Inhoud13 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
’s Nachts bromt de warmtepomp van de buren, en de app op je telefoon toont 43 dB. Wat is dat getal waard? Als aanwijzing voor jezelf best veel, als bewijs bijna niets. Voor een eerste indruk vinden we de ELV ST 8820 de verstandige aankoop; wil je een verloop over uren vastleggen, neem dan het klasse-2-apparaat Trotec SL400. Bewijskracht in de zin van de Duitse TA Lärm (de Duitse technische richtlijn voor geluid) heeft geen van beide.
Wat zit er achter dB(A)?
Decibel is een logaritmische grootheid. Tien decibel meer ervaren mensen ongeveer als twee keer zo luid; daarom zijn 50 en 60 dB in het dagelijks leven twee verschillende werelden. De A tussen haakjes staat voor een filter. Dat bootst het gehoor na en weegt volgens de handleiding van ELV vooral het bereik van ongeveer 500 tot 10.000 hertz. Curve C loopt veel vlakker. Testo wijst erop dat je daarmee laagfrequente delen van een geluid kunt beoordelen. Klinkt een geluid dof en toont het apparaat op C veel meer dan op A, dan weet je al iets over de aard ervan.
Daar komt de tijdweging bij. Fast middelt over 125 milliseconden, Slow over één seconde. De TA Lärm werkt meestal met A en Fast. De waarde op het display is toch niet het getal waar het bij een conflict om draait. Doorslaggevend is het beoordelingsniveau: een gemiddelde over de beoordelingsperiode, aangevuld met toeslagen, bijvoorbeeld voor tonale of impulsachtige geluiden. Een momentopname van 43 dB zegt daar weinig over.
Klasse 1, klasse 2 en alles daaronder
De norm DIN EN 61672-1 legt foutgrenzen vast voor decibelmeters, gescheiden in klasse 1 en klasse 2. Klasse 1 is de strengere. Trotec en Testo noemen voor hun klasse-2-apparaten ±1,4 dB. Eenvoudige handapparaten noemen vaak helemaal geen klasse. Voor de ST 8820 geeft ELV ±3,5 dB op, gemeten met een sinustoon van 1 kHz bij 94 dB, dus onder gunstige omstandigheden. Bij een zacht, laag gebrom kan de afwijking anders uitvallen. Ook een klasse-aanduiding dekt niet alle frequenties even goed af. Het arbo-instituut van de Duitse wettelijke ongevallenverzekering DGUV wijst op grote toegestane afwijkingen boven 10 kHz.
Waarom tellen een app en een apparaat uit de bouwmarkt zo weinig?
Omdat de regels iets anders eisen. De bijlage van de TA Lärm laat voor metingen geijkte decibelmeters van klasse 1 toe. Niet-geijkte apparatuur is alleen in gemotiveerde uitzonderingsgevallen toegestaan, en dan moeten de afwijkingen navolgbaar worden gekwantificeerd. Ook het Duitse ijkrecht omvat het geluidsdrukniveau zodra apparaten in het zakelijke of officiële verkeer worden gebruikt. Voor privégebruik mag je meten waarmee je wilt. Een bewijs wordt het daardoor niet.
Laten we het voorbeeld met de warmtepomp doorrekenen. Lucht-waterwarmtepompen vallen onder de TA Lärm, zoals de Landesanstalt für Umwelt in Baden-Württemberg vaststelt. In een algemeen woongebied geldt ’s nachts 40 dB(A), in een zuiver woongebied 35 dB(A), gemeten op 0,5 meter voor het midden van het geopende raam van de zwaarst getroffen ruimte. Toont een apparaat met ±3,5 dB daar 42 dB, dan kan het werkelijke niveau 38,5 of 45,5 dB zijn. Onder of boven de richtwaarde? Dat valt zo niet te zeggen. En zelfs de overheid trekt bij controlemetingen eerst 3 dB(A) af voordat ze vergelijkt.
Bij apps komt de microfoon erbij. Het Amerikaanse arbo-instituut NIOSH biedt een eigen meetapp aan, alleen voor iPhone en iPad. Aan de eisen voor type 2 voldoet die volgens NIOSH met een gekalibreerde externe microfoon. Android-toestellen zijn vanwege de vele verschillende microfoons volgens het instituut op dit moment helemaal niet betrouwbaar te controleren. Het niveau uit een gratis app zonder kalibratie moet je dus niet meer toevertrouwen dan een ruwe schatting.
Geldt de TA Lärm eigenlijk wel voor mijn situatie?
Vaak niet. Die geldt voor installaties, bijvoorbeeld bedrijven of huisinstallaties. Sport- en veel recreatievoorzieningen zijn uitdrukkelijk uitgezonderd. Feestjes, tv en klussen vallen onder burengerucht, en dat is volgens het Duitse Umweltbundesamt geregeld in de immissiewetten van de deelstaten, in gemeentelijke regels en huisreglementen. Of een verstoring wezenlijk is, beslist uiteindelijk de rechter. Volgens § 906 van het Duitse Burgerlijk Wetboek (BGB) is er doorgaans sprake van onwezenlijke hinder als richtwaarden worden nageleefd; een vaste decibelwaarde voor elk conflict volgt daar niet uit.
