Inhoud13 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
Drie getallen bepalen tuinverlichting op 24 volt: het totale wattage van alle lampen, de meters tot de laatste lamp en de vraag of je wilt dimmen. Voor een tuin met zes tot tien lampen vinden we de Die Bold Set 24V-Garten Mittel, Controller het verstandigste begin, ook al zit er geen enkele lamp in. De set levert trafo, kabel en dimmer in een formaat dat latere uitbreidingen aankan.
Waarom 24 volt en niet 12, 230 of zonne-energie?
Bij hetzelfde vermogen loopt er op 24 volt half zoveel stroom als op 12 volt. Dat bepaalt hoe lang de kabel kan zijn. Daarbij komt het aanleggen: Paulmann schrijft over zijn 24-voltsysteem dat de kabel niet ingegraven hoeft te worden en in de struiken, onder boomschors of onder grind mag liggen; een minimale diepte is er niet.
Bij 230 volt ligt dat heel anders. Een nieuwe leiding door het gazon is een uitbreiding van de huisinstallatie, en die mag in Duitsland volgens § 13 van de Niederspannungsanschlussverordnung (de Duitse aansluitverordening voor laagspanning) alleen de netbeheerder of een geregistreerd installatiebedrijf uitvoeren. Dat is zinvol als er toch al gegraven wordt. De principiële vergelijking van de spanningen staat in de gids over tuinverlichting op netstroom.
Zonne-energie bespaart de kabel en kost licht. De Bold-zonneset SIMON haalt volgens ELV (Duitse webwinkel) 70 lumen per lampkop en 6 tot 9 uur brandduur bij een volle lading; de kleine 24-voltspot van hetzelfde merk komt volgens de handleiding op 220 lumen, en dat elke avond even fel. Wat er van zonnelampen in de winter overblijft, lees je in de gids over de tuinlamp op zonne-energie.
Stap één: watt tellen, reserve inplannen
Neem als rekenvoorbeeld de tuin van een rijtjeshuis. Zes spots van elk 3 watt staan in de border, twee padlampen van elk 5 watt langs het pad naar het terras. Dat is 18 plus 10, dus 28 watt.
Onze aanname: een kwart reserve moet vrij blijven, omdat bijna elke tuin na de eerste zomer een lamp extra krijgt. Dat maakt 35 watt. De 36-watt-stekkertrafo van Bold zou daarmee al volledig benut zijn. De 72-watt-trafo zou nog meer dan de helft vrij hebben.
Het verbruik blijft klein. Met het rendement van 86,5 procent dat ELV bij vollast noemt, zou het bij vijf uur per avond om ongeveer 60 kilowattuur per jaar gaan.
Stap twee: meters meten en het spanningsverlies uitrekenen
Kabels hebben weerstand. De verdeelkabel van 30 meter van Bold draagt de aanduiding 16 AWG, wat overeenkomt met ongeveer 1,3 mm². Heen- en retourgeleider samen zijn 60 meter koper, dus ongeveer 0,8 ohm. Laten we uitgaan van het ongunstigste geval, waarin de hele belasting aan het eind hangt:
- 28 watt op 24 volt: ongeveer 1,2 ampère, bijna 1 volt verlies, dus 4 procent.
- 72 watt op 24 volt: 3 ampère, 2,4 volt verlies, dus 10 procent.
- 28 watt op 12 volt ter vergelijking: 2,3 ampère, bijna 2 volt verlies, dus 16 procent.
Zijn de lampen over de lengte verdeeld, dan valt het gunstiger uit. Toch laat de berekening zien waarom het kabeleinde niet onbeperkt ver weg kan. Paulmann hanteert een harde grens: geen enkele lamp mag meer dan 50 meter van de trafo af zitten; bij langere afstanden is een tweede voeding nodig. De Paulmann-kabel is van het type H07RN-F met 2 × 1,5 mm². In de handleidingen van Bold voor trafo en kabel staat geen vergelijkbare grens. Plan daar daarom liever twee korte strengen dan één lange.
Meet met een rolmaat vanaf het buitenstopcontact, niet op de kavelkaart. Rond borders wordt het al snel meer. Zit het stopcontact niet op de juiste plek, dan is een stopcontactzuil in de tuin de nette oplossing.
Trafo, dimmer, sensor: wie kan wat
De trafo’s zelf zijn niet dimbaar; dat staat bij Bold uitdrukkelijk in de technische gegevens. Dimmen, groepen en tijdschakeling regelt een controller tussen trafo en kabel. Die van Bold kan volgens de fabrikant tot 240 watt aan, regelt van 10 tot 100 procent en heeft timers voor drie of zes uur die zich dagelijks laten herhalen. De afstandsbediening heeft daarnaast twee groepsknoppen. De controllers van Paulmann schakelen maximaal 75 watt, en de draadloze variant werkt op 433 MHz, waar volgens Paulmann overlap met afstandsbedieningen van anderen kan voorkomen.
