Inhoud16 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
Over een houtkachel beslist niet de folder, maar de districtsschoorsteenveger in je woonkamer – in Duitsland de bevoegde Bezirksschornsteinfeger. Bel hem daarom op voordat je bestelt. Voor een gemiddelde woonkamer is de Fireplace Santa Fe Speckstein met 6 kW daarna ons uitgangspunt, omdat zijn prestatieverklaring met afstand de laagste waarden voor koolmonoxide en stof van de vijf kachels vermeldt. Hoe kachels verschillen in vermogen, accumulatiesteen en watervoering, lees je in de gids over houtkachels. Hier gaat het om de tijd vóór het eerste vuur.
Eerst een kanttekening. Het Duitse Umweltbundesamt (federale milieudienst) raadt om gezondheids- en klimaatredenen af een huis met hout in een houtkachel te verwarmen, en noemt losse kachels de warmtebronnen met de hoogste fijnstofuitstoot. Een besparingsbelofte vind je hier daarom niet.
Welke toelating heeft een nieuwe kachel nodig?
Twee vragen, twee antwoorden. De eerste gaat over de 1. BImSchV, de Duitse verordening voor kleine stookinstallaties: kamerverwarmers met vlakke verbranding die na 31 december 2014 zijn geplaatst, moeten voldoen aan fase 2, dus maximaal 0,04 g/m³ stof en 1,25 g/m³ koolmonoxide bij een rendement van minstens 73 procent. Dat wordt aangetoond met de typekeuring van de fabrikant (§ 4 lid 3). De tweede vraag luidt: volgens welke norm? EN 16510-2-1 heeft de oude EN 13240 vervangen; de overgangsperiode eindigde volgens EU-uitvoeringsbesluit 2023/2461 op 9 november 2025.
Veel kachels in de winkel dragen nog de oude norm, vaak met bevestigde fase 2. Of een afzonderlijk exemplaar uit voorraad daarmee nog rechtmatig wordt aangeboden, kunnen wij niet beoordelen; zulke modellen hebben we daarom niet in onze selectie opgenomen.
Controleren kun je dat zelf. In de stookplaatsendatabank van de Duitse branchevereniging HKI staan per model de testnorm, het testjaar en een vinkje met het cijfer 2. Lees de regel per brandstof: bij de Prunus II en de Santa Fe geldt de bevestiging alleen voor blokhout, bruinkoolbriketten zijn daar niet toegestaan. Staat een kachel niet in de databank, vraag dan om de verklaring van de fabrikant. De HKI raadt sowieso aan je de naleving bij aankoop schriftelijk te laten bevestigen, en wijst erop dat de verordening herzien zal worden.
Een vinkje in de databank vervangt niet de blik op de cijfers. Sommige prestatieverklaringen volgens de nieuwe norm noemen bij koolmonoxide meer dan de 1,25 g/m³ van de verordening, hoewel fabrikant en HKI fase 2 bevestigen. Bij de Kaya 7 is dat met blokhout 1.273 mg/m³, bij de Lara met bruinkoolbriketten 1.500 mg/m³. In zijn toetsingsgrondslagen hanteert de HKI de 1.250 mg/m³ alleen voor kamerverwarmers volgens de oude EN 13240; voor EN 16510 noemt hij de 1.500 mg/m³ uit de EU-ecodesignverordening. Hoe jouw schoorsteenveger dat beoordeelt, konden we niet betrouwbaar achterhalen. Beide opgaven gaan uit van 13 procent zuurstof in het rookgas (§ 4 lid 2). Leg hem dus de prestatieverklaring voor voordat je bestelt.
Wie keurt de kachel goed?
De bevoegde districtsschoorsteenveger, en die kies je niet zelf. Na de aansluiting controleert hij volgens de HKI de veilige afvoer van de rookgassen en de afstanden van kachel en verbindingsstuk tot brandbare bouwdelen en meubels. In Beieren mogen stookplaatsen volgens Art. 78 lid 3 BayBO (Beierse bouwverordening) pas in gebruik worden genomen als hij de geschiktheid en veilige bruikbaarheid van de rookgasafvoer heeft gecertificeerd. In NRW eist § 42 lid 7 BauO NRW (bouwverordening van Noordrijn-Westfalen) bij de aansluiting een verklaring over de staat en geschiktheid van de rookgasafvoer. De overige deelstaten regelen dit in eigen voorschriften, dus vraag in hetzelfde telefoongesprek naar de procedure.
