İçindekiler13 bölüm
Bu rehber ilk olarak Almanca olarak yayımlanmıştır: handgetestet.de.
“10.000 oyunlu” ucuz cihazlar fiyatlarıyla cezbediyor. Ancak bunlarda oyunların haklarının kime ait olduğunu kimse söyleyemiyor. Arayış tam da burada bitmeli. Gönül rahatlığıyla ve düzgün bir teknikle oynamak isteyenler resmi lisanslı cihazları seçmeli: televizyonda Evercade VS-R, kısıtlı bütçede THE400 Mini, yolda Evercade EXP-R.
Bu not tüm seçkiyi belirliyor. Burada yalnızca oyunları üreticiden ya da hak sahiplerinin lisansıyla gelen cihazlara yer veriyoruz. Lisansı belgelenmemiş, önceden yüklenmiş oyun koleksiyonlarına sahip cihazları önermiyor ve bağlantı vermiyoruz.
Oyunlar nereden geliyor?
Üç yol var. Mini konsollar sabit bir seçkiyle gelir, çoğunlukla 20 ila 50 oyun. Atari 7800+ gibi kartuş yuvalı yeni sürümler, eski ya da yeni, gerçek takılabilir kartuşları oynatır. Evercade gibi sistemler ise sürekli yenileri çıkan kendi lisanslı kartuşlarına dayanır.
Buradan ilk değerlendirme çıkıyor. Sabit bir seçki bir noktada bitirilmiş olur, kartuş sistemi ise sizinle büyür; Evercade 60’tan fazla kartuşta 600’ün üzerinde oyundan söz ediyor. İkincisi yerle ilgili. Üreticiye göre Evercade EXP-R’nin TV çıkışı yok; kanepede iki kişi oynamak isteyenin HDMI’ye ihtiyacı var.
Kontroller çoğu zaman hafife alınır. Joystick, gamepad, paddle, klavye: Seksenlerin birçok oyunu belirli bir giriş cihazına göre tasarlanmıştır. Döner düğmesi olmayan bir Breakout yanlış hissettirir. Konfor da önemli, çünkü kayıt noktaları ve geri sarma işlevi eski, acımasızca zor oyunları daha erişilebilir kılar. Retro Games, THE400 Mini ve The Spectrum’da ikisini de sunuyor.
Bir de güç adaptörü var. Birçok cihazın kutusunda yalnızca bir USB kablosu bulunuyor, yani uygun bir USB adaptör de listeye girmeli.
ROM’lar ve emülasyon: telif hukuku ne diyor
Sorun emülasyon değil, oyun dosyaları. Oyunlar bilgisayar programı olarak korunur. Alman Telif Hakkı Kanunu’nun (UrhG) 69c. maddesinin 1. bendine göre, yükleme ya da kaydetme sırasında gerçekleşse bile, bir programın tamamen ya da kısmen çoğaltılmasına yalnızca hak sahibi izin verebilir. Bir istisnayı UrhG 69d. madde 2. fıkra düzenliyor: Bir programı kullanma hakkı olan kişi, ileride kullanım için gerekliyse bir yedek kopya oluşturabilir. Buna karşılık başkalarına ait oyunların ROM dosyalarını internetten indiren, bu izin olmadan çoğaltma yapmış olur. “Eski” burada “serbest” anlamına gelmez, çünkü telif hakkı UrhG 64. maddeye göre ancak eser sahibinin ölümünden 70 yıl sonra sona erer.
Bu durum Anbernic ya da Retroid’in birçok el konsolunu da ilgilendiriyor. Cihazların kendisi, gamepad biçiminde Android ya da Linux bilgisayarlardır. Ancak çok sayıda teklif, lisansları belgelenmemiş on binlerce önceden yüklenmiş oyunla reklam yapıyor. Bu tür cihazlara yer vermiyoruz. Yasal mağazalardan alınan PC oyunları için bir el konsolunu el tipi oyun bilgisayarı satın alma rehberinde bulabilirsiniz. Bu bölüm hukuki danışmanlığın yerini tutmaz.
