Inhoud14 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
Wie een excenterschuurmachine koopt, kijkt meestal naar het wattage. Veel belangrijker is een getal dat vaak klein in het gegevensblad staat: de slag. Voor meubels, deuren en luiken in het dagelijkse klussen volstaat een machine met een schuurzool van 125 mm en zo’n 3 mm slag, bijvoorbeeld de Makita BO5041. Hoeken doe je met een tweede, klein gereedschap.
Waarom dat zo is, volgt uit de mechaniek. Daarom staat die hier vooraan.
Twee bewegingen, twee schuurbeelden
Een vlakschuurmachine beweegt een rechthoekige zool in kleine cirkels heen en weer. De zool zelf draait daarbij niet. Elke schuurkorrel trekt dus steeds hetzelfde piepkleine krulletje. Het resultaat is gelijkmatig, maar bij grove korrel zie je die krulletjes later onder de lak. Einhell beschrijft in zijn gids precies dat: wie de vlakschuurmachine niet voortdurend beweegt, krijgt cirkelvormige groeven. Daar staat tegenover dat de hoekige zool tot aan randen en in hoeken komt.
Bij de excenterschuurmachine zit de ronde schuurzool uit het midden op de aandrijfas. Hij cirkelt rond die as en draait tegelijk vrij om zichzelf. Geen korrel loopt twee keer hetzelfde spoor. Daardoor ontstaat geen regelmatig patroon, en daardoor neemt de machine bij dezelfde korrel duidelijk meer af. De prijs is de vorm. Een ronde zool komt niet in een binnenhoek.
De deltaschuurmachine is in feite een vlakschuurmachine met een driehoekige punt. Hij is gemaakt voor raamkozijnen, roeden en hoeken van laden. Grote oppervlakken zijn niet zijn taak.
Wat de slag echt betekent
Slag, schuurcirkel, diameter van de schuurcirkel of orbit: de fabrikanten bedoelen er hetzelfde mee. Het gaat om de diameter van de cirkel die de schuurzool bij elke omwenteling beschrijft. Hoe groter die is, hoe verder elke korrel per omloop gaat en hoe sneller het materiaal eraf gaat. En hoe grover het schuurbeeld wordt. Einhell vat de regel kort samen: hoe kleiner de schuurcirkel, hoe fijner het resultaat.
In de praktijk vallen de machines in drie groepen uiteen. Met 2 mm slag, zoals bij de Festool ETS 125 REQ-Plus, doe je vooral het tussenschuren tussen twee laklagen en de laatste fijne schuurbeurt voor het oliën. Oude verf van een grenen ladekast krijg je er ook af, alleen duurt het merkbaar langer. Bij 5 mm, zoals bij de Metabo SXE 150-5.0 BL en de Mirka DEROS II, is het andersom. Die machines zijn gebouwd om af te nemen: lakresten, plamuur op de gipswand, een vergrijsd tafelblad. Wie daarna wil lakken, schuurt na met een fijnere korrel.
Daartussen ligt 2,5 tot 4 mm. Dat is het bereik waarin de meeste machines voor thuisgebruik werken. Makita geeft voor de BO5041 2,8 mm op, Einhell voor de accuschuurmachine TP-RS 18/32 Li BL 3,2 mm, Bosch voor de PEX 300 AE 4 mm. Wie maar één machine wil hebben, zit hier goed. Een pure fijnschuurmachine met 2 mm is voor wie af en toe klust eerder een geduldsproef.
Schuurzool van 125 of 150 mm?
Rekenen helpt. Een zool van 150 mm heeft zo’n 44 procent meer oppervlak dan een van 125 mm. Op een eettafelblad of een binnendeur maakt dat een verschil dat je in minuten merkt. Bij smalle latten, stoelpoten of randen wordt de grote zool daarentegen onhandig en kantelt hij makkelijker.
Kijk voordat je beslist in de bouwmarkt of online welke schuurschijven je kunt krijgen. 125 mm is in de winkel het meest verbreid. Bij 150 mm zijn er meer verschillende gatenpatronen, en de gaten in de schijf moeten passen bij die in de zool, anders zuigt de afzuiging nauwelijks stof weg. Mirka lost dat bij de DEROS II 5650 op met twee zolen in de levering, 125 en 150 mm.
Stof: box, zak of stofzuiger
Schuurstof is fijner dan je denkt. Het nestelt zich in kasten, vloerkleden en longen. Bijna elke machine heeft een eigen stofbox of zak. Bosch kiest bij de PEX 300 AE voor een microfilterbox, Einhell voor een box met plisséfilter, Makita voor een papieren zak. Dat is genoeg voor een legplank. Bij een hele deur is de box snel vol en neemt de afzuiging af.
