Spis treściSekcje: 15
Ten poradnik został pierwotnie opublikowany w języku niemieckim na handgetestet.de.
W piwnicy klika włącznik, pod sufitem dwa, trzy razy coś mignie, a potem świetlówka się zapala. Albo właśnie już się nie zapala. Kto chce teraz kupić nową świetlówkę, trafi już tylko na końcówki zapasów. Nic strasznego. Do oprawy 120 cm ze starterem polecamy Osram LED TUBE T8 36 EM, bo według karty katalogowej daje 2100 lumenów przy 10 watach i działa zarówno ze starym statecznikiem, jak i po przeróbce bezpośrednio z sieci.
Zanim jednak zamówisz, warto jeszcze raz zajrzeć do oprawy. O tym, która świetlówka LED pasuje, nie decyduje sama świetlówka, tylko to, co siedzi w oprawie.
Dlaczego nie ma już nowych świetlówek
Świetlówki zawierają rtęć. Unijna dyrektywa RoHS zakazuje stosowania tego metalu ciężkiego w urządzeniach elektrycznych, ale lampy długo korzystały z wyjątku. W grudniu 2021 r. Komisja Europejska postanowiła pozwolić wygasnąć wyjątkom dla świetlówek liniowych do oświetlenia ogólnego, a w lutym 2022 r. opublikowano odpowiednie akty prawne. Według Signify, producenta marki Philips, świetlówek T5 i T8 nie wolno od 24 sierpnia 2023 r. wprowadzać na rynek jako nowych produktów. Towar z magazynów wolno nadal sprzedawać i stosować.
W praktyce oznacza to: końcówki zapasów jeszcze znajdziesz, nowych dostaw już nie. Kto dziś wymienia świetlówkę, najlepiej od razu wymienia ją na LED.
Najpierw sprawdź: starter czy brak startera?
Wyłącz prąd, zdejmij osłonę. Jeśli z boku oprawy tkwi mały cylinder, to starter. Wtedy oprawa pracuje ze statecznikiem konwencjonalnym (w Niemczech KVG) lub niskostratnym (VVG). Właśnie do takich opraw powstaje większość świetlówek LED. Przy przeróbce wymieniasz tylko dwie części: wyjmujesz świetlówkę i starter, a w miejsce startera wkładasz dołączony starter zastępczy. Sama oprawa pozostaje bez zmian.
Jeśli startera brak, w oprawie siedzi zwykle statecznik elektroniczny (EVG) albo ktoś już ją wcześniej przerobił. Do tego potrzebne są osobne świetlówki do EVG, które nie współpracują z każdym urządzeniem. Philips określa na przykład swoje świetlówki InstantFit jako kompatybilne z popularnymi statecznikami elektronicznymi markowych producentów i odsyła do listy kompatybilności. Zanim zamówisz, spisz producenta i typ z nadruku na stateczniku.
Szczególnym przypadkiem są układy tandemowe, w których dwie krótkie świetlówki wiszą na jednym stateczniku. Blulaxa w instrukcji wyraźnie wyklucza taką pracę swoich świetlówek. Kto ma w jednej oprawie dwie świetlówki 60 cm jedna za drugą, powinien to wcześniej wyjaśnić.
Bezpośrednio do sieci: czyściej, ale to nie zabawa dla majsterkowicza
Niektóre świetlówki do KVG można zasilać także bez statecznika, napięciem 230 V. Philips pisze tak o swoich modelach LEDtube do KVG/VVG, a Osram w karcie katalogowej LED TUBE T8 EM podaje jako tryb pracy „KVG/VVG, napięcie sieciowe”. Statecznik nie pobiera wtedy już prądu. Trzeba jednak przerobić okablowanie oprawy. Osram pisze w karcie katalogowej, że wszystkie połączenia elektryczne może wykonywać wyłącznie wykwalifikowany specjalista – i to nie formalność: źle przerobiona oprawa może przy następnej wymianie świetlówki zagrozić komuś, kto o przeróbce nic nie wie. Zleć to elektrykowi i oznacz potem oprawę.
Długość, lumeny, barwa światła
Świetlówki T8 mają średnicę 26 milimetrów i trzonek G13. Popularne są długości 60, 90, 120 i 150 centymetrów. Starą świetlówkę mierz bez styków. Świetlówka Osram o długości 120 centymetrów mierzy ze stykami 1212 milimetrów, bez nich dokładnie 1200.
Przy ilości światła pomagają liczby z kart katalogowych. Świetlówka 60 cm, taka jak Philips CorePro, daje 800 lumenów, modele 120 cm z naszej listy od 2000 do 2500 lumenów, a 150 cm – 3700. Do piwnicy, garażu czy pralni modele 120 cm zwykle w zupełności wystarczą. W warsztacie, gdzie przy stole roboczym się piłuje i lutuje, licz raczej z zapasem.