Beschermingsklassen verdienen een tweede blik. De 72-watt-trafo van Bold is beschermd volgens IP67, terwijl de netstekker volgens ELV slechts IP44 haalt. De kleine stekkertrafo komt in zijn geheel op IP44. De stekker hoort dus in een buitenstopcontact met klepje en niet in de laagte naast de vijver.
Paulmann zegt dat er voor Plug & Shine geen elektrotechnische vakkennis nodig is. Bold schrijft daarentegen in de handleidingen dat montage en reparatie alleen door elektrotechnische vakmensen mogen worden uitgevoerd, hoewel ELV hetzelfde systeem als plug-and-play omschrijft. De handleiding blijft bepalend. Onder spanning iets insteken mag je bij Bold niet; dat kan de led beschadigen.
En de twee klassieke miskopen? Te kleine trafo’s door vergeten reserve, en daarnaast gemengde systemen. Paulmann gebruikt naar eigen zeggen een specifieke aansluiting aan de laagspanningskant, waardoor combineren met lampen van andere merken niet mogelijk is. Bold werkt met M12- en M18-stekkers. Je kiest dus voor één familie.
Zes systemen vergeleken
| Model | Trafo en kabel | Lampen in de set | Bediening | Voor wie |
|---|---|---|---|---|
| Die Bold Set 24V-Garten Mittel, Controller | 72 W, IP67; 10 m | geen | afstandsbediening, dimmer, timer | planning op maat van je eigen border |
| Die Bold Set 24V-Garten Akzentbeleuchtung, 8 Strahler | 36 W, IP44; 10 m | 8 × 3 W, 3000 K | afstandsbediening, dimmer, timer | complete set voor borders |
| Die Bold Set 24V-Garten Akzentbeleuchtung, 2 Strahler | 36 W, IP44; 10 m | 2 × 3 W, 3000 K | geen | instap met uitbreidingsmogelijkheid |
| Die Bold Set 24V-Garten Groß, Controller, Kabel, Sensor | 150 W, IP67; 30 m | geen | afstandsbediening, dimmer, draadloze sensor | groot perceel |
| Paulmann Plug & Shine Plantini Basisset 3000 K | 21 VA, IP65-lampen; 5 m | 3 × 2 W, elk 90 lm | controller als accessoire | kleine border, weinig licht |
| Steinel Spot Garden C 24V | voeding en kabel apart | 1 spot, 7,84 W, 363 lm | bluetooth-app, schemersensor | gekleurd licht zonder afstandsbediening |
Die Bold Set 24V-Garten Mittel, Controller
Trafo met 72 watt, controller met 2,4GHz-afstandsbediening, 10 meter verdeelkabel, alles volgens ELV in IP67. Voor ons rekenvoorbeeld blijft er ruim speling over. Je moet de lampen wel apart uitkiezen en ook aansluitkabels inplannen, want die zitten niet in de set. Wil je liever één doos openmaken en klaar zijn, dan word je met deze set niet gelukkig.
Die Bold Set 24V-Garten Akzentbeleuchtung, 8 Strahler
Acht spots van elk 3 watt, 220 lumen en 45 graden stralingshoek, plus controller en aansluitkabels. De lampen zijn beschermd volgens IP65 en via de controller dimbaar. Met 24 watt belasting hangen ze echter aan de 36-watt-stekkertrafo, zodat er later nog maar twaalf watt bij past. Heb je uitbreidingsplannen, dan pleit dat voor de Mittel-set.
Die Bold Set 24V-Garten Akzentbeleuchtung, 2 Strahler
De kleinste versie: twee spots, 36-watt-trafo, 10 meter kabel. Een controller ontbreekt, dimmen zit er dus niet in. Volgens ELV is de set later uit te breiden. Voor een boom en een struik is dat genoeg.
Die Bold Set 24V-Garten Groß, Controller, Kabel, Sensor
De basis voor grote percelen: 150-watt-trafo, 30 meter kabel, controller en een draadloze sensor op batterijen voor beweging en lichtsterkte, volgens ELV beschermd volgens IP44. Bold raadt een montagehoogte van 2 tot 2,5 meter aan. Heb je geen 30 meter te overbruggen, dan betaal je hier voor reserve die je nauwelijks benut.
Paulmann Plug & Shine Plantini Basisset 3000 K
Paulmann levert drie lampen met grondpen, 5 meter kabel met vier uitgangen en een stekkertrafo van 21 VA. De kracht zit in het brede aanbod aan accessoires en in de kabel met IP68. Ontnuchterend is de nominale lichtstroom van slechts 90 lumen per lamp. Paulmann noemt zelf kleine struiken en bloemen als toepassing, en meer is het ook niet.
