Inhoud14 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
De nieuwe vloer ligt erin, en ineens sleept de deur van de kinderkamer. Twee millimeter te veel, meer niet. Voor precies zulke gevallen volstaat een degelijke elektrische schaaf met snoer en 82 mm breedte, zoals de Bosch GHO 26-82 D. Wil je daarentegen balken afschuinen, diepe sponningen schaven of op het dak werken zonder stopcontact, dan heb je meer spaandiepte of een accu nodig.
Bijna alle elektrische schaven voor doe-het-zelvers en vakmensen hebben dezelfde breedte. 82 mm is de standaard. De verschillen zitten elders.
Spaandiepte, sponningdiepte, parkeerschoen: waar de schaven verschillen
De spaandiepte geeft aan hoeveel er per doorgang maximaal af gaat. 2 mm is genoeg voor de klemmende deur, want daar schaaf je toch in meerdere dunne halen. Bij zaagruwe balken of bij het gelijkmaken van dakspanten is 3,5 of 4 mm per haal een echte tijdwinst. Bosch raadt zelf wel aan om bij hardhout en volle schaafbreedte alleen een geringe spaandiepte in te stellen en langzamer door te schuiven. Veel spaandiepte is dus reserve, geen vaste stand.
Bij de sponningdiepte lopen de waarden ver uiteen. Veel machines halen 9 mm, genoeg voor een aanslag aan een lat. Voor luiken of traptreden mag het meer zijn. Einhell noemt voor de TP-PL 18/3 Li BL 25 mm, Bosch voor de GHO 40-82 C tot 24 mm, en Festool bij de HL 850 EB zelfs een onbeperkte sponningdiepte.
Onderschat wordt de parkeerschoen. Dat is een klep achter de messenas die bij het neerzetten omlaagvalt en de messen weghoudt van het werkstuk. Bosch beschrijft in de handleiding van de GHO 40-82 C dat hij bij het aanzetten omhoogklapt en dat je na een pauze op elke willekeurige plek verder kunt schaven. Volgens Bosch beschermt dat bij het neerzetten zowel het werkstuk als het mes. Een kleine klep die veel ergernis bespaart.
Voor het afschuinen van balkranden zijn er V-groeven in de voorste zool. Volgens de handleiding van Bosch maak je met de grote groef van de GHO 40-82 C afschuiningen van ongeveer 5,9 tot 11,6 mm. Voor de tuinbank of een pergola is dat ruim voldoende.
Keermessen of naslijpbaar?
Alle schaven in dit overzicht komen af fabriek met hardmetalen keermessen of, bij Festool, met een spiraalmes. Een keermes heeft twee snijkanten. Is de eerste bot, dan draai je het om; is ook de tweede versleten, dan gaat er een nieuw in. Bosch schrijft uitdrukkelijk dat deze HM-messen niet nageslepen mogen worden. Het voordeel: de geleidegroef zet het mes na elke wissel weer op dezelfde hoogte, afstellen is niet nodig.
Voor sommige machines zijn er daarnaast messen van HSS; Makita heeft er bijvoorbeeld een voor de KP0800. Naslijpbare messen worden met elke slijpbeurt smaller. Voor stationaire vlakbanken eist de Duitse arbeidsveiligheidsregel DGUV Regel 109-606 (van de Duitse wettelijke ongevallenverzekering) daarom dat het minimale inklembereik van naslijpbare messen niet wordt onderschreden. Voor doe-het-zelvers is naslijpen meestal te omslachtig. En oud hout met verborgen spijkers beschadigt messen en messenas sowieso, ongeacht het materiaal.
Zeven elektrische schaven van 82 mm vergeleken
| Model | Aandrijving | Spaandiepte / sponningdiepte | Bijzonderheid volgens fabrikant | Voor wie |
|---|---|---|---|---|
| Bosch GHO 26-82 D | Net, 710 W | 0–2,6 mm / tot 9 mm | Spaanuitworp links of rechts, 2,8 kg | Deuren, latten, af en toe een klus |
| Bosch GHO 40-82 C | Net, 850 W | 0–4 mm / 0–24 mm | Parkeerschoen, drie V-groeven, constant-elektronica | Balken, sponningen, veel afname |
| Makita KP0800 | Net, 620 W | 0–2,5 mm / 9 mm | 2,6 kg, afzuigaansluiting 45/50 mm | Compact werk in de werkplaats |
| Festool HL 850 EB-Plus | Net, 850 W | 0–3,5 mm / onbeperkt | Spiraalmes, afzuiging links of rechts, 4,2 kg | Timmerlieden en meubelmakers |
| Festool HLC 82 EB | Accu 18 V, borstelloos | 0–2,5 mm / 25 mm | Parkeerschoen, spaandiepte tijdens het werk verstelbaar | Professionals op de bouwplaats en bij montage |
| Metabo HO 18 LTX 20-82 | Accu 18 V | 0–2 mm / 9 mm | Steunbeugel aan de zool, metaBOX | Gebruikers van het Metabo-accusysteem |
| Einhell TP-PL 18/3 Li BL | Accu 18 V, borstelloos | 0–3 mm / 25 mm | Parkeerschoen, drie V-groeven, 2,63 kg | Doe-het-zelvers met het Power-X-Change-systeem |
Bosch GHO 26-82 D
Een nuchtere netschaaf met 710 W en 2,6 mm spaandiepte. De spaanuitworp zet je naar links of rechts, zodat de spanen niet in je gezicht of tegen de pas geschilderde muur vliegen. Volgens Bosch worden een koffer, parallelgeleider en stofzak meegeleverd. Voor deuren en raamvleugels is dat genoeg.
