Inhoud12 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
Wie zijn eerste lasapparaat koopt, kiest eerst een proces en pas daarna een merk. Voor garage en hobbywerkplaats met plaatstaal, buis en hoekstaal vinden we een MIG/MAG-inverter met beschermgas zoals de STAHLWERK MIG MAG 200 Spot Puls Pro Digital de veelzijdigste keuze, omdat die daarnaast elektrode en lift-TIG beheerst. Voor reparaties aan dikke onderdelen buiten ben je beter af met een klein elektrodeapparaat van Lorch of Fronius. Een apparaat voor gevulde draad zonder gas is goedkoop, maar geeft de meeste rook.
Een lashandleiding vind je hier niet. Het vak leer je op een cursusplek onder toezicht, niet uit een tekst.
Elektrode, TIG, MIG/MAG, gevulde draad: wat achter de afkortingen zit
Bij elektrodelassen (E-Hand, MMA) brandt een lichtboog tussen werkstuk en een beklede staafelektrode. De bekleding beschermt het smeltbad; gas is niet nodig. Daarvoor moet je de elektrode voortdurend bijvoeren, en op elke naad blijft slak achter. Het proces vergeeft wind en roest eerder en is geschikt voor het hek, de aanhanger, de bouwplaats.
Bij MIG/MAG-lassen duwt het apparaat een draad van de spoel door de toorts, beschermgas uit de fles omspoelt de naad. De hand hoeft alleen te geleiden, niet bij te voeren. Voor dun plaatstaal, bijvoorbeeld aan een carrosserie, is dat prettiger. Zonder gas gaat het met gevulde draad, met een vloeimiddel in de kern. De prijs betaalt de lucht: de DGUV (Duitse wettelijke ongevallenverzekering) deelt lassen met gevulde draad qua rookhoeveelheid in als “zeer hoog”, MIG, MAG en beklede elektroden als “hoog”.
TIG is het fijnste proces en geeft volgens hetzelfde overzicht de minste rook. Het vraagt wel twee handen, gas, een eigen toorts en veel oefening. Veel instapapparaten bieden “lift-TIG” of contactontsteking: de lichtboog ontstaat door kort aantikken. Om te beginnen is dat genoeg.
Inverter en inschakelduur: het getal dat over pauzes beslist
Alle apparaten hier zijn inverters. In plaats van een zware transformator werkt er elektronica; daarom wegen de twee elektrodeapparaten hier met 150 tot 160 A maar 4,9 en 6,3 kg. Lorch geeft voor de MicorStick 160 precies 4,9 kg op.
Belangrijker dan de maximale stroom is de inschakelduur, kortweg ID. Fronius legt die in de handleiding van de TransPocket uit aan de hand van een cyclus van tien minuten: 60 procent ID betekent zes minuten lassen en vier minuten afkoelen. De waarde geldt altijd bij een bepaalde stroomsterkte en meestal bij 40 °C omgevingstemperatuur. Bij de TransPocket 150 is dat 35 procent bij 150 A, 60 procent bij 110 A en continubedrijf bij 90 A. Güde noemt voor de SG 131 A-SYN 10 procent bij de maximale stroom van 120 A. Een minuut lassen, negen minuten wachten. Voor hechtpunten is dat genoeg, voor een lange hoeknaad aan een poortframe eerder niet.
Ons advies: kijk naar de stroom bij 60 of 100 procent ID. Staat er in het datablad maar één waarde bij het maximum, reken dan op pauzes.
Wat een stopcontact met 16 A aankan
Alle vijf apparaten werken op 230 volt en hebben een randaardestekker (Schuko). Lorch en Güde noemen 16 A als netzekering, Güde uitdrukkelijk traag. Fronius gaat een stap verder: in het menu van de TransPocket 150 kun je de aanwezige zekering instellen. Bij 16 A levert het apparaat bij elektrodelassen tot 150 A, bij 13 A tot 130 A, bij 10 A nog 110 A. Zo past het apparaat zich aan een zwakke groep aan, in plaats van de automaat te laten afslaan.
STAHLWERK noemt geen zekering, wel de netstromen. De grootste effectieve netstroom ligt bij MIG-lassen op 12,4 A, bij elektrodelassen op 14,7 A. Kortstondig kan het volgens het datablad tot 38 A zijn. Draait op dezelfde groep ook nog een compressor of elektrische kachel, dan wordt het krap. Een eigen groep in de garage is daarom een goede investering; de controle laat je over aan een erkende elektricien.
Aan een generator geldt een vuistregel uit de handleiding van Fronius: maximaal schijnbaar vermogen van het lasapparaat maal 1,35. Meer over de keuze staat in de gids over stroomgeneratoren.
Helm, handschoenen, afzuiging, brandblusser
De uitrusting kost vaak evenveel als een goedkoop apparaat. Daarover valt niet te onderhandelen.
