Inhoud12 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
Wie een open koptelefoon koopt, koopt hem voor thuis. Dat klinkt banaal, maar bepaalt bijna alles. De oorschelpen zijn aan de achterkant alleen met een rooster afgesloten: muziek lekt naar buiten en geluid van buiten komt naar binnen. Voor rustige avonden aan het bureau of in de fauteuil vinden we de Sennheiser HD 600 de verstandigste instapper, mits er een versterker met genoeg spanning is. Zonder extra apparaat redt de Beyerdynamic DT 1990 PRO MKII het met zijn 30 ohm makkelijker.
In de trein, in een kantoortuin of naast iemand die wil slapen, is een open model misplaatst. Wie dat vooraf uitzoekt, voorkomt een miskoop die zich niet met accessoires laat repareren.
Wat “open” aan het luisteren verandert
Open betekent: achter de driver zit geen gesloten schaal, maar een rooster. Sennheiser beschrijft de oorschelpen van de HD 600 als akoestisch doorlatend, zodat elke geluidsgolf zich vrij kan uitbreiden, en belooft een natuurlijke, ruimtelijke klank.
Met podium (soundstage) wordt bedoeld hoe ver en hoe precies instrumenten in je hoofd verdeeld lijken. In geen enkel datablad in deze vergelijking staat daar een getal voor. Veel hangt af van de opname en van hoe de kussens zitten. Lees woorden van fabrikanten als “ruimtelijk” of “breed” daarom als richting, niet als belofte.
En de bas? Ook hier loont een blik in het datablad. AKG adverteert bij de K712 PRO met een basweergave die drie decibel beter is, Sennheiser geeft bij de HD 660S2 een frequentiebereik vanaf 8 Hz op. Zulke waarden zijn maar beperkt te vergelijken: Sennheiser meet de grens bij de HD 660S2 op het punt waar het niveau 10 dB is gedaald.
Dynamisch of planar?
Een dynamische driver werkt als een kleine luidspreker. Een spreekspoel bij de magneet beweegt het membraan; volgens HiFiMan wordt daarbij maar een deel van het oppervlak direct aangedreven. Sennheiser, AKG en Beyerdynamic bouwen hun modellen in deze gids zo.
Bij planair-magnetische koptelefoons liggen de geleiders daarentegen flinterdun over de hele folie verdeeld, met magneten ervoor. HiFiMan legt in de handleiding van de Edition XS uit dat het membraan daardoor gelijkmatig wordt aangedreven en minder vervormt. Dat is een opgave van de fabrikant. Wat je wel duidelijk kunt aflezen, is het gewicht: de Edition XS weegt 405 gram, een HD 600 volgens Sennheiser 260 gram. Bij avonden met complete opera’s is dat geen detail.
Een geloofskwestie moet je er niet van maken. Hoe zwaar kleinigheden al tellen, laat Beyerdynamic zien: bij de DT 1990 PRO MKII zitten twee sets oorkussens die volgens de fabrikant verschillend klinken.
Impedantie, spanning en de vraag naar de versterker
Nu wordt het technisch. Een koptelefoon van 300 ohm klinkt aan een laptop niet per se zacht. Maar hij krijgt mogelijk niet genoeg spanning voor stevige pieken, en dan loopt de versterker tegen zijn grens aan voordat de koptelefoon dat doet. Veelzeggender dan het aantal ohm is de gevoeligheid per volt.
Een rekenvoorbeeld met de opgaven van de fabrikanten. De HD 600 haalt volgens Sennheiser 97 dB bij 1 volt. Voor 100 dB heeft hij dus ongeveer 1,4 volt nodig, voor pieken van 110 dB zo’n 4,5 volt. De HD 660S2 is met 104 dB bij 1 volt duidelijk gevoeliger en heeft voor dezelfde 110 dB genoeg aan ongeveer 2 volt. De AKG K712 PRO zit met 105 dB per volt in dezelfde buurt. De Beyerdynamic DT 1990 PRO MKII haalt volgens de fabrikant 94 dB met één milliwatt; bij 30 ohm komt dat neer op ruim 109 dB per volt.
De HiFiMan Edition XS laat zien waarom het aantal ohm alleen je op het verkeerde been zet. Met 18 ohm lijkt hij makkelijk aan te sturen. Dat is hij niet. Voor 100 dB heeft hij volgens zijn opgave van 92 dB ongeveer 6 milliwatt nodig, ongeveer evenveel vermogen als de HD 600, alleen als stroom in plaats van spanning. Een uitgang die weinig stroom levert, kan daarbij tegen zijn grens aanlopen, ook al ziet het aantal ohm er onschuldig uit.