Yedi lisanslı retro cihaz karşılaştırması
| Model | Oyunlar | Bağlantı ve kontrol | Kimin için |
|---|---|---|---|
| Evercade VS-R | Evercade kartuşları (üreticiye göre 600+ oyun), iki yuva | HDMI 1080p, 4 oyuncuya kadar, kutuda bir gamepad | Televizyon başındaki aileler ve koleksiyoncular |
| Evercade EXP-R | Evercade kartuşları | 4,3 inç IPS, 800 × 480, TV çıkışı yok, 4 ila 5 saat pil | Yolda, işe gidip gelenler |
| Atari 7800+ | 2600 ve 7800 için orijinal kartuşlar, bir kartuş dahil | HDMI, kablosuz CX78+ gamepad | Eski kartuş kutusu olan Atari hayranları |
| Atari 2600+ | 2600 ve 7800 için orijinal kartuşlar, 10’u 1 arada kartuş dahil | HDMI, CX40+ joystick | Ahşap desenli orijinali özleyenler |
| THE400 Mini | 25 dahili oyun, kendi oyunlarınız USB bellekle | HDMI 720p, ek tuşlu joystick, 5 × USB | Kısıtlı bütçeyle giriş |
| The Spectrum | 48 dahili oyun, kendi programlarınız USB ile | HDMI 720p, 4 × USB, kutuda kumanda yok | ZX Spectrum nostaljisi yaşayanlar |
| Atari Gamestation Go | 200’ün üzerinde dahili, lisanslı oyun | 7 inç ekran, paddle, trackball, rakam tuşları, HDMI | Yolda ve televizyonda arcade klasikleri |
Evercade VS-R: televizyon için en açık sistem
İki kartuş yuvası, üreticiye göre HDMI üzerinden 1080p ve dört oyuncuya kadar destek. Üç metre kablolu bir gamepad kutuda var, HDMI kablosu ise yok. VS-R asıl değerini kartuşlardan alıyor: Atari, Taito, Neo Geo ya da Tomb Raider oyun koleksiyonları, hepsi lisanslı. Yalnızca bir iki klasik arıyorsanız, burada gerekenden fazla ödersiniz.
Evercade EXP-R: aynı kartuşlar ceket cebinde
Bu el konsolu VS-R ile aynı kartuşları kullanıyor. Blaze, 800 × 480 piksel çözünürlüklü 4,3 inç IPS ekran, güncellemeler için Wi-Fi ve dikey arcade oyunları için dik ekran modundan söz ediyor. Blaze bir kısıtlamayı açıkça belirtiyor. Televizyon bağlayamazsınız.
Atari 7800+: tek yuvada iki nesil
Atari’ye göre küçültülmüş yeni sürüm 2600 ve 7800 kartuşlarını oynatıyor, bağlantı HDMI ile yapılıyor. Temel pakette yeni bir 7800 oyunu ve kablosuz CX78+ gamepad bulunuyor. Bazı alıcılar yön tuşunda istenmeyen çaprazlardan yakınıyor. Yine de eski kartuş sahipleri için geçmişe dönmenin en doğrudan yolu bu.
Atari 2600+: 1980’in ahşap görünümü
Teknik olarak 7800+ ile yakın akraba. Dışarıdan bakınca ahşap desenli orijinal. Satıcı bilgilerine göre bir CX40+ joystick ve on klasik içeren bir kartuş kutuda. 2025 sonbaharından beri ayrıca kablosuz joystickli bir Pac-Man sürümü de var; satıcı bilgisine göre güç adaptörü olmadan.
THE400 Mini: uygun fiyata Atari ev bilgisayarı
Retro Games, Atari ile birlikte Atari 400’ü yeniden üretti. 400/800’den XL/XE’ye ve 5200 konsoluna kadar 8 bit serisi emüle ediliyor. 25 oyun dahili; sahip olduğunuz kendi oyunlarınızı USB bellekle yüklüyorsunuz. Oyun başına dört kayıt yeri ve 30 saniyelik geri sarma, eski oyunların sertliğini alıyor.
