Inhoud12 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
Wie voor het eerst een Japanse zaag koopt, grijpt vaak naar de fijnste vertanding die hij kan vinden. Voor een groef in beuken is dat juist, voor een dakpanlat van vuren een geduldsproef. Om te beginnen raden we daarom een Ryoba met twee tandrijen aan, zoals de Kirschen Feinschnittsäge 4420240: één kant voor zaagsneden dwars op de vezel, de andere voor zaagsneden in de lengte. Een rugzaag en een Kataba komen later, als duidelijk is wat er in de werkplaats echt voorbijkomt.
De reden zit in de bouw. Een Japanse zaag zaagt op trek. Het blad wordt daarbij gespannen in plaats van samengedrukt en mag daarom veel dunner zijn dan bij een Europese duwzaag. Dun blad betekent een smalle zaagsnede, minder kracht, een nettere kant. Het betekent ook: wie met kracht duwt, riskeert een verbogen blad.
Ryoba, Dozuki, Kataba: welke vorm voor welke zaagsnede?
De Ryoba heeft aan beide kanten tanden. De grovere kant is bedoeld voor zaagsneden in de lengte, de fijnere voor dwarse sneden. Omdat er geen rug in de weg zit, zaagt ze ook dieper dan de bladbreedte, bijvoorbeeld bij het opsplitsen van een lat. Voor klussers die de ene keer een pen zagen en de andere keer een plankje inkorten, is dit de veelzijdigste vorm.
De Dozuki heeft een metalen rug die het flinterdunne blad stijf houdt. Daarmee lukken zwaluwstaarten, versteksneden en penschouders heel nauwkeurig. De rug beperkt wel de zaagdiepte. Bij de Gyokucho-Dozuki noemt de fabrikant 35 millimeter materiaaldikte als bovengrens.
De Kataba zit ertussenin. Ze heeft maar één tandrij, maar geen doorlopende rug. Dat maakt haar de keuze voor diepe dwarse sneden, bijvoorbeeld bij het op lengte zagen van balkjes, en voor vlakke afzaagsneden waarbij een tweede tandrij het oppervlak zou bekrassen.
Tandsteek begrijpen: TPI, millimeters en de Japanse telwijze
Europese fabrikanten geven de vertanding meestal op in TPI, dus tanden per inch. Japanse noemen de afstand van tandpunt tot tandpunt in millimeters. Omrekenen is eenvoudig: 25,4 gedeeld door de tandsteek in millimeters levert de TPI op. Een tandsteek van 1,7 mm komt dus overeen met zo’n 15 TPI, een van 1,0 mm met zo’n 25 TPI. Silky telt dan weer tanden per 30 millimeter.
Onze vuistregel: onder de 10 TPI voor zaagsneden in de lengte en zacht constructiehout, 15 tot 20 TPI voor nette dwarse sneden in meubelhout, boven de 20 TPI voor fijne verbindingen en dunne werkstukken. Hoe fijner de vertanding, hoe gladder de kant en hoe langer de zaagsnede duurt. In 40 millimeter eiken merk je dat duidelijk.
Minstens zo belangrijk is de bladdikte. Die bepaalt hoe breed de zaagsnede wordt en hoe kwetsbaar het blad is. De spreiding in onze selectie loopt van 0,3 mm bij de Gyokucho-Dozuki tot 0,6 mm bij Bosch. En het vervangende blad? Alle zes de zagen hier hebben verwisselbare bladen, bij Kirschen, Silky en Bosch zijn de tanden volgens de fabrikant gehard. Controleer vóór de aankoop of het passende blad onder een eigen nummer verkrijgbaar is. Anders wordt een botte zaag een nieuwe aankoop.
