Inhoud13 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
Een kolomboormachine koop je op millimeters, niet op watt. Hoe diep de spil in één beweging boort, hoe ver hij van de kolom af zit en hoe langzaam hij kan draaien, bepaalt de dagelijkse praktijk in de werkplaats. Voor een werkplaats thuis met hout, aluminium en af en toe staal vinden wij de Bosch PBD 40 de meest uitgebalanceerde keus: 90 mm boordiepte, twee versnellingen vanaf 200 toeren per minuut en een display voor diepte en toerental. Heb je grote werkstukken en boren met morsekegel nodig, kijk dan naar de Einhell TE-BD 750 E. En voor printplaten en modelbouw gelden heel andere maatstaven.
Boordiepte en vlucht: twee getallen die het verschil maken
De boordiepte (slag) zegt hoe ver de boor met één draai aan de hendel naar beneden gaat. De spreiding is groot. De Proxxon TBM 220 haalt volgens de fabrikant 30 mm, de Scheppach DP16VLS en de Einhell TC-BD 450 komen op 50 mm, de Einhell TE-BD 750 E op 80 mm, de Bosch PBD 40 op 90 mm en de Scheppach DP60 op 100 mm. Neem een balk van 70 mm waar een draadeind doorheen moet. Met 50 mm slag lukt dat alleen in twee etappes. Daartussen wordt de tafel bijgesteld, en elke nieuwe aanzet is een kans om de uitlijning kwijt te raken.
De vlucht is de afstand tussen het midden van de boor en de kolom. Die bepaalt hoe ver je nog in een plank kunt boren. Wil je het midden van een 30 cm brede legplank raken, dan heb je 150 mm nodig. De Einhell TE-BD 750 E komt volgens de fabrikant op 152 mm. De TC-BD 450 en de DP16VLS zitten op ruim 100 mm. De Proxxon heeft 140 mm. Voor kleine onderdelen.
Toerental: onderaan blijkt wat de machine kan
Hoe groter de boor, hoe langzamer hij moet draaien. Bosch drukt daarom een toerentaldiagram voor staal en aluminium direct op de PBD 40, gesorteerd op boordiameter. Daarom telt de ondergrens. De PBD 40 regelt in de eerste versnelling traploos van 200 tot 850 toeren, de DP60 van 170 tot 880. Kolomboormachines met riemaandrijving werken in standen: bij de DP16VLS zijn dat vijf toerentallen tussen 600 en 2650, bij de TC-BD 450 eveneens vijf tussen 600 en 2650. Gewisseld wordt aan de riem.
Een middenweg kiest de TE-BD 750 E. Die regelt traploos en zonder gereedschap van 450 tot 2500, een lcd toont de waarde. Helemaal aan de andere kant staat de Proxxon met 1800, 4700 en 8500 toeren. Dat past bij boren onder 3 mm. Een forstnerboor hoort daar niet in. Voor metaal raadt Bosch in de handleiding aan het boorpunt te centerpunten, vanaf 10 mm diameter voor te boren en snijolie te gebruiken. Welke boren bij welk materiaal horen, legt onze gids over borensets uit.
Laser, display en tafel
Een laserkruis laat zien waar de boor zal aanzetten. Bij de Bosch PBD 40 is het een laser van klasse 2, bij Scheppach zit de laser op de DP60 en de DP16VLS. Bosch wijst erop de positie van het werkstuk na elke hoogteverstelling van de aandrijfeenheid opnieuw te controleren, en Scheppach legt online uit hoe je de laser bijstelt. De laser helpt bij het uitlijnen. Meer niet. Het centerpunt in metaal vervangt hij niet.
In de praktijk heb je meer aan een diepte-indicatie. Bosch en de DP60 tonen boordiepte en toerental digitaal, de TC-BD 450 heeft een boordiepte-indicatie met aanslag. Zo worden twintig pluggaten even diep.
Bij de tafel zijn er twee bouwvormen. De Einhell-modellen en de DP16VLS hebben een in hoogte verstelbare boortafel die kan kantelen; bij de DP16VLS 45 graden naar elke kant, de tafel meet daar 160 × 160 mm. Bij de Bosch PBD 40 ligt het werkstuk volgens de handleiding direct op de voetplaat van 330 × 350 mm, versteld wordt de hoogte van de aandrijfeenheid. Een snelspanner en een parallelaanslag zitten erbij.