Voor apparaten die buiten worden gebruikt, gelden eigen tijden. De Duitse 32. BImSchV verbiedt in woonwijken het gebruik van veel machines op zondag, op feestdagen en op werkdagen van 20 tot 7 uur. Voor bladblazers (in het Engels), bosmaaiers en graskantmaaiers gelden extra verbodstijden, tenzij ze een milieukeurmerk hebben. Hier volstaat de klok; meten hoeft niet.
Het geluidslogboek is belangrijker dan het apparaat
Een lijst over meerdere weken zegt in onze ogen meer dan één los getal. Noteer per voorval de datum, begin en einde, het soort geluid, de kamer waarin je het hoort, het effect (wakker geworden, gesprek onmogelijk) en wie het behalve jou nog heeft gehoord. De meetwaarde komt als laatste kolom erbij, altijd met apparaat, weging en meetplek.
Dan het meten zelf: windkap erop, apparaat stil en horizontaal houden, microfoon naar de bron. Achtergrondgeluiden zoals verkeer of regen noteer je in dezelfde regel. Houd je bovendien aan de volgorde die het Umweltbundesamt noemt: eerst het gesprek met de veroorzaker, dan de verhuurder of beheerder, daarna de handhavende instantie (in Duitsland het Ordnungsamt). Blijft het conflict bestaan, dan helpt de Duitse consumentenorganisatie Verbraucherzentrale verder met haar boek “Meine Rechte als Nachbar”, dat rusttijden en bemiddeling behandelt. Een rapport van een akoestisch adviesbureau kunnen je aantekeningen niet vervangen, maar ze laten wel zien wanneer er gemeten moet worden.
Vijf apparaten voor vijf behoeften
| Model | Klasse volgens fabrikant | Bereik, nauwkeurigheid | Registratie | Voor wie |
|---|---|---|---|---|
| ELV ST 8820 | niet vermeld | 35–130 dB, ±3,5 dB | nee (hold, max) | eerste indruk, plus licht en klimaat |
| Trotec SL400 | klasse 2 (IEC 61672) | 30–130 dB, ±1,4 dB | tot 32.700 waarden, USB | verloop over uren |
| testo 816-1 | klasse 2 (IEC 61672-1) | 30–130 dB, ±1,4 dB | tot 31.000 waarden, software | bedrijven, vastgoedbeheer |
| Extech 407732 | type 2 (IEC 651) | 35–130 dB, ±1,5 dB | geen geheugen vermeld | steekproeven met klasse-aanduiding |
| Trotec BS06 | niet vermeld | 40–130 dB(A), ±3,5 dB | nee (min, max) | repetitieruimte, werkplaats |
ELV ST 8820
Een combi-apparaat voor geluid, licht, luchtvochtigheid en temperatuur. De geluidsmeting gaat volgens ELV tot 35 dB omlaag en kent de curves A en C, hold en max. Voor de vraag of je überhaupt een probleem hebt, is dat genoeg. De ondergrens is handig voor nachtwaarden; bij de Trotec BS06 houdt het al bij 40 dB op. Er zijn genoeg minpunten: alleen de tijdweging Fast, geen registratie, geen klasse. Luchtvochtigheid meet hij met ±5 procent. Voor muren vervangt dat geen vochtmeter, en kooldioxide meet alleen een CO2-meter.
Trotec SL400
Hier krijg je klasse 2, beide tijdwegingen, een statiefschroefdraad en een geheugen voor maximaal 32.700 waarden. Software en kalibratiecertificaat zitten volgens Trotec bij de levering. Zo wordt een nacht een grafiek, en die zegt in een gesprek met de verhuurder meer dan één losse waarde. Het certificaat is wel geen ijking. Het apparaat werkt tussen 0 en 40 graden; voor een winteravond op het balkon is dat niet genoeg.
testo 816-1
Technisch dicht bij de SL400, plus 99 losse waarden en 31.000 waarden in meetreeksen. Met een optionele geluidskalibrator is hij volgens Testo ter plekke na te kalibreren. Dat pleit voor bedrijven die regelmatig meten. Voor privégebruik is het meer apparaat dan een burenruzie vraagt.
Extech 407732
Twee meetbereiken, ±1,5 dB, type 2 volgens de oudere IEC 651. Voor steekproeven nauwkeuriger dan de eenvoudige apparaten. Een geheugen noemt Extech niet; je schrijft dus met de hand mee.
Trotec BS06
Het eenvoudigste apparaat hier: alleen dB(A), vanaf 40 dB, ±3,5 dB, minimum en maximum, windkap in de doos. Voor de repetitieruimte of de werkplaats is dat genoeg; stille nachten liggen daarentegen aan de onderkant van het bereik. Werk je met luide machines, steek het geld dan eerst in goede gehoorbescherming.