The Spectrum: düz ekranda Sinclair klasiği
Retro Games 48 dahili oyundan ve 48K’dan 128K’ya kadar Spectrum modellerinin yazılımlarıyla uyumluluktan söz ediyor; buna 40 saniyeye kadar geri sarma ve dört kayıt yeri ekleniyor. Kutuda kumanda yok. Kendi USB gamepad’iniz yoksa, hemen siparişe bir tane ekleyin.
Atari Gamestation Go: yanınızda taşıyabileceğiniz trackball
My Arcade bu el konsolunu Atari lisansıyla üretiyor. Üretici bilgisine göre aralarında Pac-Man ve Jaleco’nun lisanslı oyunlarının da bulunduğu 200’ün üzerinde oyun dahili. Paddle, trackball ve rakam tuşları; Centipede, Breakout ya da Missile Command’ı tasarlandıkları gibi oynanabilir kılıyor. HDMI ile televizyona da bağlanabiliyor. Fiyat açısından cihaz bu karşılaştırmadaki pahalı modeller arasında.
Neler eksik ve neden
Nintendo’nun NES ve SNES Classic Mini modelleri 2016 ve 2017’de çıktı. Amazon.de’de bugün yalnızca koleksiyoncu fiyatlarıyla tek tük kalan teklifler görünüyor, bu yüzden listede yer almıyorlar. Nintendo klasiklerine bugün yasal erişimi Nintendo Switch Online sunuyor: Temel abonelikte NES, Super NES ve Game Boy, genişletme paketiyle N64, Game Boy Advance ve Mega Drive. Uygun konsolları oyun konsolu rehberi (İngilizce) karşılaştırıyor. Analogue, orijinal Game Boy kartuşlarını FPGA ile oynatan Pocket’ı kendi mağazası üzerinden satıyor. Amazon.de’de resmi bir teklife rastlamadık.
Biz olsak nasıl karar verirdik
Televizyon için çoğu durumda Evercade VS-R’yi öneriyoruz. Lisanslı kütüphane büyüyor ve kanepede dört kişi oynayabiliyor. THE400 Mini belirgin şekilde daha ucuz, buna karşılık oyun seçkisi sabit kalıyor.
Yolda oynamak için, TV çıkışına ihtiyacınız olmadığı sürece Evercade EXP-R, aksi halde Atari Gamestation Go uygun. Bodrumda eski Atari kartuşları duruyorsa Atari 7800+’yı alın, çünkü iki nesli de oynatıyor ve kablosuz bir gamepad’le geliyor. Seksenlerde Spectrum’la büyüdünüz mü? The Spectrum, yanına bir USB gamepad.
Sık sorulan sorular
Binlerce önceden yüklenmiş oyunla gelen retro konsollar yasal mı?
Bu tür ucuz cihazlarda oyunların haklarının kime ait olduğunu kimse söyleyemez. Oyunlar bilgisayar programı olarak korunur ve başkalarına ait oyunların ROM dosyalarını indiren, izinsiz çoğaltma yapmış olur. Bu nedenle rehberde yalnızca oyunları üreticiden ya da hak sahiplerinin lisansıyla gelen cihazlara yer veriyoruz.
Emülasyon kendi başına yasak mı?
Sorun emülasyon değil, oyun dosyaları. Alman Telif Hakkı Kanunu'nun (UrhG) 69c. maddesine göre bir programın çoğaltılmasına yalnızca hak sahibi izin verebilir. UrhG 69d. madde 2. fıkraya göre kullanım hakkı olanlar için yedek kopya serbest. Eski oyunlar da serbest değil; koruma ancak eser sahibinin ölümünden 70 yıl sonra sona eriyor.
Mini konsol ile kartuş sistemi arasındaki fark nedir?
