Inhoud13 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
Bij gehoorbescherming grijpen doe-het-zelvers graag naar het hoogste getal op de verpakking. SNR 37 klinkt als maximale veiligheid, maar in de hobbywerkplaats is dat vaak te veel van het goede. Voor zaag, schuurmachine en boorhamer volstaat naar onze inschatting een degelijke gehoorkap rond SNR 32, zoals de uvex K2, met een pakje schuimoordopjes erbij voor de luide uitzonderingen. Wie muziek wil horen of moet kunnen bellen, neemt een bluetooth-gehoorkap die het geluid zelf begrenst.
Waarom niet gewoon het maximum? Omdat je dan niets meer hoort. Niet je collega, en ook niet het geluid dat aankondigt dat een werkstuk vastloopt in het zaagblad.
Vanaf wanneer lawaai je gehoor beschadigt
Gehoorschade door lawaai valt niet te herstellen. De Deutsche Gesetzliche Unfallversicherung (DGUV, de Duitse wettelijke ongevallenverzekering) noemt lawaaislechthorendheid een onomkeerbare aandoening; haar instituut voor arbeidsveiligheid voert die op als de vaakst erkende beroepsziekte. Voor werkplekken legt de Duitse Lärm- und Vibrations-Arbeitsschutzverordnung twee drempels vast: de onderste actiewaarde ligt bij een dagelijkse lawaaiblootstelling van 80 dB(A) of een piekniveau van 135 dB(C), de bovenste bij 85 dB(A) respectievelijk 137 dB(C). Vanaf 80 dB(A) moet de werkgever gehoorbescherming ter beschikking stellen; boven 85 dB(A) is die volgens de DGUV verplicht.
Voor de eigen werkplaats geldt de verordening niet. Je oor kent dat verschil alleen niet, daarom zijn de waarden bruikbaar als richtlijn. En nog iets benadrukt de DGUV: ook kortere momenten zonder bescherming schaden. Wie de kap afzet voor een telefoontje terwijl ernaast de afkortzaag draait, geeft een deel van het effect weg.
SNR, H, M, L: wat de getallen op de verpakking betekenen
De SNR-waarde is een gemiddelde over alle frequenties. Preciezer zijn de drie letters ernaast. H staat voor de demping bij hoogfrequent lawaai, M voor middelhoge en L voor lage frequenties. Krijsend metaal zit eerder bovenin, een brommende motor eerder onderin. Naar de L kijkt dus iedereen die met laag gebrom te maken heeft.
In het lab zit de gehoorbescherming optimaal. In het dagelijks gebruik niet. DGUV Regel 112-194 trekt daarom een praktijkcorrectie af van de M- of L-waarde: 5 dB bij kappen en voorgevormde oordopjes, 9 dB bij schuimoordopjes die je vóór het inbrengen oprolt, en 3 dB bij op maat gemaakte otoplastieken. Wat overblijft, wordt van het geluidsniveau afgetrokken. Onder de gehoorbescherming zou volgens DGUV Information 212-024 dan 70 tot 80 dB(A) moeten aankomen. Minder dan 70 dB(A) geldt als overbescherming, omdat spraak en waarschuwingssignalen verloren gaan en werknemers de bescherming dan eerder weigeren.
Een rekenvoorbeeld met een aangenomen dagniveau van 95 dB(A) en middelhoog lawaai: de uvex K2 heeft volgens de fabrikant een M-waarde van 29 dB. Min 5 dB blijft er 24 over, bij het oor komt dus ongeveer 71 dB(A) aan. Met de 3M Peltor X5A (M 35) zou het zo’n 65 dB(A) zijn. Dat is meer stilte dan het werk vraagt.
Zeven gehoorbeschermers en hun dempingswaarden
uvex K2: het degelijke midden
De K2 uit Fürth dempt volgens uvex met SNR 32, bij hoge frequenties met 37 dB. De beugel is in lengte verstelbaar en gevoerd, de kussens zijn van memory foam en hij is gecertificeerd volgens EN 352-1:2020. Voor de typische thuiswerkplaats komt hij in het aanbevolen bereik uit, zonder alles af te sluiten. Volgens uvex moeten de afdichtingskussens om de zes maanden worden vervangen.
