Inhoud13 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
Tuingereedschap is te koop als kant-en-klare set, vijf stuks in plastic verpakt. Zinvoller is de omgekeerde volgorde: eerst naar de grond kijken, dan de spade kiezen, dan de vork en pas als laatste hark en steel. Voor normale tuingrond raden we een rvs-spade aan zoals de Spear & Jackson Neverbend Stainless, op steenachtige grond een gehard stalen blad met verstevigingsribbels.
Wat voor grond zit er onder je gazon?
Klei plakt. Wie in zware grond spit, heeft na drie steken een klont aan het blad die elke volgende steek zwaarder maakt. Precies daarom bestaat gepolijst rvs. Spear & Jackson noemt voor zijn Neverbend Stainless-gereedschap twee redenen voor het spiegelgepolijste blad: bescherming tegen roest en zo weinig mogelijk aanklevende aarde.
Op steenachtige grond telt iets anders. Daar wordt het blad tegen kiezels en wortels in gewrikt, en het mag daarbij niet krom trekken. Wolf-Garten kiest bij de spade AS-D daarom voor een inductiegehard blad van boorstaal met ingeperste ribbels, die volgens de fabrikant voorkomen dat het blad in harde grond verbuigt. Roest is hier een kwestie van onderhoud.
Zandgrond vergeeft bijna elk gereedschap. Daar beslissen eerder steellengte en greep.
Spade, vork of schep: drie gereedschappen, drie taken
Een spade steekt, een schep laadt. Dat klinkt banaal, maar bij het kopen is het het belangrijkste verschil. Sneeboer schrijft bij zijn handgesmede spades uitdrukkelijk dat vorm en hoek van het blad bedoeld zijn om in de grond te steken en niet om te scheppen. Voor grind, mulch en compost hoort er dus een schep bij.
De spitvork is geen tweede spade. Hij heeft een eigen taak. De Bayerische Gartenakademie (een Duits tuinbouwinstituut) raadt hem aan voor grond die doorgroeid is met wortelonkruid zoals kweekgras, akkerwinde of zevenblad, omdat de tanden de wortels niet in stukken snijden, die anders opnieuw zouden uitlopen. Roterende tuinfrezen werken volgens dezelfde bron in zulke bedden maar al te vaak als “verplant- en vermeerderingsmachine”; meer daarover lees je in onze gids over de tuinfrees. In het voorjaar raadt de Gartenakademie bovendien af om te spitten en adviseert ze in plaats daarvan de grond met een spitvork of cultivator los te maken, zodra die niet meer te nat is.
Voor de basisuitrusting van een moestuin betekent dat: een spade, een spitvork, een hark. Meer heb je in het begin niet nodig.
Zes gereedschappen voor border en graskant
| Model | Blad of kop | Steel | Garantie volgens fabrikant | Voor wie |
|---|---|---|---|---|
| Spear & Jackson Neverbend Stainless Digging Spade (1160SP) | Rvs, spiegelgepolijst | Hardhout, weerbestendig, greep naar voren gekanteld | 10 jaar | Kleiige en normale tuingrond |
| Spear & Jackson Neverbend Stainless Digging Fork (1560SF) | Rvs, spiegelgepolijst | Hardhout, weerbestendig | 10 jaar | Losmaken, bedden met wortelonkruid |
| Wolf-Garten spade AS-D | Boorstaal, inductiegehard, 19 cm breed | Stalen steel met D-greep, 123 cm werklengte | 2 jaar | Harde, steenachtige grond |
| Sneeboer damesspade met trede (3051) | Rvs, handgesmeed, blad 15 × 22 cm | Essenhout, 85 tot 110 cm | 50 jaar op stalen onderdelen, 1 jaar op de steel | Planten en verplanten in borders met vaste planten |
| Gardena combisystem-hark 41 cm (3179-20) | Staal, met duroplast gecoat, 16 tanden | Insteeksteel, aanbevolen 150 cm | 25 jaar na registratie | Grote bedden egaliseren |
| Wolf-Garten multi-star hark DR-M 35 met steel ZM-A 150 | 35 cm werkbreedte | Aluminium, 150 cm | 35 jaar | Wie één steelsysteem wil voor veel opzetstukken |
Spear & Jackson Neverbend Stainless Digging Spade
Deze spade raden we aan voor normale tuinen. De kop is van spiegelgepolijst rvs, de huls volgens de fabrikant extra lang, en de weerbestendige hardhouten steel eindigt in een greep die naar voren is gekanteld en zo de spithoek moet verbeteren. Spear & Jackson geeft tien jaar garantie. Ben je erg lang, controleer dan voor de aankoop de steellengte.