De praktische regel: kijk in het datablad van je dac of versterker en vergelijk de uitgangsspanning en het vermogen bij de passende impedantie met de getallen hierboven. Wat desktopapparaten en usb-dac’s leveren en waar het bij de uitgangsimpedantie om draait, leggen we uit in onze gids over koptelefoonversterkers en dac’s.
Volume en gehoor
Open koptelefoons laten omgevingsgeluid door. In onrustige ruimtes ligt het voor de hand het volume hoger te zetten. Het Duitse Umweltbundesamt (federale milieudienst) noemt voor draagbare spelers muziekniveaus tot 110 dB(A) en raadt aan een gematigd volume te kiezen. Ter vergelijking: op de werkplek mag het beoordelingsniveau in Duitsland over acht uur hooguit 85 dB(A) bedragen. Ongewone oorgeluiden na het luisteren beschouwt de dienst als waarschuwingssignaal; rustpauzes onder 70 dB(A) helpen bij het herstel. Een krachtige versterker is dus geen vrijbrief. Wie zachter luistert, spaart zijn gehoor.
Vijf open koptelefoons vergeleken
| Model | Driver | Impedantie en gevoeligheid | Gewicht | Voor wie |
|---|---|---|---|---|
| Sennheiser HD 600 | dynamisch, 42 mm | 300 Ω, 97 dB bij 1 V | 260 g | Evenwichtige instapper met versterker |
| Sennheiser HD 660S2 | dynamisch | 300 Ω, 104 dB bij 1 V | ca. 260 g | Gevoeliger, met 4,4-mm-kabel |
| Beyerdynamic DT 1990 PRO MKII | dynamisch, 45 mm | 30 Ω, 94 dB bij 1 mW | 376 g | Zonder versterker, ook voor mixwerk |
| AKG K712 PRO | dynamisch | 62 Ω, 105 dB bij 1 V | 235 g | Licht, voor lange sessies |
| HiFiMan Edition XS | planair-magnetisch | 18 Ω, 92 dB | 405 g | Planaire instapper met krachtige versterker |
Sennheiser HD 600
De HD 600 bestaat volgens Sennheiser al meer dan twintig jaar en wordt in Ierland in elkaar gezet. De kerngegevens zijn eenvoudig: driver van 42 millimeter, 300 ohm, 97 dB bij 1 volt, 260 gram, afneembare kabel van drie meter met adapter. De fabrikant beschrijft hem als koptelefoon voor analytisch luisteren. Wie een neutraal afgestemde weergave zoekt en een versterker met een paar volt reserve heeft, vindt hier weinig reden om meer uit te geven. Zonder versterker zouden we hem niet kopen.
Sennheiser HD 660S2
Dezelfde impedantie, hogere gevoeligheid. En meer accessoires. Volgens de beknopte handleiding loopt het frequentiebereik van 8 tot 41.500 Hz, ligt de gevoeligheid op 104 dB per volt en de vervorming op hooguit 0,04 procent. In de doos zitten twee kabels van 1,8 meter, een met 6,35-mm-jackplug en een met symmetrische 4,4-mm-stekker. Wie al een versterker met 4,4-mm-aansluiting heeft, hoeft dus niets bij te kopen. Wie zwakkere bronnen heeft, profiteert bovendien van de hogere gevoeligheid. Een verplichte overstap vanaf de HD 600 is het niet.
Beyerdynamic DT 1990 PRO MKII
Met 30 ohm en twee sets oorkussens is dit de flexibelste kandidaat. De kussens “Producing” moeten volgens Beyerdynamic iets meer bas leveren, de variant “Mixing & Mastering” analytischer klinken. Daarbij komen een rechte kabel van drie meter, een spiraalkabel van vijf meter, een harde koffer en een vergrendelbare mini-XLR-stekker. Hij wordt in Duitsland gemaakt; de drivers komen volgens de fabrikant uit Heilbronn. Met 376 gram weegt hij wel ruim 110 gram meer dan de twee Sennheisers.
AKG K712 PRO
Licht. Met 235 gram zonder kabel is de K712 PRO de lichtste koptelefoon in de vergelijking. AKG noemt 62 ohm, 105 dB per volt en een belastbaarheid van 200 milliwatt; daarbij komen een mini-XLR-aansluiting, een spiraalkabel en een tas. Voor pieken van 110 dB is rekenkundig ongeveer 1,8 volt nodig: of je dac of audio-interface dat levert, staat in het datablad daarvan. De hoofdband bekleedt AKG met echt leer; wie dat niet wil, kijkt naar de andere modellen.