Inklemmen in plaats van vasthouden
De DGUV Information 209-066 (van de Duitse wettelijke ongevallenverzekering DGUV) noemt de belangrijkste oorzaak van ongevallen aan kolomboormachines: het werkstuk wordt met de hand vastgehouden, in plaats van beveiligd te zijn tegen rondslaan. Als oplossing noemt ze een machineklem die op de boortafel is bevestigd. Bosch schrijft in de handleiding van de PBD 40 dat je werkstukken altijd moet vastklemmen en werkstukken die daar te klein voor zijn helemaal niet moet bewerken. Lange delen worden aan het vrije uiteinde ondersteund.
Handschoenen blijven uit. De DGUV onderbouwt dat verbod met het gevaar door de boor gegrepen te worden, Bosch met het gevaar van draaiende delen en spanen. Lang haar hoort volgens de DGUV onder een haarnetje, mouwen moeten nauw aansluiten. Een veiligheidsbril eist Bosch in de handleiding, de DGUV uitdrukkelijk bij het boren in materialen met korte spanen zoals messing. Geschikte modellen vind je in de gids over veiligheidsbrillen. Spanen verwijder je pas bij stilstaande spil, met een kwast of haak.
Een machineklem levert Scheppach bij de DP16VLS mee, spanwijdte 62 mm. Voor de Proxxon is de kleine MS 4 apart verkrijgbaar. En nog iets: een machine van 44 kilo zoals de TE-BD 750 E heeft een stevige werkbank (in het Engels) nodig.
Zes kolomboormachines in de vergelijking
| Model | Boordiepte | Toerental | Laser, inklemmen | Voor wie |
|---|---|---|---|---|
| Bosch PBD 40 | 90 mm | 200–850 / 600–2500 min⁻¹, 2 versnellingen | Laserkruis, snelspanner, parallelaanslag | Werkplaats thuis met hout en metaal |
| Scheppach DP60 | 100 mm | 170–880 / 490–2600 min⁻¹, 2 versnellingen | Laser, snelspanner | Diepe boringen, houtbouw |
| Einhell TE-BD 750 E | 80 mm | 450–2500 min⁻¹ traploos | geen laser, diepteaanslag | Grote werkstukken, metaal tot 16 mm |
| Einhell TC-BD 450 | 50 mm | 600–2650 min⁻¹, 5 standen | geen laser, diepte-indicatie | Af en toe boren |
| Scheppach DP16VLS | 50 mm | 600–2650 min⁻¹, 5 standen | Laser, machineklem meegeleverd | Instap met machineklem |
| Proxxon TBM 220 | 30 mm | 1800 / 4700 / 8500 min⁻¹ | geen laser, machineklem apart | Modelbouw, elektronica |
Bosch PBD 40
De PBD 40 heeft 710 W, een tweeversnellingsbak en volgens de fabrikant een sleutelloze boorhouder van 1,5 tot 13 mm die de boor naspant. In staal noemt Bosch 13 mm, in hout 40 mm als grootste diameter. Met 11,2 kg is hij nog te dragen. Een machineklem voor kleine onderdelen noemt Bosch in de handleiding als accessoire.
Scheppach DP60
Qua opbouw volgt de DP60 hetzelfde principe als de Bosch: voetplaat, verstelbare boorkop, twee versnellingen, digitaal display, laser en led. Scheppach geeft 100 mm boordiepte en tot 280 mm afstand tussen boorhouder en voetplaat op. De boorhendel kan links of rechts worden gemonteerd, wat linkshandigen tegemoetkomt.
Einhell TE-BD 750 E
De zwaarste machine in het veld: 44,4 kg, inductiemotor van 750 W, kogelgelagerde spil. Naast de snelspanboorhouder voor 1 tot 16 mm heeft hij een MK2-opname voor boren met morsekegel. De tafel is in hoogte verstelbaar, kantelbaar en draaibaar en kan worden verbreed. Hij hoort op een vaste plek, niet in de kofferbak.
Einhell TC-BD 450
Met 450 W, vijf toerentalstanden en een tandkransboorhouder tot 13 mm is het een eenvoudige kolomboormachine. Een boordiepte-indicatie, een diepteaanslag en een opklapbare spaanbescherming horen erbij. De schakelaar met nulspanningsbeveiliging voorkomt volgens Einhell dat hij na een stroomstoring vanzelf weer aanslaat. Voor pluggaten en beslag is dat ruim voldoende. Voor diepe boringen niet.
Scheppach DP16VLS
De kleine Scheppach heeft laser en machineklem bij de levering inbegrepen. De inductiemotor levert 500 W, de tandkransboorhouder spant 1,5 tot 13 mm. De tafel kun je opzij zwenken en de voet gebruiken als steun voor hogere delen. De 50 mm slag trekt wel een duidelijke grens.