Bosch GHO 40-82 C
Met 850 W, 4 mm spaandiepte en tot 24 mm sponningdiepte is dit de schaaf voor balken en grof werk. Parkeerschoen en drie V-groeven horen volgens de handleiding bij de uitrusting, en de spaandiepte is in tienden van een millimeter af te lezen. Met 3,2 kg weegt hij wel merkbaar meer; boven je hoofd wordt dat snel zwaar.
Makita KP0800
Compact en licht. Makita geeft 620 W, 2,5 mm spaanafname en 9 mm sponningdiepte op; het HM-keermes zit erbij. De grote afzuigaansluiting van 45/50 mm past op veel werkplaatsstofzuigers, voor een schaaf is dat handig.
Festool HL 850 EB-Plus
Een zware profschaaf met enkelsnijdend spiraalmes en volgens Festool onbeperkte sponningdiepte. 4,2 kg zonder toebehoren is veel. Voor trappenbouw en renovatie van vakwerkhuizen past hij, voor die ene klemmende deur is hij overgedimensioneerd.
Festool HLC 82 EB
Borstelloze motor, spiraalmes, verende parkeerschoen en 25 mm sponningdiepte zonder aanslag. De spaandiepte kun je volgens Festool zelfs tijdens het schaven bijstellen. In de Basic-set zit geen accu.
Metabo HO 18 LTX 20-82
Met 2 mm spaandiepte en 9 mm sponning is dit de meest bescheiden accuschaaf in dit overzicht. Metabo noemt hardmetalen keermessen, een beugel aan de zool om hem neer te zetten en een schaafzool van 295 mm lang. Vooral interessant als er al Metabo-accu’s op de plank liggen.
Einhell TP-PL 18/3 Li BL
Op papier verrassend compleet: borstelloze motor, 3 mm spaandiepte, 25 mm sponningdiepte, automatische parkeerschoen, drie V-groeven en twee keermessen. Einhell raadt accu’s vanaf 2,5 Ah aan. Gebruik je het Power-X-Change-systeem al, dan krijg je hier veel uitrusting zonder snoer.
Accu of snoer?
Een schaaf werkt in korte halen. Dat pleit voor de accu, vooral op de ladder of bij een deur die nog in de scharnieren hangt. Bij meerdere meters balk met 3 mm per haal loopt een 18V-accu echter merkbaar leeg. Onze vuistregel: alleen accu als het systeem al in huis is. Welk platform op de lange termijn de moeite waard is, lees je in de gids over accusystemen. Alle anderen werken met een netschaaf zonder laadpauzes.
Afzuiging en veiligheid: wat de handleiding en de Duitse beroepsongevallenverzekeraar zeggen
Schaven maakt spanen, maar ook fijn stof. Volgens de Duitse DGUV Information 209-044 kan hardhoutstof, bijvoorbeeld van eiken of beuken, bij inademing kanker veroorzaken. Stofzakken verminderen de uitstoot weliswaar flink, maar volgens dezelfde publicatie volstaan ze niet bij langer werken. Beter is een stofzuiger op de afzuigaansluiting. Bosch raadt voor de GHO 40-82 C een stofzuiger van stofklasse M aan.
De DGUV Regel 109-606 noemt voor handschaafmachines een veiligheidsbril en gehoorbescherming. Terecht: Bosch geeft voor de GHO 40-82 C een geluidsdruk van 91 dB(A) op. Uit de handleiding van Bosch komen vier punten die elke beginner met een schaaf moet kennen.
- Wacht voor het neerleggen tot de messenas stilstaat, anders kan de schaaf in het oppervlak haken.
- Schaaf nooit over spijkers, schroeven of andere metalen delen.