Zinvol is dat gesprek vóór de aankoop. Hij kan zeggen of je schoorsteen geschikt is voor het gewenste model of hoe een nieuwe eruit moet zien. Binnen een jaar na de plaatsing schrijft § 4 lid 8 van de 1. BImSchV bovendien een advies over bediening en brandstof voor.
Hoeveel kilowatt kan de ruimte aan?
Meer is hier niet beter. Het Umweltbundesamt eist dat het warmtevermogen past bij de ruimte waarin de kachel staat, omdat een kachel alleen dan emissiearm te stoken is. Aanbiedingen werven daarentegen met het verwarmingsvermogen. Fireplace noemt bij de Santa Fe 6 kW voor ruimtes tot 108 m³; dat komt neer op zo’n 43 m² bij een plafondhoogte van 2,50 m. Zulke getallen gaan terug op de Duitse norm DIN 18893, die inmiddels is ingetrokken, en ze kennen jouw isolatie niet. In een nieuw, luchtdicht huis is dezelfde kachel al snel te groot. Laat de behoefte daarom ter plekke inschatten.
Er is ook een ondergrens. In Beieren en NRW geldt de verbrandingslucht voor kamerluchtafhankelijke stookplaatsen tot 35 kW onder meer als aangetoond wanneer de ruimte een deur naar buiten of een raam dat open kan heeft en minstens 4 m³ per kW meet. Voor 6,5 kW is dat 26 m³. Andere deelstaten kunnen afwijken.
Past de schoorsteen bij de kachel?
Haas+Sohn eist vóór de installatie een schoorsteenberekening volgens de norm. De invoerwaarden staan in de documentatie: de Treviso III komt volgens de fabrikant op een rookgasmassastroom van 5,8 g/s, 301 °C en 12 Pa trek. Twaalf pascal noemen alle vijf modellen uit onze selectie. Ga bovendien na of er al een andere stookplaats op de schoorsteen is aangesloten, want de geschiktheid voor meervoudige aansluiting moet uit het gegevensblad blijken.
Wordt er een nieuwe schoorsteen gebouwd, dan geldt sinds 2022 § 19 van de 1. BImSchV: de uitmonding moet dicht bij de nok liggen en de nok met minstens 40 cm overschrijden.
Dan de plek. Op brandbare bouwdelen mag in Beieren en NRW bij nominaal vermogen hooguit 85 °C optreden. Daaraan is voldaan als de afstanden van de fabrikant worden aangehouden; zonder zulke opgaven is het 40 cm. De waarden verschillen echt: Lara en Kaya 7 vragen elk 20 cm tot de achter- en zijwand, maar in het stralingsgebied 30 en 40 cm; naar voren eist de Kaya 7 op de vloer 50 cm, de Lara niets. In NRW moet een brandbare vloer vóór de stookopening zonder afwijkende opgave van de fabrikant 50 cm naar voren en 30 cm opzij afgedekt zijn. Denk ook aan het gewicht: Haas+Sohn noemt 152 kg voor de Treviso III en eist een draagkrachtige ondergrond.
Is een buitenluchtaansluiting genoeg voor “kamerluchtonafhankelijk”?
Nee. Kamerluchtonafhankelijk is volgens de stookverordening van NRW alleen een stookplaats die haar lucht via leidingen rechtstreeks van buiten haalt en waaruit geen rookgas in gevaarlijke hoeveelheid de ruimte in kan komen. Daarvoor bestaat een bouwtechnische toelating; bij het Duitse instituut voor bouwtechniek DIBt lopen zulke besluiten onder Z-43.12. Het Umweltbundesamt acht een aparte luchttoevoer in zeer goed geïsoleerde huizen of bij centrale ventilatie absoluut noodzakelijk.
Bij geen van de vijf modellen hieronder konden we deze toelating aantonen. De HKI-databank zegt bij de Santa Fe uitdrukkelijk “Nein” (nee), bij de andere vier staat geen waarde. De Kaya 7 wordt aangeboden met externe verbrandingslucht, het apparaatblad van de Treviso III beschrijft een buitenluchtaansluiting. Dat is luchtgeleiding, geen bewijs. Voor gebruik met kamerlucht schrijft Haas+Sohn zelfs dat de kachel niet samen met mechanische ventilatie mag draaien. Wie een ventilatiesysteem heeft, kiest dus pas na het gesprek met de schoorsteenveger en vraagt naar het toelatingsnummer. Ook de afzuigkap telt daarbij mee.