Przy barwie światła wielu potyka się o nazewnictwo. 3000 kelwinów to barwa ciepłobiała, 6500 kelwinów przypomina światło dzienne. 4000 kelwinów pośrodku Philips nazywa „neutralną bielą”, Osram „zimną bielą”. Chodzi o to samo. Do piwnic i stołów warsztatowych pasuje światło neutralne, do pomieszczenia hobbystycznego, w którym się też siedzi, raczej ciepłobiałe. Wszystkie modele z zestawienia mają według danych producentów i sprzedawców wskaźnik oddawania barw co najmniej Ra 80 i nie są ściemnialne.
Sześć świetlówek i jedna kompletna oprawa
| Model | Zasilanie | Dane według producenta | Dla kogo |
|---|---|---|---|
| Osram LED TUBE T8 36 EM 1200 mm | KVG/VVG lub sieć | 120 cm, 10 W, 2100 lm, 4000 K, klasa energetyczna A, 50 000 h | piwnica, korytarz, garaż z oprawą ze starterem |
| Philips LEDtube UO 1200 mm KVG/VVG (2er-Set) | KVG/VVG lub sieć | 120 cm, 15,5 W, 2500 lm, 4000 K, 60 000 h, starter zastępczy w zestawie | dla chcących więcej światła z jednej świetlówki |
| Philips LEDtube InstantFit EVG 1500 mm (2er-Set) | tylko EVG | 150 cm, 24 W, 3700 lm, 6500 K, 60 000 h | oprawy bez startera |
| Philips CorePro LEDtube 600 mm | KVG/VVG lub sieć | 60 cm, 8 W, 800 lm, 4000 K, 30 000 h | krótkie oprawy, szafka z lustrem, regał |
| Müller-Licht T8-LED-Röhre 1200 mm warmweiß (2er-Set) | KVG/VVG | 120 cm, 16,5 W, 2000 lm, 3000 K, 15 000 h | pomieszczenie hobbystyczne z cieplejszym światłem |
| Blulaxa T8-LED-Röhre 17,6 W 1500 mm (2er-Set) | KVG/VVG, tylko z dołączonym starterem | 150 cm, 17,6 W, 3700 lm, 4000 K, klasa energetyczna A, 75 000 h | długie oprawy w warsztacie i garażu |
| Osram TubeKIT LED 1200 mm warmweiß | kompletna oprawa z wtyczką | 120 cm, 19 W, 1900 lm, 3000 K, 30 000 h | dla chcących całkowicie wymienić starą oprawę |
Osram LED TUBE T8 36 EM 1200 mm
Razem z Blulaxą najbardziej efektywna świetlówka na liście. Według karty katalogowej osiąga 210 lumenów na wat, a tym samym klasę energetyczną A; Osram podaje do 72 procent oszczędności w porównaniu ze świetlówką T8. Szklana rura, 50 000 godzin, 200 000 cykli włączeń. Niewiele przemawia przeciwko niej: w ELV (sklep niemiecki) jest dostępna tylko w wersji 4000 kelwinów, a ELV nie wymienia w zawartości zestawu zastępczego startera LED. Według Osram nie jest przeznaczona do oświetlenia awaryjnego.
Philips LEDtube UO 1200 mm KVG/VVG (2er-Set)
W karcie katalogowej Philips prowadzi tę świetlówkę jako MASTER LEDtube Value. Daje 2500 lumenów przy 15,5 wata, czyli więcej światła niż Osram, ale też zużywa więcej prądu. Starter zastępczy według Philipsa jest w opakowaniu. Nie nadaje się do zasilania prądem stałym ani do łączników elektronicznych.
Philips LEDtube InstantFit EVG 1500 mm (2er-Set)
Świetlówka do opraw ze statecznikiem elektronicznym. Bez przeróbki, bez startera. Za to według Philipsa nie działa bezpośrednio pod napięciem 230 V, a statecznik powinien znajdować się na liście kompatybilności. Obrotowe zakończenia pozwalają według ELV stopniowo zmieniać kierunek świecenia aż do 90 stopni.
Philips CorePro LEDtube 600 mm
Krótka wersja do małych opraw. 8 watów, 800 lumenów, szeroki kąt świecenia 240 stopni. Trwałość Philips podaje na 30 000 godzin, mniej niż w przypadku większego rodzeństwa. Do oprawy nad regałem w piwnicy to wystarczy na długo.
Müller-Licht T8-LED-Röhre 1200 mm warmweiß (2er-Set)
Jedna z nielicznych świetlówek 120 cm o temperaturze 3000 kelwinów. Przy 121 lumenach na wat jest wyraźnie mniej efektywna niż Osram, a Müller-Licht podaje trwałość tylko 15 000 godzin. Kto chce ciepłego światła, musi się z tym pogodzić.