3M Peltor X4A: slank en iets sterker
Volgens het datablad van 3M dempt de X4A met SNR 33 en weegt hij 234 g. De dubbele beugel is elektrisch geïsoleerd; de brede afdichtringen moeten de aandrukkracht verminderen. Wie tweedehands koopt, moet weten dat 3M kappen uit de X4-serie uit de productie van maart 2020 tot september 2022 heeft teruggeroepen, omdat er scheuren in de schelpen konden ontstaan. Volgens de Britse productveiligheidsautoriteit is de constructie inmiddels aangepast.
3M Peltor X5A: alleen als het echt dreunt
Met SNR 37 en een L-waarde van 27 dB is de X5A de sterkste kap met hoofdbeugel uit de X-serie. Hij weegt volgens 3M wel 351 g en is breed gebouwd. In de gewone hobbywerkplaats raadt de berekening hierboven hem eerder af. Zinvol wordt hij bij aanhoudend laag, zeer luid lawaai.
3M WorkTunes Connect 90570: bluetooth met een grens
De WorkTunes Connect koppelt volgens 3M via bluetooth 5.3 met je telefoon, houdt het meer dan 40 uur vol en laadt via USB-C. Hij is volgens IP44 beschermd tegen spatwater en zweet en schakelt na vier uur zelf uit. Doorslaggevend is één zin in het datablad: het muzieksignaal wordt begrensd op 82 dB(A) bij het oor. Zo draai je de geluidsbescherming niet via het volume weer om in het tegendeel, en voor een telefoontje hoeft de kap niet af.
Howard Leight Impact Sport: horen wat er om je heen gebeurt
De Impact Sport is elektronische gehoorbescherming. Richtmicrofoons geven volgens Honeywell omgevingsgeluiden weer; harde klappen en knallen worden begrensd op 82 dB. Een AUX-ingang voor muziek en een opvouwbare beugel horen erbij. Met SNR 25 dempt hij merkbaar zwakker dan de passieve kappen. Voor continu gebruik aan de tafelcirkelzaag is dat niet altijd genoeg; voor klussen waarbij je iemand moet kunnen horen roepen, is hij de betere keus.
Moldex Spark Plugs 7800: schuim voor in je broekzak
Op papier dempen deze wegwerpoordopjes sterker dan de K2. SNR 35, en met L 31 ook bij lage tonen. Alleen geldt voor opgerolde schuimoordopjes de grootste praktijkcorrectie van 9 dB, want ze werken alleen als ze diep en goed zitten. Moldex geeft een houdbaarheid van vier jaar na productie op. Ze horen in elke gereedschapskist, al was het maar als reserve.
Alpine WorkSafe: oordopjes met filter
De WorkSafe zijn gemaakt van een zacht, siliconenvrij thermoplast en hebben een akoestisch filter. Alpine geeft SNR 23 op, getest volgens EN 352-2. Een koord en een verlengde greep maken het uitnemen met handschoenen makkelijker. De demping is bewust gematigd: gesprekken blijven verstaanbaar. Voor een boorhamer of kettingzaag is dat te weinig.
Kap, oordop of allebei?
Kappen zitten in een paar seconden goed en zijn makkelijk te controleren. Oordopjes zijn lichter en je krijgt het er niet warm onder. Wie tegelijk een bril draagt, kan volgens DGUV Regel 112-194 beter voor oordopjes kiezen; bij kappen helpen brede, zachte kussens en zo plat mogelijke brillenpootjes. Meer over de juiste bril lees je in onze gids over veiligheidsbrillen.
Bij extreem lawaai kun je oordopjes en kap combineren. De dempingswaarden tellen daarbij niet op. De DGUV eist op het werk geteste combinaties met een bekende totale demping; maatgevend is ongeveer de hoogste waarde van de twee producten. In de hobbywerkplaats heb je dat zelden nodig.
Zo zouden wij kiezen
- Hobbywerkplaats met zaag, schuurmachine en freesmachine: uvex K2, aangevuld met Moldex Spark Plugs.
- Lange dagen met luid gereedschap: 3M Peltor X4A; let bij tweedehands aankoop op scheuren in de schelpen.
- Laag, zeer luid gedreun gedurende uren: 3M Peltor X5A.
- Muziek of telefoon tijdens het werk: 3M WorkTunes Connect 90570.
- Gesprekken en geroep moeten doorkomen: Howard Leight Impact Sport of, bij stiller gereedschap, Alpine WorkSafe.
