Inhoud13 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
Een kerstster van 4 mm populierenmultiplex, een tandwiel voor een houten model, de letters voor een deurbordje. Voor zulk werk volstaat meestal een tafelmachine met zo’n 400 mm keelwijdte en een traploos regelbaar slagaantal, bijvoorbeeld de Scheppach SD1600V. Zaag je daarentegen grote figuurzaagplaten uit één stuk, dan heb je een langere hals nodig, en wie alleen kleine onderdelen voor de modelspoorbaan zaagt, kan met duidelijk minder toe. De eigenlijke koopbeslissing valt dus bij het werkstuk, niet bij de motor.
Hoe groot mag het werkstuk worden?
De keelwijdte is de afstand tussen het zaagblad en de achterste arm van de machine. Die bepaalt hoe ver je een plaat kunt draaien voordat ze ergens tegenaan stoot. Bij 406 mm, de waarde van Einhell, Scheppach en Holzmann, kom je in een plaat van ruim 80 cm breed nog tot het midden. Proxxon noemt voor de DS 460 precies 460 mm, Hegner voor de Multicut-1 365 mm. De kleine DS 230/E komt uit op 300 mm.
De zaaghoogte is bij figuurzaagwerk zelden de beperkende factor. Een puzzel van 6 mm multiplex of een kerststalfiguur van 18 mm grenen blijft ver onder de 50 tot 60 mm die de grotere machines volgens de fabrikant aankunnen. Interessanter is de waarde bij een schuin gezette tafel. Bij 45 graden noemt Einhell nog maar 20 mm, Scheppach 22 mm en Holzmann 27 mm.
Wat heb je aan een regelbaar slagaantal?
Het slagaantal geeft aan hoe vaak het blad per minuut op en neer gaat. Einhell regelt de TC-SS 405 E traploos van 400 tot 1.600, Scheppach en Holzmann van 500 tot 1.700 slagen. Proxxon kiest bij de DS 460 een andere weg en biedt twee vaste standen met 900 en 1.400 slagen. De kleine DS 230/E gaat volgens de fabrikant van 150 tot 2.500 slagen. De handleidingen van Einhell en Holzmann zeggen alleen dat je het slagaantal op het materiaal moet afstemmen. Meer verklappen de fabrikanten niet. Onze mening: wil je naast hout ook acrylglas of messing zagen, neem dan een regelbare machine, zodat je zelf kunt uitproberen wat het materiaal verdraagt.
Een detail dat beginners verrast: de tanden zagen alleen bij de neerwaartse slag. Daarom hoort het blad volgens de handleidingen van Einhell en Holzmann altijd zo ingespannen te zijn dat de tanden naar de tafel wijzen. Zit het andersom, dan trekt het blad het werkstuk omhoog.
Penzaagblad of figuurzaagblad?
Hier blijkt hoe prettig de machine in het dagelijks gebruik is. Penzaagbladen hebben aan beide uiteinden een dwarspen en zijn snel in te hangen. Gladde figuurzaagbladen zonder pen worden daarentegen geklemd. Voor binnenuitsparingen, dus een venster midden in een plaat, boor je een gat, steek je het blad erdoor en span je het pas daarna. Zo beschrijft Einhell het ook. Een penzaagblad heeft daarvoor een groter boorgat nodig, omdat de pen erdoorheen moet. Bij fijne figuurzaagpatronen met tientallen kleine venstertjes is dat een wezenlijk verschil.
Scheppach en Holzmann nemen volgens de fabrikant beide soorten bladen op, Proxxon bij de DS 460 eveneens. Bij Einhell zitten twee adapters voor figuurzaagbladen in de doos. Hoe snel het wisselen gaat, hangt af van de klemming. Scheppach gebruikt een snelspanhendel. Proxxon schuift bij de DS 460 de tafel 80 mm naar achteren, zodat de onderste arm vrij toegankelijk wordt.
Reken in het begin op slijtage. Einhell schrijft eerlijk dat er tijdens de leerperiode zeker een aantal bladen breekt. Scheppach noemt als oorzaken een verkeerde spanning en een te snel gedraaid werkstuk. De spanning controleer je volgens Scheppach aan het geluid: een aangetokkeld blad moet een heldere toon geven.