Zes Japanse zagen en hun kerngegevens
| Model | Type, bladlengte | Vertanding volgens fabrikant | Bladdikte, vervangend blad | Voor wie |
|---|---|---|---|---|
| Kirschen Feinschnittsäge 4420240 | Ryoba, 240 mm | 17 en 9 TPI | geen opgave, vervangend blad 4321240 | Beginners, meubelbouw en afbouw |
| Gyokucho Blue Hard 650 | Ryoba, 240 mm | Tandsteek 1,7 mm (zo’n 15 TPI) | 0,5 mm, vervangend blad S-650 | droog meubelhout, pennen en sleuven |
| Silky Hibiki Ryoba 210 | Ryoba, 210 mm | 22 en 10 tanden per 30 mm | Zaagsnede 0,95 mm, vervangende bladen verkrijgbaar | Hardhout, fijn schrijnwerk |
| Gyokucho Razorsaw Dozuki 370 | Dozuki, 240 mm | Tandsteek 1,0 mm (zo’n 25 TPI) | 0,3 mm, vervangend blad S-370 | Zwaluwstaarten, versteksneden |
| Bosch Japansäge Kataba 270 mm | Kataba, 270 mm | 17 TPI | 0,6 mm, vervangend blad 1600A02ZB8 | Op lengte zagen, vlakke afzaagsneden |
| Kirschen Mini-Feinschnittsäge 4430185 | Fijnzaag, 185 mm | 20 TPI | geen opgave, blad verwisselbaar | Deuvels en pennen vlak afzagen |
Kirschen Feinschnittsäge 4420240
Kirschen maakt zijn trekzagen volgens Japanse kwaliteitsmethoden. De 4420240 is een Ryoba met een blad van 240 mm, 17 TPI aan de fijne en 9 TPI aan de grove kant. De tandpunten zijn volgens de fabrikant inductiegehard, het materiaal heeft 61 HRC. Het blad zit in een snelwisselsysteem, vervanging is er als 4321240. Een opgave van de bladdikte ontbreekt. Voor een eerste aankoop is dit onze keuze, omdat beide vertandingen in de praktijk goed bruikbaar zijn en Kirschen het vervangende blad als apart artikel voert.
Gyokucho Blue Hard 650
Gyokucho is gevestigd in Miki in de prefectuur Hyogo en verkoopt de zagen onder de naam Razorsaw. Voor de Blue Hard 650 noemt de fabrikant 240 mm bladlengte, 0,5 mm bladdikte, 1,7 mm tandsteek en een zaagsnede van 0,83 mm. Gyokucho voert haar als zaag voor afbouw en droog hout, de hoek van het blad is verstelbaar. Voor fijn werk is er de 651 met 1,3 mm tandsteek en een blad van 0,45 mm.
Silky Hibiki Ryoba 210
Silky voert naast snoeizagen ook werkplaatszagen. De Hibiki is volgens de fabrikant ontwikkeld voor fijn schrijnwerk. Silky Europe noemt 210 mm bladlengte, 22 en 10 tanden per 30 mm, omgerekend ongeveer 19 en 8,5 TPI, en een zaagsnede van 0,95 mm. De tanden zijn niet gezet en impulsgehard, de zaag is gemaakt voor hardhout. Met 210 mm is ze korter dan de andere Ryoba’s. Bij brede planken betekent dat meer halen.
Gyokucho Razorsaw Dozuki 370
Fijner dan de 370 is geen van de zes zagen: blad van 0,3 mm, tandsteek van 1,0 mm. De zaagsnede meet volgens Gyokucho maar 0,46 mm. Werkstukken tot 35 mm dikte zaag je er netjes mee door, daarboven stoot de rug op het werkstuk. Voor zaagsneden in de lengte in heel hard hout biedt Gyokucho de 372 met 1,3 mm tandsteek aan. Als enige zaag om op lengte te zagen is de Dozuki niet geschikt, als tweede zaag naast een Ryoba wel.
Bosch Japansäge Kataba 270 mm
Bosch kiest voor SK5-staal, 17 TPI en drievoudig geslepen tanden met 61 tot 68 HRC. Het blad is 0,6 mm dik en 270 mm lang, een korte rugsteun moet het bij dwarse en diagonale sneden geleiden. Het wordt verwisseld met een inbussleutel, vervanging draagt het nummer 1600A02ZB8. Wie plinten en balkjes inkort, vindt hier het langste blad van de zes. Voor fijne verbindingen is het blad eerder te dik.
Kirschen Mini-Feinschnittsäge 4430185
Klein, maar nuttig. Kirschen noemt als toepassing uitstekende deuvels en pennen die vlak moeten worden afgezaagd. Het blad van 185 mm heeft 20 TPI, is flexibel en verwisselbaar. Een tandbescherming wordt meegeleverd. Als hoofdzaag is ze te kort. Als aanvulling voor meubelbouw daarentegen heel praktisch.