Steinel Spot Garden C 24V
Steinel gaat een eigen weg. De spot levert volgens het datablad 363 lumen bij 7,84 watt, wisselt van kleur, heeft een lichtsensor aan boord en is in te stellen via Bluetooth Mesh, inclusief drie jaar fabrieksgarantie. Voeding en kabel kosten extra. Verkopers noemen voor de set een voeding van 35 watt, waar rekenkundig vier spots aan passen. Meer over verbonden verlichting lees je in de gids over slimme buitenverlichting.
Welk systeem bij welke tuin?
- Zes tot tien lampen, uitbreiding waarschijnlijk: Die Bold Set 24V-Garten Mittel, Controller plus lampen naar behoefte.
- Borders als complete set, zonder uitbreidingsplannen: Akzentbeleuchtung met 8 spots.
- Eén of twee objecten, uitbreiding open: Akzentbeleuchtung met 2 spots.
- Meer dan 30 meter afstand of licht bij beweging: de Groß-set met sensor.
- Gekleurd licht en instellen via een app: Steinel Spot Garden C 24V.
Gatmaten, draagvermogen en de vraag naar de oprit komen aan bod in de gids over grondspots in de tuin.
Veelgestelde vragen
Waarom 24 volt in plaats van 12 volt in de tuin?
Bij hetzelfde vermogen loopt er op 24 volt half zoveel stroom, zodat het spanningsverlies op de kabel kleiner blijft. In het rekenvoorbeeld verliest 28 watt aan het eind van 30 meter kabel op 24 volt ongeveer 4 procent, op 12 volt 16 procent.
Moet de kabel van tuinverlichting op 24 volt worden ingegraven?
Paulmann schrijft over zijn 24-voltsysteem dat de kabel in de struiken, onder boomschors of onder grind mag liggen; een minimale diepte is er niet. Anders bij 230 volt: een nieuwe leiding door het gazon mag in Duitsland volgens de Niederspannungsanschlussverordnung alleen een geregistreerd installatiebedrijf of de netbeheerder aanleggen.
Hoe groot moet de trafo zijn?
Tel het wattage van alle lampen op en houd een kwart reserve vrij, omdat bijna elke tuin later een lamp extra krijgt. Zo wordt 28 watt 35 watt: de 36-watt-stekkertrafo van Bold zou daarmee volledig benut zijn, de 72-watt-trafo zou nog meer dan de helft vrij hebben.
Hoe ver mag de laatste lamp van de trafo af staan?
Paulmann hanteert een harde grens van 50 meter; bij langere afstanden is een tweede voeding nodig. In de handleidingen van Bold staat geen vergelijkbare grens, dus plan daar liever twee korte strengen dan één lange. Meet met een rolmaat vanaf het buitenstopcontact.
Kun je lampen van verschillende fabrikanten combineren?
Meestal niet. Paulmann gebruikt naar eigen zeggen een specifieke aansluiting, waardoor combineren met lampen van andere merken niet mogelijk is, en Bold werkt met M12- en M18-stekkers. Je kiest dus voor één familie. Gemengde systemen horen naast te kleine trafo's bij de klassieke miskopen.
Bronnen
- ELV: Die Bold Set 24V-Garten Mittel (gegevens van de verkoper)
- ELV: set Akzentbeleuchtung, 8 spots (gegevens van de verkoper)
- ELV: set Akzentbeleuchtung, 2 spots (gegevens van de verkoper)
- ELV: set Groß met sensor (gegevens van de verkoper)
- ELV: Die Bold trafo 72 W
- ELV: Die Bold SIMON LED Solar (gegevens van de verkoper)
- Die Bold: handleiding trafo 150 W (pdf)
- Die Bold: handleiding stekkertrafo 36 W (pdf)
- Die Bold: handleiding controller en sensor (pdf)
- Die Bold: handleiding verdeelkabel (pdf)
- Die Bold: handleiding tuinspot 3 W (pdf)
- Paulmann: Plug & Shine-transformatoren en vragen over het systeem
- Paulmann: Plantini Basisset
- Steinel: datablad Spot Garden C 24V (pdf)
- Niederspannungsanschlussverordnung (Duitse verordening), § 13
Waar te koop
- Die Bold Set 24V-Garten Mittel, ControllerBekijken bij ELVVerkrijgbaar in Duitsland: ELV
- Die Bold Set 24V-Garten Akzentbeleuchtung, 8 StrahlerBekijken bij ELVVerkrijgbaar in Duitsland: ELV
- Die Bold Set 24V-Garten Akzentbeleuchtung, 2 StrahlerBekijken bij ELVVerkrijgbaar in Duitsland: ELV
- Die Bold Set 24V-Garten Groß, Controller, Kabel, SensorBekijken bij ELVVerkrijgbaar in Duitsland: ELV
- Paulmann Plug & Shine Plantini Basisset 3000 KPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Steinel Spot Garden C 24VPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