Welke machines hoe luid draaien, hangt af van het gereedschap. Tips daarover staan in onze gidsen over de tafelcirkelzaag en de accukettingzaag. Welk model het ook wordt: kussens en schuiminlegstukken verouderen. Honeywell adviseert voor de Impact Sport om de zes tot acht maanden te vervangen, bij intensief gebruik of vocht al na drie tot vier. Harde, gescheurde kussens sluiten niet meer af.
Hoe luid het bij de machine werkelijk is, zoek je uit met de gids over de geluidsmeter.
Veelgestelde vragen
Vanaf hoeveel decibel heb je gehoorbescherming nodig?
De Duitse Lärm- und Vibrations-Arbeitsschutzverordnung (verordening lawaai en trillingen op het werk) legt de onderste actiewaarde op 80 dB(A) en de bovenste op 85 dB(A). Vanaf 80 dB(A) moet de werkgever gehoorbescherming ter beschikking stellen, boven 85 dB(A) is die verplicht. Voor de eigen werkplaats geldt de verordening niet, maar als richtlijn zijn de waarden toch bruikbaar.
Wat betekenen SNR, H, M en L bij gehoorbescherming?
De SNR-waarde is een gemiddelde over alle frequenties. H staat voor de demping bij hoge, M bij middelhoge en L bij lage frequenties. Krijsend metaal zit eerder bovenin, een brommende motor eerder onderin. Heb je met laag gebrom te maken, kijk dan naar de L.
Kan gehoorbescherming te sterk dempen?
Ja. Volgens DGUV Information 212-024 (Duitse wettelijke ongevallenverzekering) zou onder de gehoorbescherming 70 tot 80 dB(A) moeten aankomen. Minder geldt als overbescherming, omdat spraak en waarschuwingssignalen verloren gaan. Bij aangenomen 95 dB(A) komt de uvex K2 na praktijkcorrectie op ongeveer 71 dB(A), de 3M Peltor X5A op zo'n 65 dB(A).
Kap of oordop: wat is beter?
Kappen zitten in een paar seconden goed en zijn makkelijk te controleren. Oordopjes zijn lichter en je krijgt het er niet warm onder. Voor brildragers adviseert DGUV Regel 112-194 eerder oordopjes. Bij schuimoordopjes geldt de grootste praktijkcorrectie van 9 dB, omdat ze alleen werken als ze diep en goed zitten.
Mag je onder gehoorbescherming muziek luisteren?
Met een geschikt model. De 3M WorkTunes Connect 90570 begrenst het muzieksignaal volgens het datablad op 82 dB(A) bij het oor, zodat de geluidsbescherming niet via het volume teniet wordt gedaan. Bellen gaat via bluetooth zonder de kap af te zetten, want volgens de DGUV schaden al korte momenten zonder bescherming.
Hoe vaak moet je de kussens van gehoorbescherming vervangen?
Kussens en schuiminlegstukken verouderen. Uvex adviseert bij de K2 om de zes maanden te vervangen, Honeywell voor de Impact Sport om de zes tot acht maanden, bij intensief gebruik of vocht al na drie tot vier. Harde, gescheurde kussens sluiten niet meer af.
Bronnen
- Duitse Lärm- und Vibrations-Arbeitsschutzverordnung, § 6 actiewaarden
- DGUV Arbeit & Gesundheit: lawaaislechthorendheid voorkomen (Duits)
- DGUV IFA: lawaai (Duits)
- DGUV Regel 112-194 gebruik van gehoorbescherming, hoofdstuk 6 (Duits)
- DGUV Information 212-024 gehoorbescherming in de praktijk, bijlage 2 (Duits)
- uvex: K2 gehoorkap
- 3M: technische gegevens gehoorkappen serie Peltor X (pdf)
- GOV.UK: terugroepactie 3M Peltor X4-serie
- 3M: datablad WorkTunes Connect 90570 (pdf)
- Honeywell: Howard Leight Impact Sport
- Moldex: Spark Plugs
- Alpine: productinformatie WorkSafe (pdf)
Waar te koop
- uvex K2 (schwarz/gelb)Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- 3M Peltor X4APrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- 3M Peltor X5APrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- 3M WorkTunes Connect 90570Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Howard Leight Impact SportPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Moldex Spark Plugs 7800Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Alpine WorkSafePrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
Nog niet beslist?
Vergelijk rustig verder – alle artikelen in deze rubriek worden maandelijks gecontroleerd op nieuwe en uitgefaseerde modellen.