Vijf kachels en hun meetwaarden
| Model | Nominaal vermogen | CO en stof met blokhout volgens fabrikant | Fase 2 volgens HKI | Voor wie |
|---|---|---|---|---|
| Fireplace Santa Fe Speckstein 2025 | 6 kW, prestatieverklaring 6,5 kW | 340 en 18 mg/m³ | alleen blokhout | stenen bekleding, middelgrote ruimtes |
| Justus Lara | 6,5 kW | 1.127 en 40 mg/m³ | blokhout, bruinkoolbriketten | slanke stalen kachel met stenen bovenplaat |
| Justus Kaya 7 | 7 kW | 1.273 en 40 mg/m³ | blokhout, bruinkoolbriketten | grotere, oudere ruimtes |
| Haas+Sohn Prunus II | 6,4 kW | geen prestatieverklaring gepubliceerd | alleen blokhout | krap budget, alleen houtstook |
| Haas+Sohn Treviso III | 6,3 kW | maximaal 1.500 en 40 mg/m³ | alleen blokhout | klassiek keramiek |
Fireplace Santa Fe Speckstein 2025
De prestatieverklaring van het speksteenmodel K7120 noemt bij blokhout 340 mg/m³ koolmonoxide en 18 mg/m³ stof, plus 82,9 procent efficiëntie en klasse A+. Geen andere kachel hier komt in de buurt. Over het vermogen spreekt de documentatie zichzelf wel tegen: gegevensblad en productpagina noemen 6 kW voor tot 108 m³, de prestatieverklaring 6,5 kW. Bepalend is het typeplaatje, vraag het vóór de aankoop na. Tot de achter- en zijwand eist Fireplace elk 35 cm, meer dan Justus. Bruinkoolbriketten zijn niet voorzien.
Justus Lara
De prestatieverklaring van september 2026 noemt 80,2 procent efficiëntie, klasse A en bij blokhout 1.127 mg/m³ koolmonoxide en 40 mg/m³ stof, het productgegevensblad 38 mg/m³. Met blokhout blijft hij daarmee binnen de grenzen van fase 2. Voor bruinkoolbriketten vermeldt dezelfde verklaring 1.500 mg/m³. Wie briketten wil stoken, zoekt dat vooraf uit. De vloer vóór de kachel heeft volgens Justus geen afstand nodig. Een Blauer Engel (Duits milieukeurmerk) konden we voor hem niet aantonen.
Justus Kaya 7
De Kaya 7 heeft dezelfde efficiëntie als de Lara, maar 40 mg/m³ stof en zit daarmee precies op de grenswaarde. Bij koolmonoxide vermeldt de prestatieverklaring met blokhout 1.273 mg/m³, dus meer dan de 1,25 g/m³ in de tekst van de verordening, met bruinkoolbriketten 1.088 mg/m³. Justus kruist in het productgegevensblad toch fase 2 aan, en ook de HKI-databank bevestigt die. Laat de schoorsteenveger dat voor je duiden voordat je bestelt. De 7 kW zijn sowieso alleen zinvol als de ruimte ze nodig heeft.
Haas+Sohn Prunus II
De goedkoopste kachel uit deze selectie weegt volgens de fabrikant 91 kg en heeft een houtvak en een rookkanaal van 150 mm. In het eigen assortiment voert Haas+Sohn hem niet meer. In zijn plaats staat daar de Primo, eveneens met 6,4 kW en 91 kg, waarvan het gegevensblad 1.308 mg/m³ koolmonoxide noemt. Een prestatieverklaring voor de Prunus II stelt de fabrikant online niet meer beschikbaar. Koop hem alleen als de verkoper die meelevert. Bruinkoolbriketten vallen af.
Haas+Sohn Treviso III
Keramische bekleding, 152 kg, rookkanaal van 150 mm, volgens de fabrikant meer dan 75 procent rendement. Bij koolmonoxide noemt het gegevensblad alleen een bovengrens van 1.500 mg/m³, geen exacte waarde. De duurste kachel hier mikt op een landelijk interieur. Met 1.100 mm hoogte en 746 mm breedte past hij in geen enkele krappe nis.