Spear & Jackson Neverbend Stainless Digging Fork
De tegenhanger van de spade: dezelfde bouw, hetzelfde materiaal, dezelfde tien jaar garantie. De vork is volgens de fabrikant bedoeld voor zwaar spitwerk en om de grond open te breken. Heb je zevenblad in je border, dan pak je eerder deze vork dan de spade.
Wolf-Garten spade AS-D
Een spade voor grond waarin vaker een steen rinkelt dan de aarde kruimelt. Blad van boorstaal, versterkte stalen steel met antislipoppervlak, D-greep voor twee handen. Met 123 cm werklengte belooft Wolf-Garten een rechtop staande, rugvriendelijke houding. De garantie is met twee jaar duidelijk korter dan bij de rvs-gereedschappen.
Sneeboer damesspade met trede
Sneeboer smeedt zijn tuingereedschap sinds 1913 met de hand in het Noord-Hollandse Bovenkarspel. De damesspade heeft een korter blad dan een gewone spade, 15 bij 22 cm, aan de onderkant geslepen en in de lengte gebold, zodat het niet breekt. De essenhouten steel is er in 85, 90, 100 en 110 cm; de fabrikant raadt aan de lengte op je lichaamslengte af te stemmen, zodat je rechtop kunt werken. De trede spaart je schoenzool bij het insteken. De uitvoering zonder trede beschrijft Sneeboer uitdrukkelijk met een rvs-blad.
Voor grote moestuinbedden is het blad te klein. Voor een border met vaste planten, waarin tussen wortels wordt geplant en gescheurd, past het daarentegen heel goed. Opvallend is de garantie: 50 jaar op de stalen onderdelen, een jaar op de houten steel. Uitgesloten zijn volgens Sneeboer onder meer misbruik, bijvoorbeeld de spade als breekijzer, en gereedschap dat het hele jaar nat wordt bewaard.
Gardena combisystem-hark 41 cm
Brede hark met 16 tanden van gecoat staal, bedoeld om te harken, te egaliseren en bedden te bewerken. Hij wordt op een combisystem-steel gestoken en vastgeschroefd. Gardena raadt 150 cm steellengte aan en schrijft erbij dat de keuze afhangt van het werk en je lichaamslengte. De steel wordt apart geleverd, bijvoorbeeld de houten steel van FSC-gecertificeerd essenhout. De 25 jaar garantie geldt alleen na registratie binnen drie maanden na aankoop.
Het combisystem gebruiken we zelf. In onze praktijktest van het Gardena combisystem hebben telescoopsteel, bladhark, fruitplukker en sneeuwschuiver zich over meerdere seizoenen bewezen; de opzetstukken zitten stevig vast en zijn in een paar seconden gewisseld.
Wolf-Garten multi-star hark DR-M 35 met aluminium steel
De hark heeft 35 cm werkbreedte en volgens de fabrikant tanden met extra veel materiaaldikte, zodat ook droge, vaste grond in het bed kan worden losgemaakt. Daarbij past de aluminium steel ZM-A 150. Heb je liever hout in je hand, dan is er de essenhouten steel in 140, 150 of 170 cm. Wolf-Garten maakt beide in Duitsland en geeft 35 jaar garantie.
Eén systeem of veel stelen?
Steelsystemen besparen ruimte in de schuur. Wolf-Garten telt voor multi-star meer dan 70 opzetstukken en 15 stelen, en Gardena presenteert combisystem eveneens als familie van uitwisselbare gereedschappen. Beide fabrikanten noemen als partner echter alleen hun eigen stelen. Wie eenmaal heeft gekozen, blijft dus bij het systeem.
Voor spade en spitvork vinden we een steelsysteem niet nodig. Met dit gereedschap wordt gewrikt, en een doorlopende steel met vaste huls is daarvoor de eenvoudigere constructie.
Wat de garantie niet dekt: onderhoud
Sneeboer geeft in zijn onderhoudstips een advies dat voor elk gereedschap met houten steel geldt. Steel en blad voor het eerste gebruik inoliën; lijnolie is volgens de fabrikant ook geschikt voor rvs, omdat er daarna minder aarde aan blijft kleven. Vuil en roest met een harde borstel verwijderen. Alleen de schuine snijkant bijslijpen, en dat nooit met een elektrische slijpmachine. Gereedschap met houten steel droog en niet in de zon bewaren.