Ogen en gezicht: de DGUV Information 209-010 “Lichtbogenschweißen” (Duitse voorlichting over booglassen) schrijft volgens DIN EN 169 afhankelijk van proces en stroomsterkte beschermingsniveaus tussen 8 en 14 voor. Wie vaak ontsteekt, bijvoorbeeld bij het hechten van korte naden, raadt ze lasschermen aan met filters volgens DIN EN 379, die bij het ontsteken vanzelf donker worden. Dat is de automatische lashelm. Let op de norm en het instelbare bereik van beschermingsniveaus, niet op de kleur van de kap.
Handen en lichaam: lashandschoenen van leer volgens DIN EN 12477, zonder klinknagels of metalen klemmen, daarbij droge, moeilijk ontvlambare kleding en schoenen met isolerende zool. Wissel staafelektroden alleen met droge handschoenen, want in nullast staat de hoogste spanning erop. Ook dat staat in de DGUV-publicatie.
Rook: Fronius wijst er in de handleiding op dat lasrook stoffen bevat die volgens IARC-monografie 118 kanker kunnen veroorzaken. De DGUV-brochure “Schweißrauche – geeignete Lüftungsmaßnahmen” (over geschikte ventilatie bij lasrook) is duidelijk: het meest effectief is afzuiging direct bij de bron, het minst effectief alleen ventileren van de ruimte. Een open garagedeur vervangt geen afzuiging. Maak verzinkte en gelakte onderdelen vooraf blank; de DGUV raadt schone, onbeklede oppervlakken aan. Daarvoor is een accuhaakse slijper (in het Engels) met lamellenschijf geschikt.
Vonken: de DGUV noemt voor handmatig booglassen een gevarenzone van tot 7,5 m opzij, 4 m naar boven en 20 m naar beneden. Brandbaar materiaal wordt verwijderd of afgedekt, een brandblusser staat klaar. Bijzonder verraderlijk: brand kan zich volgens de DGUV nog vele uren na het werk ontwikkelen. Doe na het lassen dus niet meteen het licht uit, maar controleer de ruimte later nog een keer.
Vijf instapapparaten naast elkaar
| Apparaat | Proces | Stroom en inschakelduur volgens fabrikant | Voor wie |
|---|---|---|---|
| STAHLWERK MIG MAG 200 Spot Puls Pro Digital | MIG/MAG met gas, gevulde draad, elektrode, lift-TIG, MIG-puls | 20–200 A; 15 % bij 200 A, 100 % bij 77,5 A (40 °C); 10,6 kg | Hobbywerkplaats met gasfles, ook aluminium |
| Güde Uni-Mig 125 SYN | MIG/MAG, gevulde draad, elektrode, TIG (toorts optioneel) | 20–120 A; 15 % bij 120 A; 7 kg | Kleine instap in alle processen |
| Güde SG 131 A-SYN | Gevulde draad zonder gas | 20–120 A; 10 % bij 120 A; 6,2 kg | Af en toe reparaties buiten |
| Lorch MicorStick 160 BasicPlus | Elektrode, TIG met contactontsteking | tot 160 A; 60 % bij 120 A, 100 % bij 110 A; 4,9 kg | Elektrode voor de lange termijn, ook onderweg |
| Fronius TransPocket 150 | Elektrode, TIG met toorts | 10–150 A; 35 % bij 150 A, 100 % bij 90 A; 6,3 kg | Zwakke groepen, lange aansluitkabels |
STAHLWERK MIG MAG 200 Spot Puls Pro Digital
Het apparaat dekt volgens de fabrikant MIG/MAG met gas, gevulde draad, elektrode en lift-TIG af, plus een pulsfunctie voor aluminium en een puntfunctie voor dun carrosserieplaatwerk. De draadaanvoer is synergetisch: je kiest materiaal en draad, het apparaat stelt de snelheid voor. Spoelen van 0,5 tot 5 kg passen erin. Gasfles en draad zitten niet in de levering. Met 10,6 kg is het geen koffer voor op de ladder, maar een werkplaatsapparaat.
Güde Uni-Mig 125 SYN
Vier processen in een kleine behuizing, eveneens met synergetische draadaanvoer. Güde noemt 20 tot 120 A voor MIG/MAG en 20 tot 100 A voor elektroden tot 3,2 mm. De inschakelduur van 15 procent bij maximale stroom is krap. Het apparaat neemt alleen kunststof spoelen tot 1 kg op, een drukregelaar vermeldt Güde niet in de levering en de TIG-toorts is een accessoire. Voor een eerste kennismaking met alle processen volstaat het, voor grotere projecten niet.
Güde SG 131 A-SYN
Een zuiver apparaat voor gevulde draad van 0,9 mm, zonder gasfles. Volgens Güde regelt het de draadaanvoer zelf en is het bedoeld voor materiaal van 1,5 tot 8 mm; in de doos zit een kleine spoel van 0,45 kg. Het apparaat is licht en snel opgesteld. Vanwege de zeer hoge rookhoeveelheid van het proces zouden we het alleen buiten of met afzuiging gebruiken.