Hout: droger dan de wet vraagt
§ 3 van de 1. BImSchV staat onbehandeld stukhout toe met minder dan 25 procent vocht, gerekend op het drooggewicht. Het Umweltbundesamt adviseert 15 tot 20 procent na een tot twee jaar opslag, Haas+Sohn schrijft maximaal 17 procent en twee tot drie jaar voor. Houd je aan de strengste waarde uit je handleiding en meet aan een vers gekloofd blok met een vochtmeter. Stapel luchtig, beschut tegen regen en zonder contact met de grond; hulp daarbij biedt de gids over houtrekken (in het Engels).
Spaanplaat, lakresten en geïmpregneerd hout blijven buiten de kachel. Open de deur bij het bijvullen langzaam, eerst twee centimeter en dan verder; dat adviseert het Umweltbundesamt tegen rook in de kamer. De as gaat afgekoeld bij het restafval.
Premiumklasse, middenklasse, instapklasse
Het aankoopbedrag hangt bij deze vijf kachels af van bekleding en massa, niet van de meetwaarden. Daarom drie klassen, elk met onze keuze.
- Premiumklasse: Haas+Sohn Treviso III. Keramische bekleding, 152 kg en een rookkanaal van 150 mm. De meerprijs betaal je voor bekleding en massa; bij koolmonoxide noemt het gegevensblad alleen een bovengrens. Voor ruimtes waar een klassieke tegelkachelstijl past.
- Middenklasse: Fireplace Santa Fe Speckstein 2025. Speksteenbekleding en de laagste waarden voor koolmonoxide en stof van de vijf kachels. Past in de meeste woonkamers, mits je schoorsteenveger akkoord gaat.
- Instapklasse: Haas+Sohn Prunus II. Stalen kachel met houtvak, 91 kg, alleen voor blokhout. Koop hem alleen als de verkoper de prestatieverklaring meelevert, want de fabrikant stelt die online niet meer beschikbaar.
Zo zouden wij kiezen
- Normale woonkamer, geschikte schoorsteen: Fireplace Santa Fe Speckstein, mits je schoorsteenveger akkoord gaat.
- Slanke stalen kachel, alleen blokhout: Justus Lara.
- Klein budget, alleen blokhout: Haas+Sohn Prunus II, maar alleen met prestatieverklaring van de verkoper.
- Ventilatiesysteem of zeer luchtdicht huis: geen van deze vijf zonder overlegde toelating.
- Kachel als hoofdverwarming: dat raden wij, net als het Umweltbundesamt, af.
Black Friday: eerst de schoorsteenveger, dan de aanbieding
Ook houtkachels staan rond Black Friday op 27 november in de aanbieding, en vlak voor de winter is de verleiding groot. Bestel toch pas als de districtsschoorsteenveger je schoorsteen en het gewenste model kent. Een afgeprijsde kachel die niet bij de schoorsteen past of waarvan het bewijs ontbreekt, blijft koud. Vergelijk in de aanbieding de volledige modelaanduiding, want uitvoeringen met accumulatiesteen, andere bekleding of buitenluchtaansluiting hebben vaak eigen namen en prijzen.
Wie met kerst wil stoken, rekent de keuring mee. In Beieren bijvoorbeeld mag een nieuwe stookplaats pas na de verklaring van de schoorsteenveger in gebruik worden genomen. Adverteert een Duitse verkoper met een prijsverlaging, dan moet hij de laagste prijs van de afgelopen 30 dagen vermelden (§ 11 van de Duitse Preisangabenverordnung). Voor onze keuze, de Fireplace Santa Fe Speckstein, kun je bovenaan een prijsalarm instellen. Acties van onze partnerwinkels verzamelt de pagina Black Friday 2026 (in het Duits).
Moet de nieuwe kachel de warmte langer vasthouden, dan legt de gids over de speksteenkachel uit hoeveel steen er echt in een model zit.
Veelgestelde vragen
Welke toelating heeft een nieuwe houtkachel nodig?