HiFiMan Edition XS
De enige planaire koptelefoon in deze vergelijking. HiFiMan zet in op speciaal gevormde “Stealth”-magneten, die het geluid minder moeten hinderen, en een heel dun membraan. Volgens de handleiding: 18 ohm, 92 dB, 8 Hz tot 50 kHz, 405 gram, kabel van 1,5 meter met 3,5-mm-stekker. Door de lage gevoeligheid is een versterker die veel stroom levert zinvol. Inmiddels bestaat er een uitvoering met een nieuwe hoofdband; let bij de aankoop op de typeaanduiding.
Zo zouden wij kiezen
- Je hebt al een koptelefoonversterker of bent er een van plan: Sennheiser HD 600, of de HD 660S2 als je apparaat een 4,4-mm-aansluiting heeft of weinig spanning levert.
- Je luistert direct aan de computer of het audio-interface: Beyerdynamic DT 1990 PRO MKII, vanwege de 30 ohm en de twee sets kussens.
- Je draagt de koptelefoon urenlang: AKG K712 PRO als lichtste model.
- Je wilt planar luisteren: HiFiMan Edition XS, mits de 405 gram je niet stoort en er een versterker met veel stroom klaarstaat.
Wie daarentegen onderweg of in een lawaaiige omgeving luistert, kan beter naar de gesloten bouwwijze kijken, bijvoorbeeld in onze gids over studiokoptelefoons.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een open en een gesloten koptelefoon?
Bij een open koptelefoon zit achter de driver geen gesloten schaal, maar een rooster. Muziek lekt naar buiten en geluid van buiten komt naar binnen. In de trein, in een kantoortuin of naast iemand die slaapt is een open model misplaatst; daar past eerder de gesloten bouwwijze.
Wat is beter, planar of dynamisch?
Een geloofskwestie moet je er niet van maken. Planaire drivers sturen het membraan volgens HiFiMan gelijkmatiger aan; dat is een opgave van de fabrikant. Duidelijk af te lezen is het gewicht: de planaire Edition XS weegt 405 gram, de dynamische HD 600 volgens Sennheiser 260 gram.
Heb ik voor een koptelefoon van 300 ohm een versterker nodig?
Meestal wel. Aan een laptop klinkt hij niet per se zacht, maar krijgt hij mogelijk niet genoeg spanning voor pieken. De HD 600 heeft voor 110 dB ongeveer 4,5 volt nodig. Veelzeggender dan het aantal ohm is de gevoeligheid per volt.
Is een koptelefoon met lage impedantie automatisch makkelijk aan te sturen?
Niet per se. De HiFiMan Edition XS heeft maar 18 ohm, maar heeft voor 100 dB ongeveer 6 milliwatt nodig, ongeveer evenveel vermogen als de HD 600, alleen als stroom in plaats van spanning. Een uitgang die weinig stroom levert, kan daarbij tegen zijn grens aanlopen.
Welke open koptelefoon is geschikt voor lange luistersessies?
De AKG K712 PRO is met 235 gram zonder kabel de lichtste koptelefoon in de vergelijking. AKG noemt 62 ohm en 105 dB per volt. Of je dac of audio-interface genoeg spanning levert, staat in het datablad daarvan. De hoofdband is bekleed met echt leer.
Hoe hard mag ik via een koptelefoon luisteren?
Het Duitse Umweltbundesamt (federale milieudienst) raadt een gematigd volume aan. Op de werkplek mag het beoordelingsniveau in Duitsland over acht uur hooguit 85 dB(A) bedragen. Ongewone oorgeluiden na het luisteren gelden als waarschuwingssignaal. Omdat open modellen omgevingsgeluid doorlaten, ligt het voor de hand het volume hoger te zetten.
Bronnen
- Sennheiser: HD 600, productpagina met technische gegevens
- Sennheiser: HD 660S2, beknopte handleiding met technische gegevens (pdf)
- Beyerdynamic: DT 1990 PRO MKII
- AKG: K712 PRO, datablad (pdf)
- HiFiMan: Edition XS, handleiding (pdf)
- Pragmatic Audio: HiFiMan Edition XS, test met metingen (december 2024)
- Umweltbundesamt: gehoorschade (Duits)
Waar te koop
- Sennheiser HD 600Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Beyerdynamic DT 1990 PRO MKIIPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Sennheiser HD 660S2Bekijken bij CoolblueVerkrijgbaar in Duitsland: CoolbluePrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- AKG K712 PROPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- HiFiMan Edition XS (mit Reiseetui)Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