Zes figuurzaagmachines en hun kerngegevens
| Model | Keelwijdte | Zaaghoogte hout (90°) | Slagen per minuut | Voor wie |
|---|---|---|---|---|
| Proxxon DS 230/E | 300 mm | zacht hout tot 40 mm | 150–2.500 | Modelbouw, kleine onderdelen, weinig ruimte |
| Einhell TC-SS 405 E | 406 mm | 52 mm | 400–1.600 | Instap in figuurzaagwerk |
| Scheppach SD1600V | 406 mm | 50 mm | 500–1.700 | Hobby met vaak bladwisselen |
| Holzmann DKS21PRO | 406 mm | 57 mm | 500–1.700 | Dikkere delen, groot tafelblad |
| Hegner Multicut-1 | 365 mm | 50 mm | afhankelijk van uitvoering | Slag verstelbaar, zwaar onderstel |
| Proxxon DS 460 | 460 mm | 60 mm | 900 of 1.400 | Grote patronen, non-ferrometaal |
Proxxon DS 230/E: klein, maar met een eigen doel
Zo’n 2 kg, een tafel van 160 bij 160 mm, 300 mm keelwijdte. Proxxon noemt als grenzen zacht hout tot 40 mm, hard hout tot 10 mm en non-ferrometaal tot 2 mm. Dit is een machine voor spanten, platen en kleine onderdelen op de hobbytafel, niet voor een figuurzaagwerk op A3-formaat.
Einhell TC-SS 405 E: degelijke basisuitrusting
Einhell geeft 406 mm keelwijdte, 52 mm zaaghoogte en een tafel van 408 bij 250 mm op, die 45 graden kan kantelen. Er is een afzuigaansluiting van 36 mm. Het wisselen van het blad is volgens de handleiding omslachtiger dan bij Scheppach: spanschroef losdraaien, zijafdekking eraf schroeven, blad boven en onder loshaken. Wissel je zelden, dan valt daarmee te leven.
Scheppach SD1600V: de comfortabele middenweg
De SD1600V combineert de kerngegevens van de Einhell met een comfortabelere bladwissel. Scheppach noemt 406 mm keelwijdte, 50 mm zaaghoogte, 500 tot 1.700 slagen en 12,5 kg gewicht. De houder neemt bladen met en zonder pen op, spannen gaat met een snelspanhendel. Daarbij komen een ledlamp en een blaasmondstuk dat zaagsel van de aftekenlijn blaast. Voor kerstdecoratie, bordjes en houten speelgoed is dat genoeg. Een plank van 18 mm benut de 50 mm zaaghoogte niet eens voor de helft.
Holzmann DKS21PRO: meer tafel, meer hoogte
Dezelfde keelwijdte en hetzelfde slagbereik als de Scheppach. Holzmann geeft echter 57 mm zaaghoogte op, bij 45 graden nog 27 mm, en een tafel van 320 bij 482 mm. Het gewicht ligt volgens het gegevensblad op 12 kg. Ook hier passen bladen met en zonder pen. De handleiding raadt aan de zaag via vier boorgaten stevig op een werkbank te schroeven om trillingen te verminderen. Dat advies kun je bij elke machine van dit formaat beter opvolgen.
Hegner Multicut-1: op weg naar de werkplaatsmachine
Volgens de gebruiksaanwijzing heeft de Multicut-1 een doorlaat in de lengte (keelwijdte) van 365 mm, 50 mm zaaghoogte, een tafel die 45 graden kan zwenken en een gewicht van zo’n 16 kg. De slag is te verstellen tussen 12 en 15 mm, spannen gaat met een hendel. Let bij de aankoop op de precieze uitvoering, want de Multicut-1 bestaat in meerdere varianten. Voor af en toe wat figuurzaagwerk is dit meer machine dan nodig.
Proxxon DS 460: voor grote patronen en metaal
De grootste keelwijdte in dit overzicht. Proxxon noemt 460 mm, 60 mm zaagcapaciteit in hout en 10 tot 15 mm in non-ferrometalen, daarnaast 18 mm slag, een borstelloze motor van 205 W en 20 kg gewicht. De tafel kantelt van min 5 tot plus 50 graden, met vaste standen en fijninstelling. Bladen met en zonder pen passen. Wie intarsia, grote wandplaten of messing onderdelen voor modelbouw zaagt, krijgt hier merkbaar meer speelruimte. Voor de ster voor het raam heb je hem niet nodig.
Wat je over veiligheid moet weten
Een figuurzaagmachine lijkt onschuldig, omdat het blad zo dun is. De handleidingen zien dat anders. Einhell en Holzmann schrijven een veiligheidsbril, gehoorbescherming en een stofmasker voor. Hegner schrijft voor de machine bij het zagen van spaanplaat op een afzuiging aan te sluiten, omdat daarbij schadelijk stof vrijkomt. Holzmann wijst er bovendien op dat lokale voorschriften een minimumleeftijd voor de bediening kunnen vastleggen en dat kinderen uit de buurt van de draaiende machine moeten blijven. Voor elke bladwissel gaat de stekker uit het stopcontact. En: werkstukken die te klein zijn om veilig met de hand vast te houden, kun je volgens Holzmann beter helemaal niet zagen.