Proxxon TBM 220
Een fijnmechanisch gereedschap met 85 W en 3,3 kg. In plaats van een boorhouder spannen zes spantangen boren van 1 tot 3,2 mm; een tandkransboorhouder voor 0,5 tot 6,5 mm is als accessoire verkrijgbaar. De vlakgefreesde aluminium tafel van 220 × 120 mm heeft een parallelaanslag en schaalverdeling. Proxxon noemt gaten vanaf 0,5 mm; voor printplaten, sieraden en modelbouw is dat het juiste formaat.
Zo zouden wij kiezen
- Hout, aluminium en staal tot 13 mm in de werkplaats thuis: Bosch PBD 40. Diepe boringen in hout gaan met de Scheppach DP60 nog 10 mm verder.
- Brede werkstukken, metaal, boren met morsekegel en een vaste plek in de werkplaats: Einhell TE-BD 750 E.
- Af en toe boren tot 50 mm diep: Einhell TC-BD 450 of, met laser en machineklem in de doos, Scheppach DP16VLS.
- Kleine onderdelen onder 3 mm: Proxxon TBM 220. Voor al het andere is ze te klein.
Veelgestelde vragen
Hoeveel boordiepte heeft een kolomboormachine nodig?
Zoveel als je werkstukken dik zijn. De Proxxon TBM 220 haalt 30 mm, de Scheppach DP16VLS en de Einhell TC-BD 450 komen op 50 mm, de Bosch PBD 40 op 90 mm. Een balk van 70 mm lukt met 50 mm slag alleen in twee etappes, en elke nieuwe aanzet kan je de uitlijning kosten.
Wat betekent de vlucht bij een kolomboormachine?
De afstand tussen het midden van de boor en de kolom. Die bepaalt hoe ver je nog in een plank kunt boren. Wil je het midden van een 30 cm brede legplank raken, dan heb je 150 mm nodig. De Einhell TE-BD 750 E komt volgens de fabrikant op 152 mm, de TC-BD 450 en de DP16VLS op ruim 100 mm.
Waarom is een laag toerental bij het boren belangrijk?
Hoe groter de boor, hoe langzamer hij moet draaien, vooral in metaal. Daarom telt de ondergrens. De Bosch PBD 40 regelt in de eerste versnelling van 200 tot 850 toeren, de Scheppach DP60 vanaf 170. Kolomboormachines met riem zoals de TC-BD 450 beginnen pas bij 600.
Heeft een kolomboormachine een laser nodig?
Hij helpt bij het uitlijnen, meer niet. Het centerpunt in metaal vervangt hij niet, en Bosch raadt aan de positie van het werkstuk na elke hoogteverstelling opnieuw te controleren. In de praktijk heb je meer aan een diepte-indicatie: Bosch en de DP60 tonen boordiepte en toerental digitaal, zo worden twintig pluggaten even diep.
Hoe werk ik veilig aan de kolomboormachine?
Werkstuk inklemmen, nooit met de hand vasthouden. Volgens de DGUV (de Duitse wettelijke ongevallenverzekering) is dat de belangrijkste oorzaak van ongevallen; als oplossing noemt ze een machineklem op de boortafel. Handschoenen blijven uit, lang haar gaat onder een haarnetje, mouwen sluiten nauw aan. Spanen verwijder je pas bij stilstaande spil, met een kwast of haak.
Welke kolomboormachine is geschikt voor modelbouw en printplaten?
De Proxxon TBM 220 met 85 W en 3,3 kg. Zes spantangen nemen boren van 1 tot 3,2 mm op, de toerentallen liggen op 1800, 4700 en 8500 toeren. Proxxon noemt gaten vanaf 0,5 mm. Voor forstnerboren en grotere diameters is ze te klein.
Bronnen
- Bosch: PBD 40 tafelboormachine
- Bosch: gebruiksaanwijzing PBD 40 (pdf)
- Scheppach: tafelboormachine DP60
- Scheppach: tafelboormachine DP16VLS
- Einhell: kolomboormachine TE-BD 750 E
- Einhell: kolomboormachine TC-BD 450
- Proxxon: tafelboormachine TBM 220
- DGUV Information 209-066: verspanende machines (BGHM, Duitse beroepsvereniging)
Waar te koop
- Bosch PBD 40Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.deBekijken bij CoolblueVerkrijgbaar in Duitsland: Coolblue
- Scheppach DP60Bekijken bij scheppachVerkrijgbaar in Duitsland: scheppachPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Einhell TE-BD 750 EPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Einhell TC-BD 450Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Scheppach DP16VLSBekijken bij scheppachVerkrijgbaar in Duitsland: scheppachPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Proxxon TBM 220Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