Blulaxa T8-LED-Röhre 17,6 W 1500 mm (2er-Set)
Do długich opraw 150 cm. Według Blulaxa klasa energetyczna A, 3700 lumenów, 75 000 godzin. Instrukcja jest surowa: tylko z dołączonym starterem LED, nie ze statecznikiem elektronicznym, nie w układzie tandemowym. Blulaxa radzi ponadto sprawdzić oprawki, bo masa szklanej świetlówki może się różnić od starej.
Osram TubeKIT LED 1200 mm warmweiß
To nie świetlówka, tylko gotowa oprawa z włącznikiem i przewodem 1,8 metra z wtyczką. Ma sens, gdy stara oprawa pożółkła, brzęczy albo i tak ma zniknąć. Według Osram oszczędza do 65 procent energii w porównaniu z oprawą T8 ze statecznikiem konwencjonalnym. Przy 100 lumenach na wat nie jest jednak najoszczędniejszym rozwiązaniem, a montaż na suficie ze stałym podłączeniem znów należy zostawić fachowcowi. Do kuchni zwykle lepszym wyborem będzie oprawa podszafkowa.
Co zrobić ze starą świetlówką?
Nie do odpadów zmieszanych, nie do żółtego pojemnika, nie do pojemnika na szkło. Niemiecki Federalny Urząd Środowiska (Umweltbundesamt) zalicza świetlówki liniowe do zawierających rtęć lamp wyładowczych. W Niemczech gospodarstwa domowe oddają je bezpłatnie w punkcie zbiórki surowców wtórnych (Wertstoffhof), często także do mobilnego punktu zbiórki odpadów niebezpiecznych. Sklepy z elektroniką oraz sklepy spożywcze o powierzchni sprzedaży co najmniej 800 metrów kwadratowych, które regularnie oferują urządzenia elektryczne, również muszą przyjmować zużyte lampy. Przewoź świetlówkę w całości, najlepiej w opakowaniu po nowej.
Jeśli świetlówka jednak się stłucze, niemiecka organizacja konsumencka Verbraucherzentrale, powołując się na Umweltbundesamt, radzi: wietrzyć pomieszczenie przez 15 minut i je opuścić, odłamki zgarnąć kartonem bez użycia odkurzacza, nosić gumowe rękawice i wszystko włożyć do szczelnie zamykanego słoika. On także trafia do punktu zbiórki.
Która świetlówka do której oprawy?
- Oprawa 120 cm ze starterem: Osram LED TUBE T8 36 EM, a kto chce więcej światła – Philips LEDtube UO.
- Oprawa 150 cm ze starterem: Blulaxa, o ile nie jest to układ tandemowy.
- Oprawa bez startera: Philips InstantFit EVG, po sprawdzeniu listy kompatybilności.
- Krótka oprawa 60 cm: Philips CorePro.
- Stara oprawa uszkodzona lub pożółkła: Osram TubeKIT zamiast nowej świetlówki.
Przy zwykłych gwintach E27 czy trzonkach GU10 pomoże nasz poradnik o żarówkach LED.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego nie ma już świetlówek?
Zawierają rtęć, a UE pozwoliła wygasnąć wyjątkom z dyrektywy RoHS dla świetlówek liniowych. Według Signify świetlówek T5 i T8 nie wolno od 24 sierpnia 2023 r. wprowadzać na rynek jako nowych produktów. Towar z magazynów wolno nadal sprzedawać i stosować.
Jak sprawdzić, która świetlówka LED pasuje do mojej oprawy?
Wyłącz prąd, zdejmij osłonę. Jeśli z boku tkwi mały cylinder, to starter, a oprawa pracuje ze statecznikiem konwencjonalnym (KVG) lub niskostratnym (VVG) – do takich opraw powstaje większość świetlówek LED. Jeśli startera brak, w oprawie zwykle jest statecznik elektroniczny (EVG) i potrzebne są świetlówki do EVG. Zanotuj producenta i typ statecznika.
Czy świetlówkę LED można podłączyć bezpośrednio do sieci?
Niektóre świetlówki do KVG działają także bez statecznika pod napięciem 230 V, np. Osram LED TUBE T8 EM albo Philips LEDtube do KVG/VVG. Wymaga to jednak przerobienia okablowania oprawy, a według Osram może to zrobić wyłącznie wykwalifikowany specjalista. Przerobioną oprawę należy potem oznaczyć.
Jakiej długości i jasności ma być świetlówka T8?