Echt schoon wordt het pas met een aangesloten werkplaatsstofzuiger. Let op de diameter van de aansluiting. Festool noemt 27 mm, Makita 25 mm binnen en 31 mm buiten, Einhell 35 mm. Niet elke stofzuigerslang past zonder adapter. Bij het schuren van oude lak raden we daarnaast een geschikt stofmasker aan; wat de filterklassen betekenen, staat in onze gids over stofmaskers.
Zeven schuurmachines, gesorteerd op slag
| Model | Schuurzool | Slag | Aandrijving | Voor wie |
|---|---|---|---|---|
| Bosch PDA 180 | Driehoek, 92 mm over de hoek | 1,5 mm | Netstroom, 180 W | Hoeken, roeden, raamkozijnen |
| Festool ETS 125 REQ-Plus | 125 mm | 2 mm | Netstroom, 250 W | Fijn schuren, tussenschuren van lak |
| Makita BO5041 | 125 mm | 2,8 mm | Netstroom, 300 W | Eén machine voor bijna alles |
| Einhell TP-RS 18/32 Li BL | 125 mm | 3,2 mm | Accu 18 V (Power X-Change) | Gebruikers van Einhell-accu’s, werken zonder stopcontact |
| Bosch PEX 300 AE | 125 mm | 4 mm | Netstroom, 270 W | Klein budget, af en toe een project |
| Metabo SXE 150-5.0 BL | 150 mm | 5 mm | Netstroom, 350 W, borstelloos | Grote oppervlakken, veel afname |
| Mirka DEROS II 5650 | 125 en 150 mm | 5 mm | Netstroom | Renoveerders, droogbouw, voorbereiding voor lak |
Bosch PDA 180: deltaschuurmachine voor de hoeken
De deltaschuurmachine vult een excenter aan, maar vervangt hem niet. Bosch noemt 180 W, een schuurcirkel van 1,5 mm en 18.400 schuurbewegingen per minuut. De zool meet 92 mm over de hoek, de machine weegt volgens de fabrikant 1,1 kg. Voor raamvleugels met roeden is zo’n driehoek onmisbaar. Wie vaker in nauwe naden werkt, moet ook eens kijken naar een oscillerende multitool, die met een schuuropzetstuk vergelijkbaar werkt en daarnaast zaagt; meer daarover in onze gids over de oscillerende multitool.
Festool ETS 125 REQ-Plus
Een compacte fijnschuurmachine met 2 mm slag, 250 W en 6.000 tot 12.000 toeren. Festool geeft 1,5 kg zonder accessoires op en noemt een regelelektronica die het toerental onder belasting moet vasthouden, plus een randbescherming aan de zool. Voor meubelmakers die oppervlakken lakken of oliën is dat zinvol. Als enige machine voor renovatiewerk is de slag te klein en de prijs te hoog.
Makita BO5041
Bij Makita staat de BO5041 al jaren in het assortiment, en niet zonder reden. 300 W, een schuurcirkel van 2,8 mm, 4.000 tot 12.000 toeren en 1,4 kg volgens de fabrikant. Makita noemt bovendien een motorrem die de zool na het uitschakelen stopt. De slag ligt precies in het midden tussen afnemen en afwerken. Wie maar één schuurmachine in de kast wil zetten, komt met deze machine het verst.
Einhell TP-RS 18/32 Li BL
De accu-excenter werkt met een borstelloze motor, een schuurcirkel van 3,2 mm en een zool van 125 mm. Einhell noemt 1,11 kg zonder accu. Interessant is hij vooral voor iedereen die al accu’s uit het Power X-Change-systeem heeft, want als solo-apparaat komt hij zonder accu en lader. Bij het schuren houdt een accu het afhankelijk van de capaciteit beperkt vol; voor een hele terrasdeur is een tweede zinvol. Hoe je verstandig een accusysteem kiest, laat onze gids over accusystemen zien.
Bosch PEX 300 AE
Het groene instapmodel (uit de lijn voor thuisgebruik) heeft 270 W, een schuurcirkel van 4 mm en een instelbaar toerental. Bosch geeft 1,5 kg op. De microfilterbox zit erbij. Voor af en toe een project, zoals een tuinstoel in het voorjaar, is dat genoeg. Wie regelmatig schuurt, zal met de box en de eenvoudigere mechaniek minder tevreden zijn dan met de Makita.
Metabo SXE 150-5.0 BL
Een grote zool, 5 mm slag, 350 W en een borstelloze motor. Metabo noemt slechts 1 kg gewicht zonder kabel, een 4,3 m lange, verwisselbare kabel, een zoolrem en een dodemansschakelaar. Bij vloerdelen, tafelbladen en deuren gaat hier veel weg. Bij een nachtkastje of krukje zit de grote zool eerder in de weg.