Bij het spitten horen stevige handschoenen, vooral bij wortels en stenen; waar het daarbij op aankomt, lees je in de gids over werkhandschoenen. Voor het snoeien van struiken en heesters helpt onze gids over de snoeischaar je verder.
Zo zouden wij de basisuitrusting samenstellen
- Kleiige of normale tuingrond: Spear & Jackson Neverbend Stainless spade, met de bijpassende spitvork.
- Steenachtig, verdicht, bouwpuin in de ondergrond: Wolf-Garten AS-D met blad van boorstaal en stalen steel.
- Border met vaste planten, planten en scheuren, weinig kracht: Sneeboer damesspade in de steellengte die bij je lichaamslengte past.
- Grote bedden egaliseren: Gardena combisystem-hark 41 cm als je al combisystem-gereedschap hebt; anders Wolf-Garten multi-star DR-M 35 met steel.
Een set van vijf stuks heb je daarvoor niet nodig. Drie goede gereedschappen zijn genoeg.
Veelgestelde vragen
Welke spade is geschikt voor kleigrond?
In zware klei blijft de aarde snel aan het blad plakken. Daarvoor is gepolijst rvs bedoeld: Spear & Jackson noemt bij het spiegelgepolijste Neverbend Stainless-blad bescherming tegen roest en zo weinig mogelijk aanklevende aarde. De fabrikant geeft tien jaar garantie.
Wat is het verschil tussen een spade en een schep?
Een spade steekt, een schep laadt. Sneeboer schrijft dat vorm en hoek van het spadeblad bedoeld zijn om in de grond te steken en niet om te scheppen. Voor grind, mulch en compost hoort daarom ook een schep in de schuur.
Wanneer is een spitvork beter dan een spade?
Bij grond met wortelonkruid zoals kweekgras, akkerwinde of zevenblad. De Bayerische Gartenakademie (een Duits tuinbouwinstituut) raadt hier de spitvork aan, omdat de tanden de wortels niet in stukken snijden, die anders opnieuw uitlopen. In het voorjaar adviseert ze bovendien om de grond met een spitvork of cultivator los te maken in plaats van te spitten.
Loont een steelsysteem voor tuingereedschap?
Voor harken en andere opzetstukken bespaart het ruimte: Wolf-Garten telt bij multi-star meer dan 70 opzetstukken en 15 stelen, Gardena biedt combisystem. Beide noemen alleen hun eigen stelen als partner, je blijft dus bij het systeem. Voor spade en spitvork vinden wij een doorlopende steel met vaste huls de eenvoudigere constructie.
Hoe onderhoud je tuingereedschap met een houten steel?
Sneeboer raadt aan steel en blad voor het eerste gebruik in te oliën; lijnolie is volgens de fabrikant ook geschikt voor rvs. Vuil en roest verwijder je met een harde borstel, je slijpt alleen de schuine snijkant bij en nooit elektrisch. Bewaar het gereedschap droog en niet in de zon.
Voor wie is een damesspade geschikt?
De Sneeboer damesspade heeft een korter blad van 15 bij 22 cm en een essenhouten steel van 85 tot 110 cm. Voor grote moestuinbedden is hij te klein, voor borders met vaste planten, waar tussen wortels wordt geplant en gescheurd, past hij goed. Sneeboer geeft 50 jaar garantie op de stalen onderdelen.
Bronnen
- Spear & Jackson: Neverbend Stainless Digging Spade
- Spear & Jackson: Neverbend Stainless Digging Fork
- Wolf-Garten: spade AS-D
- Wolf-Garten: multi-star hark DR-M 35
- Wolf-Garten: aluminium steel ZM-A 150
- Wolf-Garten: essenhouten steel ZM 150
- Sneeboer: damesspade met trede
- Sneeboer: damesspade zonder trede
- Sneeboer: onderhoud en garantie
- Gardena: combisystem-hark 41 cm
- Gardena: combisystem houten steel 130 cm
- Bayerische Gartenakademie: nieuwe aanplant van houtige gewassen
- Bayerische Gartenakademie: start van het nieuwe tuinseizoen
Waar te koop
- Spear & Jackson Neverbend Stainless Spaten 1160SPPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Spear & Jackson Neverbend Stainless Grabegabel 1560SFPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Wolf-Garten AS-D SpatenPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Sneeboer Damenspaten mit Tritt 3051Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Gardena combisystem-Rechen 41 cm 3179-20Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Wolf-Garten multi-star Rechen DR-M 35Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Wolf-Garten multi-star Aluminium-Stiel ZM-A 150Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