Mini konsollar sabit bir seçkiyle gelir, çoğunlukla 20 ila 50 oyun; bunlar bir noktada bitirilmiş olur. Evercade gibi bir kartuş sistemi ise sizinle birlikte büyür: Üretici 60'tan fazla kartuşta 600'ün üzerinde oyundan söz ediyor. Atari 7800+ gibi yeni sürümler ise eski ya da yeni, gerçek takılabilir kartuşları oynatıyor.
Eski Atari kartuşlarına hangi retro konsol uygun?
Atari'ye göre Atari 7800+, 2600 ve 7800 kartuşlarını oynatıyor ve HDMI ile bağlanıyor. Temel pakette yeni bir 7800 oyunu ve kablosuz CX78+ gamepad bulunuyor. Bazı alıcılar yön tuşunda istenmeyen çaprazlardan söz ediyor; yine de eski kartuş sahipleri için en doğrudan yol bu.
Evercade EXP-R televizyona bağlanabilir mi?
Hayır, üreticiye göre bu el konsolunun TV çıkışı yok. VS-R ile aynı kartuşları kullanıyor ve 800 × 480 piksel çözünürlüklü 4,3 inç IPS ekran sunuyor. Hem yolda oynamak hem de televizyona bağlamak isteyenler, HDMI ile bağlanabilen Atari Gamestation Go'yu seçmeli.
Retro konsolun aksesuarlarında nelere dikkat etmeli?
Birçok cihazın kutusunda yalnızca bir USB kablosu var, yani uygun bir USB adaptör de alışveriş listesine girmeli. The Spectrum kumandasız geliyor, bu yüzden bir USB gamepad'i de hemen siparişe eklemek gerekiyor. Evercade VS-R'de bir gamepad kutuda var, HDMI kablosu ise yok.
Kaynaklar
- Evercade VS-R (Blaze)
- Evercade EXP-R (Blaze)
- Atari 7800+ (Atari)
- THE400 Mini (Retro Games)
- The Spectrum (Retro Games)
- Atari Gamestation Go (Atari)
- Atari Gamestation Go, basın bülteni (My Arcade)
- Nintendo Switch Online (Nintendo)
- Analogue Pocket (Analogue)
- UrhG 64. madde, koruma süresi (Almanya)
- UrhG 69c. madde, izne tabi işlemler (Almanya)
- UrhG 69d. madde, istisnalar ve yedek kopya (Almanya)
Nereden alınır
- Evercade VS-RFiyatı Amazon.de üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.co.uk üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.nl üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.com.be üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.fr üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.it üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.es üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.pl üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.se üzerinden kontrol etAvailable in Germany: Amazon.de
- THE400 MiniFiyatı Amazon.de üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.co.uk üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.nl üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.com.be üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.fr üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.it üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.es üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.pl üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.se üzerinden kontrol etAvailable in Germany: Amazon.de
- Evercade EXP-R (Solo)Fiyatı Amazon.de üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.co.uk üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.nl üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.com.be üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.fr üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.it üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.es üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.pl üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.se üzerinden kontrol etAvailable in Germany: Amazon.de
- Atari 7800+Fiyatı Amazon.de üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.co.uk üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.nl üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.com.be üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.fr üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.it üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.es üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.pl üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.se üzerinden kontrol etAvailable in Germany: Amazon.de
- Atari 2600+Fiyatı Amazon.de üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.co.uk üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.nl üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.com.be üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.fr üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.it üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.es üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.pl üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.se üzerinden kontrol etAvailable in Germany: Amazon.de
- The SpectrumFiyatı Amazon.de üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.co.uk üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.nl üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.com.be üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.fr üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.it üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.es üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.pl üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.se üzerinden kontrol etAvailable in Germany: Amazon.de
- Atari Gamestation GoFiyatı Amazon.de üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.co.uk üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.nl üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.com.be üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.fr üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.it üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.es üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.pl üzerinden kontrol etFiyatı Amazon.se üzerinden kontrol etAvailable in Germany: Amazon.de