Mirka DEROS II 5650
Mirka komt uit de wereld van de schuurmiddelen en bouwt zijn machines voor stofarm werken met afzuiging. De DEROS II 5650 heeft 5 mm slag en komt met een zool van 125 en van 150 mm. Hij is eerder iets voor schilders, spuiters en ambitieuze renoveerders die hele woningen plamuren en schuren. Voor een weekendproject is hij overgedimensioneerd.
Hoe wij zouden kiezen
- Eén machine voor meubels, deuren en luiken: Makita BO5041 met 2,8 mm slag.
- Klein budget en zelden een project: Bosch PEX 300 AE.
- Al Einhell-accu’s in de kelder: TP-RS 18/32 Li BL als solo-apparaat.
- Veel oppervlak, veel oude lak: Metabo SXE 150-5.0 BL of Mirka DEROS II met werkplaatsstofzuiger.
- Fijne oppervlakken voor lak of olie: Festool ETS 125 REQ-Plus.
- Hoeken en roeden: daarnaast de Bosch PDA 180.
Nog één tip uit de werkplaats: zet de excenter eerst op het hout, schakel hem dan in, en druk niet. Het eigen gewicht is genoeg. Meer druk remt de schuurzool af, en dan schuurt ook een excenter krulletjes.
De Makita BO5031 heeft volgens de fabrikant een schuurzool van 125 mm, een schuurcirkel van 2,8 mm en 300 W; de uitvoering BO5031K wordt in een koffer geleverd.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een excenterschuurmachine en een vlakschuurmachine?
De vlakschuurmachine beweegt een rechthoekige zool in kleine cirkels, zonder dat die draait. Dat laat bij grove korrel zichtbare krulletjes achter, maar de zool komt wel in hoeken. Bij de excenterschuurmachine cirkelt de ronde schuurzool uit het midden en draait tegelijk vrij rond, zodat geen korrel twee keer hetzelfde spoor loopt. Hij neemt meer af, maar komt niet in een binnenhoek.
Wat betekent de slag bij een excenterschuurmachine?
Bedoeld is de diameter van de cirkel die de schuurzool bij elke omwenteling beschrijft. Hoe groter die is, hoe sneller het materiaal eraf gaat en hoe grover het schuurbeeld. Met 2 mm doe je vooral tussenschuren van lak, 5 mm is gebouwd om af te nemen. De meeste machines voor thuisgebruik zitten tussen 2,5 en 4 mm.
Excenterschuurmachine met een schuurzool van 125 of 150 mm?
Een zool van 150 mm heeft zo'n 44 procent meer oppervlak, wat je op tafelbladen en deuren in minuten merkt. Bij smalle latten of stoelpoten wordt hij daarentegen onhandig. Schuurschijven van 125 mm zijn in de winkel het meest verbreid; bij 150 mm zijn er meer gatenpatronen, die bij de zool moeten passen.
Is de stofbox van een excenterschuurmachine genoeg?
Voor een legplank wel. Bij een hele deur is de box snel vol en neemt de afzuiging af. Echt schoon wordt het pas met een werkplaatsstofzuiger. Let daarbij op de aansluiting: Festool noemt 27 mm, Makita 25 mm binnen en 31 mm buiten, Einhell 35 mm.
Hoe hard moet je drukken met een excenterschuurmachine?
Helemaal niet. Zet de schuurmachine eerst op het hout en schakel hem dan pas in; het eigen gewicht is genoeg. Meer druk remt de schuurzool af, en dan schuurt ook een excenter krulletjes. Bij het schuren van oude lak hoort er bovendien een geschikt stofmasker bij.
Waarvoor heb je een deltaschuurmachine nodig?
Voor raamkozijnen, roeden en hoeken van laden, waar de ronde excenterzool niet bij komt. De Bosch PDA 180 heeft een driehoekige zool van 92 mm over de hoek en een schuurcirkel van 1,5 mm. Hij vult een excenterschuurmachine aan, maar vervangt hem niet, want grote oppervlakken zijn niet zijn taak.
Bronnen
- Makita: excenterschuurmachine BO5041
- Festool: ETS 125 REQ-Plus
- Metabo: SXE 150-5.0 BL
- Mirka: DEROS II 5650
- Einhell: TP-RS 18/32 Li BL Solo
- Bosch: PEX 300 AE
- Bosch: PDA 180
- Einhell: vlakschuurmachine en excenterschuurmachine eenvoudig uitgelegd (Duits)
- Makita BO5031K: productgegevens
Waar te koop
- Makita BO5041Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Bosch PEX 300 AEPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Festool ETS 125 REQ-PlusPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Einhell TP-RS 18/32 Li BLPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Metabo SXE 150-5.0 BLPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Mirka DEROS II 5650Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Bosch PDA 180 (Deltaschleifer für Ecken)Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Makita BO5031KBekijken bij CoolblueVerkrijgbaar in Duitsland: Coolblue