- Zet het werkstuk met lijmklemmen vast op een stevige ondergrond en houd het niet tegen je lichaam.
- Grijp nooit met je hand in de spaanuitworp, ook niet als die tijdens het draaien verstopt raakt.
Een deur haal je voor het schaven uit de scharnieren en klem je stevig vast. Een stabiele werkbank met klemmogelijkheden (in het Engels) maakt dat veel makkelijker. Maak de geschaafde rand daarna glad met de excenterschuurmachine en schilder de kale rand opnieuw.
Zo zouden wij kiezen
- Klemmende deuren, latten, af en toe een plank: Bosch GHO 26-82 D.
- Balken afschuinen, diepe sponningen, renovatie van een oud huis: Bosch GHO 40-82 C met parkeerschoen en 4 mm spaandiepte.
- Al Einhell-accu’s in huis: TP-PL 18/3 Li BL, volgens het datablad met parkeerschoen en 25 mm sponning.
- Metabo-accu’s in huis en alleen licht werk gepland: HO 18 LTX 20-82.
- Meubelmakers en timmerlieden: Festool HL 850 EB-Plus met snoer of HLC 82 EB met accu.
Voor de Makita KP0800 kies je als je een lichte, compacte netschaaf zoekt en 9 mm sponning genoeg is. Accuschaven zonder passend systeem raden we voor incidentele klussen af. Accu en lader kosten extra, en de spaandiepte blijft meestal kleiner dan bij een schaaf met snoer.
Veelgestelde vragen
Hoeveel spaandiepte heeft een elektrische schaaf nodig?
Voor een klemmende deur is 2 mm genoeg, daar schaaf je toch in meerdere dunne halen. Bij zaagruwe balken of dakspanten besparen 3,5 of 4 mm per haal tijd. Bosch raadt bij hardhout en volle schaafbreedte wel een geringe spaandiepte aan. Veel spaandiepte is reserve, geen vaste stand.
Wat is een parkeerschoen op een elektrische schaaf?
Een klep achter de messenas die bij het neerzetten omlaagvalt en de messen weghoudt van het werkstuk. Bij het aanzetten klapt hij omhoog, en na een pauze kun je op elke willekeurige plek verder schaven. Volgens Bosch beschermt dat zowel werkstuk als messen. Een parkeerschoen hebben onder meer de GHO 40-82 C, de Festool HLC 82 EB en de Einhell TP-PL 18/3 Li BL.
Kun je de messen van een elektrische schaaf naslijpen?
De hardmetalen keermessen van de meeste schaven niet, Bosch schrijft dat uitdrukkelijk. Een keermes heeft twee snijkanten: is de eerste bot, dan draai je het om. Voordeel: de geleidegroef zet het mes na elke wissel op dezelfde hoogte. Voor sommige machines zijn er HSS-messen, maar naslijpen is voor doe-het-zelvers meestal te omslachtig.
Accu- of netschaaf: wat past beter?
Een schaaf werkt in korte halen, en op de ladder of bij een deur die nog in de scharnieren hangt pleit dat voor de accu. Bij meerdere meters balk met 3 mm per haal loopt een 18V-accu echter merkbaar leeg. Dus alleen accu als het systeem al in huis is; anders werkt een netschaaf zonder laadpauzes.
Welke beschermingsmaatregelen gelden bij het schaven?
De Duitse arbeidsveiligheidsregel DGUV Regel 109-606 noemt een veiligheidsbril en gehoorbescherming; Bosch geeft voor de GHO 40-82 C 91 dB(A) op. Hardhoutstof kan bij inademing kanker veroorzaken, dus een stofzuiger op de afzuigaansluiting is beter dan de stofzak. Zet het werkstuk vast met lijmklemmen, schaaf nooit over metalen delen en grijp niet in de spaanuitworp.
Bronnen
- Bosch Professional: GHO 26-82 D
- Bosch: originele gebruiksaanwijzing GHO 40-82 C (pdf)
- Makita: sponningschaaf KP0800
- Makita: schaafmes HSS D-16346
- Festool: HL 850 EB-Plus
- Festool: HLC 82 EB-Basic
- Metabo: HO 18 LTX 20-82
- Einhell: TP-PL 18/3 Li BL
- DGUV Information 209-044 “Holzstaub” (houtstof, Duits, pdf)
- DGUV Regel 109-606 voor het meubelmakers- en schrijnwerkersambacht (Duits, pdf)
Waar te koop
- Bosch Professional GHO 26-82 DPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Bosch Professional GHO 40-82 CPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Makita KP0800Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Festool HL 850 EB-PlusPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Festool HLC 82 EB-BasicPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Metabo HO 18 LTX 20-82Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Einhell TP-PL 18/3 Li BLPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