Onderhoud en opbergen
Kirschen raadt aan het blad regelmatig met een dun laagje olie tegen roest te beschermen. Silky adviseert het blad schoon te houden, hars zou zich met olijfolie laten oplossen. Hang de zaag op of zet de meegeleverde tandbescherming erop. Een blad van 0,3 mm heeft los in de gereedschapskist niets te zoeken. Klem het werkstuk stevig vast, op een stabiele werkbank (in het Engels) en met passende lijmklemmen (in het Engels).
Zo zouden wij kiezen
- Eén zaag voor bijna alles in het dagelijkse klussen: Kirschen Feinschnittsäge 4420240 als Ryoba.
- Meubelbouw met dun blad en smalle zaagsnede: Gyokucho Blue Hard 650, bij veel hardhout de fijnere 651.
- Veel eiken, essen of notenhout: Silky Hibiki, als 210 mm bladlengte volstaat.
- Zwaluwstaarten en versteksneden: Gyokucho Dozuki 370 als tweede zaag.
- Latten en balkjes op lengte zagen: Bosch Kataba 270 mm.
- Deuvels vlak afzagen: Kirschen Mini-Feinschnittsäge 4430185.
Gebogen contouren krijgt geen van deze zagen voor elkaar. Daarvoor is een decoupeerzaag (in het Engels) het juiste gereedschap.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen Ryoba, Dozuki en Kataba?
De Ryoba heeft tanden aan beide kanten, grof voor zaagsneden in de lengte en fijn voor dwarse sneden. De Dozuki heeft een metalen rug die het dunne blad stijf houdt, maar die beperkt de zaagdiepte. De Kataba heeft maar één tandrij zonder doorlopende rug en is geschikt voor diepe dwarse sneden en vlakke afzaagsneden.
Welke vertanding heb ik nodig voor welk hout?
Als vuistregel geldt onder de 10 TPI voor zaagsneden in de lengte en zacht constructiehout, 15 tot 20 TPI voor nette dwarse sneden in meubelhout en boven de 20 TPI voor fijne verbindingen. Hoe fijner de vertanding, hoe gladder de kant, maar hoe langer de zaagsnede ook duurt.
Hoe reken je de Japanse tandsteek om naar TPI?
Japanse fabrikanten noemen de afstand van tandpunt tot tandpunt in millimeters. 25,4 gedeeld door die tandsteek levert de TPI op. Een tandsteek van 1,7 mm komt overeen met zo'n 15 TPI, een van 1,0 mm met zo'n 25 TPI. Silky telt daarentegen tanden per 30 millimeter.
Waarom zaagt een Japanse zaag op trek?
Op trek wordt het blad gespannen in plaats van samengedrukt en mag het daarom veel dunner zijn dan bij een Europese duwzaag. Dat levert een smalle zaagsnede op, minder krachtsinspanning en een nettere kant. Wie daarentegen met kracht duwt, riskeert een verbogen blad.
Hoe diep zaagt een Dozuki?
De metalen rug beperkt de zaagdiepte. Voor de Gyokucho Razorsaw Dozuki 370 noemt de fabrikant 35 millimeter materiaaldikte als bovengrens, daarboven stoot de rug op het werkstuk. Als enige zaag om op lengte te zagen is ze daarom niet geschikt, als tweede zaag naast een Ryoba wel.
Hoe onderhoud en bewaar je een Japanse zaag?
Kirschen raadt een dun laagje olie tegen roest aan, Silky adviseert hars met olijfolie op te lossen. De zaag hoort opgehangen of met opgezette tandbescherming opgeborgen, niet los in de gereedschapskist. Controleer vóór de aankoop of het passende vervangende blad onder een eigen nummer verkrijgbaar is.
Bronnen
- Kirschen: fijnzaag met kurken handvat 240 mm
- Kirschen: mini-fijnzaag met kurken handvat 185 mm
- Kirschen: vervangende zaagbladen
- Gyokucho: Razorsaw Seiun Blue Hard (gegevenstabel, Japans)
- Gyokucho: Razorsaw Dozuki (gegevenstabel, Japans)
- Silky Europe: Hibiki Ryoba 210-22/10
- Bosch: Japansäge Kataba 270 mm
- Bosch: vervangend blad Kataba/Dozuki 270 mm
Waar te koop
- Kirschen Feinschnittsäge Ryoba 4420240Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Gyokucho Blue Hard 650 Ryoba 240Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Silky Hibiki Ryoba 210Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Gyokucho Razorsaw Dozuki 370Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Bosch Japansäge Kataba 270 mmPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Kirschen Mini-Feinschnittsäge 4430185Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