Lorch MicorStick 160 BasicPlus
Lorch bouwt professionele apparaten, en de cijfers laten het zien: 110 A in continubedrijf, 120 A bij 60 procent ID. De bediening gaat met één knop, een elektrodekeuze onderscheidt standaard- en cellulose-elektroden, TIG lukt met contactontsteking. Elektroden van 1,5 tot 4,0 mm zijn voorzien. Voor beginners die meer dan één weekend per jaar lassen, is het een aanschaf voor vele jaren.
Fronius TransPocket 150
De opvolger van de TransPocket 1500 is vooral een elektrodeapparaat voor staven tot 4,0 mm, met een eigen modus voor cellulose-elektroden. Fronius benadrukt de vermogensfactorcorrectie, die lange netkabels mogelijk maakt. De instelbare netzekering maakt het tot het apparaat voor oude panden, tuinhuis en bouwstroom. Voor TIG is een passende toorts nodig.
Zo zouden wij beslissen
- Garage met plaatstaal, buis, aanhanger en plek voor een gasfles: STAHLWERK MIG MAG 200 Spot Puls Pro Digital.
- Eerst alle processen leren kennen, weinig uitgeven: Güde Uni-Mig 125 SYN, met het oog op de korte inschakelduur.
- Alleen af en toe buiten iets hechten, zonder gas: Güde SG 131 A-SYN, maar niet in gesloten ruimtes zonder afzuiging.
- Elektrode als hoofdproces, vaak onderweg: Lorch MicorStick 160 BasicPlus of Fronius TransPocket 150, die laatste bij zwak gezekerde groepen.
Voor de aankoop komt een cursus. Opleidingsinstellingen van de DVS (Duitse vakvereniging voor lastechniek) en sommige Volkshochschulen (Duitse volksuniversiteiten) bieden instapcursussen aan, vaak ’s avonds. Daar leer je op professionele apparaten welk proces je ligt. Daarna koop je gerichter.
Veelgestelde vragen
Welk lasproces is geschikt voor beginners?
Dat hangt af van het werk. MIG/MAG met beschermgas voert de draad zelf aan en is prettiger voor dun plaatstaal. Elektrodelassen vergeeft wind en roest eerder en past bij hek, aanhanger en bouwplaats. TIG is het fijnst, maar vraagt twee handen, gas en veel oefening.
Wat betekent de inschakelduur bij een lasapparaat?
Die heeft betrekking op een cyclus van tien minuten: 60 procent ID betekent zes minuten lassen en vier minuten afkoelen, telkens bij een bepaalde stroomsterkte. Güde noemt voor de SG 131 A-SYN 10 procent bij 120 A, dus een minuut lassen en negen wachten. Veelzeggend is de stroom bij 60 of 100 procent ID.
Kun je een lasapparaat op een gewoon stopcontact gebruiken?
Alle vijf apparaten werken op 230 volt met een randaardestekker; Lorch en Güde noemen een zekering van 16 A. Bij de Fronius TransPocket 150 kun je de aanwezige zekering in het menu instellen, zodat de automaat niet afslaat. Draaien een compressor of elektrische kachel op dezelfde groep, dan wordt het krap.
Is lassen met gevulde draad zonder gas een goede keuze?
Het is eenvoudig en vraagt geen gasfles, maar geeft de meeste rook. De DGUV (Duitse wettelijke ongevallenverzekering) deelt lassen met gevulde draad qua rookhoeveelheid in als zeer hoog, MIG, MAG en beklede elektroden als hoog. Een apparaat als de Güde SG 131 A-SYN hoort daarom buiten of bij een afzuiging.
Welke beschermingsmiddelen heb je nodig om te lassen?
Een automatische lashelm met filter volgens DIN EN 379, leren handschoenen volgens DIN EN 12477, moeilijk ontvlambare kleding en schoenen met isolerende zool. Tegen rook werkt afzuiging bij de bron; een open garagedeur vervangt die niet. Houd een brandblusser klaar, want brand kan nog uren later ontstaan.
Bronnen
- STAHLWERK: MIG MAG 200 Spot Puls Pro Digital
- Güde: Uni-Mig 125 SYN
- Güde: SG 131 A-SYN
- Lorch: datablad MicorStick-serie (pdf)
- Fronius: handleiding TransPocket 150/180
- Fronius: TransPocket 150 en 180
- DGUV Information 209-010 “Lichtbogenschweißen” (BGHM)
- DGUV Information 209-077 “Schweißrauche – geeignete Lüftungsmaßnahmen”
- BGHM (Duitse beroepsvereniging metaal): Arbeitsschutz kompakt 033 “Lichtbogenhandschweißen”
Waar te koop
- STAHLWERK MIG MAG 200 Spot Puls Pro DigitalPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Güde Uni-Mig 125 SYNPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Güde SG 131 A-SYNPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Lorch MicorStick 160 BasicPlusPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Fronius TransPocket 150Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
