmethode. Metabo vermeldt zijn waarden volgens EPTA, bij de Einhell TE-DH 32 en de Scheppach AB1900 staat geen methode vermeld. Lees de joules daarom altijd samen met gewicht en trillingswaarde, want massa laat zich niet mooier rekenen.
Wat is het verschil tussen SDS-max en zeskant?
SDS-max zit op handzame machines tot ruim 10 kg, de beitels passen ook in SDS-max-boorhamers. Zeskant is de opname van de zware klasse, in 28 en 30 mm, en die beitels zijn onderling niet uitwisselbaar. Controleer dus vóór je beitels koopt de typeaanduiding.
Hoe lang mag je met een breekhamer werken?
De Duitse arbeidsbeschermingsverordening voor lawaai en trillingen (Lärm- und Vibrations-Arbeitsschutzverordnung) legt voor werknemers een grenswaarde van 5 m/s² over acht uur vast. Grof gerekend is die bij de Hilti TE 500-AVR na bijna drie uur zuiver hakken bereikt, bij de Einhell TE-DH 32 na ongeveer 37 minuten. Neem pauzes en duw niet na.
Breekhamer huren of kopen?
Een dekvloer, een oud terras of een fundering sloop je één keer, en daarvoor is de zware klasse nodig: dan is er weinig tegen huren. Wie steeds weer tegels afhakt of doorbraken maakt, is beter af met een eigen SDS-max-hamer uit de klasse van 5 tot 8 kilo.
Hoe bescherm je je bij het hakken tegen stof?
De BG BAU (de Duitse beroepsvereniging voor de bouw) classificeert stof uit minerale bouwmaterialen meestal als kwartshoudend en de werkzaamheden als kankerverwekkend. Ze raadt afgezogen machines aan met een stofzuiger van stofklasse M en een halfgelaatsmasker met P2-filter. Droog vegen en wegblazen zijn verboden.
Waar let je op voordat je in oudere gebouwen gaat hakken?
In gebouwen waarvan de bouw vóór 31 oktober 1993 begon, kunnen pleister, plamuur en tegellijm volgens de BG BAU asbest bevatten; laat dat vooraf onderzoeken. Controleer de muur bovendien met een leidingzoeker en draag vanwege 93 tot 96 dB(A) altijd gehoorbescherming.
Bronnen
- Makita: HM0871C, technische gegevens
- Bosch Professional: GSH 5
- Bosch Professional: GSH 16-28
- Bosch Professional: overzicht breekhamers (GSH 16-28 en GSH 16-30)
- Metabo: MHEV 5 BL
- Hilti: hakhamer TE 500-AVR
- Einhell: TE-DH 32, productpagina en handleiding
- Scheppach: AB1900, productpagina
- Scheppach: handleiding AB1900
- LärmVibrationsArbSchV (Duitse verordening), § 9 (trillingen)
- LärmVibrationsArbSchV (Duitse verordening), § 6 (lawaai)
- BG BAU: stof bij sloop- en ontmantelingswerk (Duits)
- BG BAU: asbest bij bouwen in bestaande gebouwen (Duits)
Waar te koop
- Makita HM0871CPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Bosch Professional GSH 5Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Metabo MHEV 5 BLPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Hilti TE 500-AVRPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Einhell TE-DH 32Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Scheppach AB1900Bekijken bij scheppachVerkrijgbaar in Duitsland: scheppachPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Bosch Professional GSH 16-28Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