Rechte zaagsneden in dikke planken zijn sowieso niet de sterke kant van deze machines. Daarvoor is een decoupeerzaag (in het Engels) geschikt of, voor bochten in dik hout, een lintzaag. Vijlen, pincetten en mesjes voor de afwerking vind je in onze gids over modelbouwgereedschap (in het Engels).
Zo zouden wij kiezen
- Figuurzaagwerk, decoratie en speelgoed van multiplex: Scheppach SD1600V, vanwege de snelspanning en bladen met en zonder pen.
- Zelfde toepassing, maar dikkere delen en meer steunvlak: Holzmann DKS21PRO.
- Af en toe gebruik zonder vaak bladwisselen: Einhell TC-SS 405 E.
- Modelbouw met kleine onderdelen op het bureau: Proxxon DS 230/E.
- Grote patronen, intarsia of messing: Proxxon DS 460.
- Regelmatig gebruik met verstelbare slag en zwaar onderstel: Hegner Multicut-1.
Veelgestelde vragen
Hoeveel keelwijdte heeft een figuurzaagmachine nodig?
De keelwijdte bepaalt hoe ver je een plaat kunt draaien voordat die tegen de achterste arm stoot. Met 406 mm kom je in een plaat van ruim 80 cm breed nog tot het midden. De Proxxon DS 460 biedt 460 mm, de kleine DS 230/E 300 mm.
Wat heb je aan een regelbaar slagaantal?
Het slagaantal geeft aan hoe vaak het blad per minuut op en neer gaat. De handleidingen adviseren het in te stellen op het materiaal. Wil je naast hout ook acrylglas of messing zagen, kies dan een regelbare machine, zodat je kunt uitproberen wat het materiaal verdraagt.
Wat is het verschil tussen een penzaagblad en een figuurzaagblad?
Penzaagbladen hebben aan beide uiteinden een dwarspen en zijn snel in te hangen. Gladde figuurzaagbladen worden geklemd. Voor binnenuitsparingen heeft een penzaagblad een groter boorgat nodig, omdat de pen erdoorheen moet. Bij fijne patronen met veel venstertjes is dat een wezenlijk verschil.
Waarom breken bij het figuurzagen zo vaak bladen?
Einhell schrijft eerlijk dat er tijdens de leerperiode een aantal bladen breekt. Scheppach noemt een verkeerde spanning en een te snel gedraaid werkstuk als oorzaken. De spanning kun je aan het geluid controleren: een aangetokkeld blad moet helder klinken. De tanden moeten naar de tafel wijzen.
Welke figuurzaagmachine is geschikt voor modelbouw?
Voor spanten, platen en kleine onderdelen op de hobbytafel past de Proxxon DS 230/E met zo'n 2 kg en 300 mm keelwijdte. Wie grote patronen, intarsia of messing onderdelen zaagt, heeft met de Proxxon DS 460 en haar 460 mm merkbaar meer speelruimte.
Welke beschermingsmiddelen heb je nodig bij een figuurzaagmachine?
Einhell en Holzmann schrijven een veiligheidsbril, gehoorbescherming en een stofmasker voor. Bij het zagen van spaanplaat schrijft Hegner een afzuiging voor. Voor elke bladwissel gaat de stekker uit het stopcontact, en te kleine werkstukken kun je volgens Holzmann beter helemaal niet zagen.
Bronnen
- Proxxon: figuurzaagmachine DS 230/E
- Proxxon: figuurzaagmachine met twee standen DS 460
- Scheppach: figuurzaagmachine SD1600V met gegevensblad en aanwijzingen
- Einhell Service: TC-SS 405 E, technische gegevens
- Einhell: originele gebruiksaanwijzing figuurzaagmachine, art.-nr. 43.090.40 (pdf)
- Holzmann: figuurzaagmachine DKS21PRO
- Holzmann: gebruiksaanwijzing DKS21PRO (pdf)
- Hegner: gebruiksaanwijzing Multicut-1, 2S, SE en Quick
Waar te koop
- Scheppach SD1600VBekijken bij scheppachVerkrijgbaar in Duitsland: scheppachPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Holzmann DKS21PROPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Einhell TC-SS 405 EPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Proxxon DS 230/EPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Proxxon DS 460Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Hegner Multicut-1Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