Zo zouden wij kiezen
- Je wilt weten of een geluid ’s nachts boven de achtergrond uitkomt: ELV ST 8820.
- Je hebt een verloop nodig voor verhuurder of beheerder: Trotec SL400.
- Je meet beroepsmatig en wilt kunnen nakalibreren: testo 816-1.
- Geluidsniveau in de repetitieruimte of bij de machine controleren: Trotec BS06.
- Het gaat om een rechtszaak of de overheid: niets kopen, maar het Ordnungsamt of een akoestisch adviesbureau met geijkte klasse-1-apparatuur inschakelen.
Hoe je de bas in een huurwoning temt, lees je in de gids over de soundbar met subwoofer (in het Engels). Zoek je voor het volgende tuinfeest een grotere box, dan vind je die in de gids Black Friday-partyspeakers (in het Engels).
Veelgestelde vragen
Wat betekent dB(A)?
Decibel is een logaritmische grootheid; tien decibel meer ervaren mensen ongeveer als twee keer zo luid. De A staat voor een filter dat het gehoor nabootst en volgens de handleiding van ELV vooral het bereik van ongeveer 500 tot 10.000 hertz weegt. Met curve C kun je laagfrequente delen beoordelen.
Wat is het verschil tussen klasse 1 en klasse 2?
De norm DIN EN 61672-1 legt foutgrenzen vast voor beide klassen; klasse 1 is de strengere. Trotec en Testo noemen voor hun klasse-2-apparaten ±1,4 dB. Eenvoudige handapparaten noemen vaak helemaal geen klasse; voor de ST 8820 geeft ELV ±3,5 dB op.
Is een app op de smartphone geschikt om geluid te meten?
Alleen als ruwe schatting. De app van het Amerikaanse instituut NIOSH voor iPhone en iPad voldoet volgens NIOSH alleen met een gekalibreerde externe microfoon aan de eisen voor type 2. Android-toestellen zijn vanwege de vele verschillende microfoons op dit moment niet betrouwbaar te controleren.
Geldt een eigen geluidsmeting als bewijs?
Nauwelijks. De bijlage van de Duitse TA Lärm laat geijkte decibelmeters van klasse 1 toe, niet-geijkte apparatuur alleen in gemotiveerde uitzonderingsgevallen. Toont een apparaat met ±3,5 dB een waarde van 42 dB, dan kan het werkelijke niveau 38,5 of 45,5 dB zijn. Voor een rechtszaak of de overheid zijn in Duitsland het Ordnungsamt of een akoestisch adviesbureau de aangewezen partij.
Geldt de TA Lärm ook voor geluid van de buren?
Vaak niet. Die geldt voor installaties zoals bedrijven of huisinstallaties, bijvoorbeeld lucht-waterwarmtepompen. Feestjes, tv en klussen vallen volgens het Duitse Umweltbundesamt onder burengerucht, geregeld in deelstaatwetten, gemeentelijke regels en huisreglementen. Of een verstoring wezenlijk is, beslist uiteindelijk de rechter.
Hoe houd ik een geluidslogboek bij?
Noteer per voorval de datum, begin en einde, het soort geluid, de kamer, het effect en wie het behalve jou nog heeft gehoord. De meetwaarde komt als laatste kolom erbij, altijd met apparaat, weging en meetplek. Een lijst over meerdere weken zegt meer dan één los getal.
Bronnen
- TA Lärm: Sechste Allgemeine Verwaltungsvorschrift zum BImSchG (Duitse richtlijn)
- TA Lärm, bijlage: bepaling van de geluidsimmissies (Duits)
- Umweltbundesamt: burengerucht (Duits)
- LUBW Baden-Württemberg: burengerucht
- Verbraucherzentrale: Meine Rechte als Nachbar
- § 906 BGB (Duitse wet)
- 32. BImSchV, § 7 (Duitse wet)
- Mess- und Eichverordnung, § 1 (Duitse wet)
- IFA van de DGUV: meting en beoordeling van ultrasone geluiden (pdf, Duits)
- NIOSH: Sound Level Meter App
- Wikipedia: Lautstärke (Duits)
- ELV (Duitse webwinkel): 4-in-1-omgevingsmeter ST 8820 (gegevens verkoper)
- ELV: gebruiksaanwijzing ST 8820 (pdf)
- Trotec: decibelmeter SL400
- Trotec: gebruiksaanwijzing SL400 (pdf)
- Trotec: decibelmeter BS06
- Testo: gegevensblad testo 816-1 (pdf)
- Extech: 407732 Sound Level Meter
Waar te koop
- ELV ST 8820Bekijken bij ELVVerkrijgbaar in Duitsland: ELV
- Trotec SL400Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- testo 816-1Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Extech 407732Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Trotec BS06Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