Hij moet voldoen aan fase 2 van de Duitse 1. BImSchV, dus maximaal 0,04 g/m³ stof en 1,25 g/m³ koolmonoxide bij een rendement van minstens 73 procent. De testnorm EN 16510-2-1 heeft de oude EN 13240 vervangen. Testnorm en fase staan per model in de stookplaatsendatabank van de Duitse branchevereniging HKI.
Wie keurt de houtkachel goed?
De bevoegde districtsschoorsteenveger (Bezirksschornsteinfeger), die je in Duitsland niet zelf kiest. Na de aansluiting controleert hij de veilige afvoer van de rookgassen en de afstanden tot brandbare bouwdelen. Spreek hem al vóór de aankoop aan: hij kan zeggen of je schoorsteen geschikt is voor het gewenste model.
Hoeveel kW heeft mijn houtkachel nodig?
Meer is niet beter: het vermogen moet bij de ruimte passen, anders brandt de kachel niet emissiearm. Opgaven over het verwarmingsvermogen kennen jouw isolatie niet; in een goed geïsoleerde nieuwbouwwoning is dezelfde kachel al snel te groot. Laat de behoefte ter plekke inschatten.
Mag ik een houtkachel gebruiken in combinatie met een ventilatiesysteem?
Alleen met een kachel die als kamerluchtonafhankelijk is toegelaten. Een buitenluchtaansluiting alleen is daarvoor niet genoeg. Bij geen van de vijf besproken modellen is zo’n toelating aangetoond. Vraag naar het toelatingsnummer en overleg vooraf met de schoorsteenveger; ook de afzuigkap telt mee.
Hoe droog moet brandhout zijn?
Toegestaan is stukhout met minder dan 25 procent vocht. Het Duitse Umweltbundesamt (federale milieudienst) adviseert 15 tot 20 procent na een tot twee jaar opslag, Haas+Sohn schrijft maximaal 17 procent voor. Meet aan een vers gekloofd blok en houd je aan de strengste waarde uit je handleiding.
Hoeveel afstand moet een houtkachel tot de wand en meubels hebben?
Bepalend zijn de afstanden van de fabrikant; zonder zulke opgaven is het 40 cm. Lara en Kaya 7 vragen elk 20 cm tot de achter- en zijwand, in het stralingsgebied meer. In de Duitse deelstaat NRW moet een brandbare vloer vóór de stookopening zonder andere opgave 50 cm naar voren afgedekt zijn.
Wanneer mag ik een nieuwe houtkachel voor het eerst aansteken?
Pas als de bevoegde districtsschoorsteenveger de aansluiting heeft gecontroleerd en, waar het deelstaatrecht dat eist, de rookgasafvoer heeft gecertificeerd. In Beieren mogen stookplaatsen volgens Art. 78 lid 3 BayBO (Beierse bouwverordening) pas daarna in gebruik worden genomen; in NRW eist § 42 lid 7 BauO NRW bij de aansluiting een verklaring. De procedure regel je het best al vóór de aankoop.
Bronnen
- 1. BImSchV (Duitse verordening kleine stookinstallaties)
- EU-uitvoeringsbesluit 2023/2461
- HKI-stookplaatsendatabank
- HKI: inbouw
- Umweltbundesamt: houtkachel
- Umweltbundesamt: houtverwarming
- Feuerungsverordnung NRW (stookverordening)
- Feuerungsverordnung Bayern (stookverordening)
- Art. 78 BayBO
- BauO NRW
- Haas+Sohn: productgegevens, apparaatblad, handleiding
- Fireplace: Santa Fe Speckstein, prestatieverklaring en gegevensblad
- Justus: Lara, prestatieverklaring en productgegevensblad
- Justus: Kaya, prestatieverklaring en productgegevensblad
- Haas+Sohn: Primo
- HKI: grondslagen van de stookplaatsendatabank
- Preisangabenverordnung § 11: prijsverlagingen
Waar te koop
- Haas+Sohn Treviso IIIBekijken bij OTTOVerkrijgbaar in Duitsland: OTTO
- Fireplace Santa Fe Speckstein 2025Bekijken bij OTTOVerkrijgbaar in Duitsland: OTTO
- Haas+Sohn Prunus IIBekijken bij OTTOVerkrijgbaar in Duitsland: OTTO
- Justus LaraBekijken bij OTTOVerkrijgbaar in Duitsland: OTTO
- Justus Kaya 7Bekijken bij OTTOVerkrijgbaar in Duitsland: OTTO