Popularne są długości 60, 90, 120 i 150 centymetrów, mierzone bez styków. Świetlówka 60 cm, taka jak Philips CorePro, daje 800 lumenów, modele 120 cm z zestawienia od 2000 do 2500 lumenów, a 150 cm – 3700. Do piwnicy, garażu czy pralni zwykle wystarczają modele 120 cm.
Jaka barwa światła pasuje do piwnicy lub pomieszczenia hobbystycznego?
3000 kelwinów to barwa ciepłobiała, 6500 kelwinów przypomina światło dzienne, a 4000 kelwinów pośrodku Philips nazywa neutralną bielą, Osram zimną bielą. Do piwnic i warsztatów pasuje światło neutralne, do pomieszczenia hobbystycznego, w którym się też siedzi, raczej ciepłobiałe, jak w świetlówce Müller-Licht.
Co zrobić ze starą świetlówką?
Nie do odpadów zmieszanych, nie do żółtego pojemnika ani do pojemnika na szkło, bo zawiera rtęć. W Niemczech gospodarstwa domowe oddają ją bezpłatnie w punkcie zbiórki surowców wtórnych (Wertstoffhof), często także do mobilnego punktu zbiórki odpadów niebezpiecznych. Przyjmują je również sklepy z elektroniką oraz sklepy spożywcze o powierzchni sprzedaży co najmniej 800 metrów kwadratowych, które regularnie oferują urządzenia elektryczne.
Źródła
- Komisja Europejska: dyrektywa RoHS i wyjątki dotyczące rtęci w lampach
- Signify: koniec świetlówek w 2023 r. (PDF, po niemiecku)
- Kanton Zurych, laboratorium kantonalne: koniec świetlówek zawierających rtęć
- Umweltbundesamt: co zrobić z zepsutymi lampami?
- Verbraucherzentrale: prawidłowa utylizacja zepsutych lamp
- LEDVANCE: karta katalogowa LED TUBE T8 36 EM (PDF)
- Philips: karta katalogowa MASTER LEDtube Value KVG/VVG (PDF)
- Philips: karta katalogowa MASTER LEDtube InstantFit EVG (PDF)
- Philips: karta katalogowa CorePro LEDtube 600 mm (PDF)
- Müller-Licht: karta katalogowa świetlówki T8 LED 3000 K (PDF)
- Blulaxa: instrukcja montażu świetlówek LED w szklanej rurze (PDF)
- LEDVANCE: karta katalogowa TubeKIT LED (PDF)
Gdzie kupić
- Osram LED TUBE T8 36 EM 1200 mmZobacz w ELVDostępne w Niemczech: ELV
- Philips LEDtube UO 1200 mm KVG/VVG (2er-Set)Zobacz w ELVDostępne w Niemczech: ELV
- Philips LEDtube InstantFit EVG 1500 mm (2er-Set)Zobacz w ELVDostępne w Niemczech: ELV
- Philips CorePro LEDtube 600 mmZobacz w ELVDostępne w Niemczech: ELV
- Müller-Licht T8-LED-Röhre 1200 mm warmweiß (2er-Set)Zobacz w ELVDostępne w Niemczech: ELV
- Blulaxa T8-LED-Röhre 17,6 W 1500 mm (2er-Set)Zobacz w ELVDostępne w Niemczech: ELV
- Osram TubeKIT LED 1200 mm warmweißZobacz w ELVDostępne w Niemczech: ELV
- Osram LED Tube T8 EM 1200 mmSprawdź cenę w Amazon.deSprawdź cenę w Amazon.co.ukSprawdź cenę w Amazon.nlSprawdź cenę w Amazon.com.beSprawdź cenę w Amazon.frSprawdź cenę w Amazon.itSprawdź cenę w Amazon.esSprawdź cenę w Amazon.plSprawdź cenę w Amazon.seDostępne w Niemczech: Amazon.de
- Philips CorePro LEDtube T8 1200 mmSprawdź cenę w Amazon.deSprawdź cenę w Amazon.co.ukSprawdź cenę w Amazon.nlSprawdź cenę w Amazon.com.beSprawdź cenę w Amazon.frSprawdź cenę w Amazon.itSprawdź cenę w Amazon.esSprawdź cenę w Amazon.plSprawdź cenę w Amazon.seDostępne w Niemczech: Amazon.de
- Philips MASTER LEDtube InstantFit EVG 1500 mmSprawdź cenę w Amazon.deSprawdź cenę w Amazon.co.ukSprawdź cenę w Amazon.nlSprawdź cenę w Amazon.com.beSprawdź cenę w Amazon.frSprawdź cenę w Amazon.itSprawdź cenę w Amazon.esSprawdź cenę w Amazon.plSprawdź cenę w Amazon.seDostępne w Niemczech: Amazon.de

