Inhoud16 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
Een slimme thermostaat strandt zelden op de app. Hij strandt op het ventiel waarop de oude draaiknop zat. Voor iedereen die vastloopt op een Danfoss-ventiel is de ELV Adapter-Set voor RA, RAV en RAVL de verstandigste keuze, omdat die alle drie de uitvoeringen van de Deense fabrikant dekt en eQ-3 het passende montagemateriaal er meteen bij doet. Voor alle andere geldt eerst: kijken wat er eigenlijk is ingebouwd.
Deze gids legt uit waaraan je een ventielonderdeel herkent, waarom een paar millimeter aan de ventielpen het verschil maken tussen succes en foutmelding, en welke adapter op welk ventiel hoort. Welke thermostaat er daarna op komt, staat in onze gids over slimme radiatorthermostaten. Hier gaat het alleen om het kleine tussenstuk.
M30 x 1,5: het standaardgeval dat velen al hebben
Elektronische radiatorthermostaten zoals die van Homematic IP of Eqiva worden met een wartelmoer op schroefdraad M30 x 1,5 vastgezet. Dat betekent 30 millimeter diameter en 1,5 millimeter spoed. Heimeier, Honeywell-Braukmann, Junkers, IVAR, Jaga, Siemens en Watts gebruiken volgens de compatibiliteitslijst voor ventielen van eQ-3 deze maat. Ook nieuwere Oventrop-ventielen en sommige van Comap passen erop. Wie zo’n ventiel heeft, heeft geen adapter nodig.
Gedoe ontstaat bij de afwijkende aansluitingen. Danfoss werkt met een klemverbinding in plaats van schroefdraad. Vaillant heeft een eigen aansluiting van 30,5 millimeter. Herz, TA, Markaryds en SAM werken met M28 x 1,5, oudere Oventrop-ventielen met M30 x 1,0. Daarbij komen buitenbeentjes zoals Giacomini met 22,6 millimeter, Ista met M32 x 1,0 of Rossweiner met M33 x 2,0. Volgens eQ-3 geldt: staat een ventiel niet op de lijst, dan is er op dit moment geen passende adapter voor.
Het ventiel aflezen voordat je bestelt
Trek eerst de oude thermostaatkop eraf en kijk naar wat er overblijft. Meestal staat de fabrikant als inslag of logo op het ventielhuis, soms alleen op de oude kop. Een kleine “OV” verraadt Oventrop, “TA” staat voor de gelijknamige fabrikant. Danfoss herken je aan de kraag met inkepingen in plaats van buitendraad.
Zonder logo helpt een schuifmaat. Meet de buitendiameter van de schroefdraad of de kraag en tel de inkepingen. De lijst van eQ-3 noemt voor Danfoss RA 23 millimeter met vier inkepingen, voor RAVL 25,5 millimeter en voor RAV 34 millimeter, telkens ook met vier inkepingen. Een foto van het ventiel van boven en van opzij helpt later bij het vergelijken met de afbeeldingen in de lijst. Twijfel je tussen M30 x 1,5 en M30 x 1,0, dan kun je een oude moer van de thermostaatkop proberen. Pakt die na een halve slag niet meer, dan klopt de spoed niet.
Danfoss: drie uitvoeringen, één klemprincipe
RA, RAV en RAVL lijken op elkaar, maar passen niet op elkaar. Danfoss schrijft zelf dat zijn huidige RA-N-ventielhuizen samenwerken met alle Danfoss-thermostaatkoppen met RA-aansluiting. RAV en RAVL hebben vanwege hun andere diameter elk een eigen adapter nodig.
Een adapter voor Danfoss wordt niet geschroefd maar geklemd. Juist hier gebeuren de meeste montagefouten. Het informatieblad van eQ-3 bij de RA-adapter beschrijft ze: de adapter moet zonder geplaatste schroef licht opengebogen en helemaal op het ventiel geschoven worden. Pas dan gaat de schroef erin. Zit hij scheef, dan kan de thermostaat tijdens zijn leerrun het sluitpunt niet vinden en meldt hij een fout, bijvoorbeeld “F2”. Ter controle noemt eQ-3 een maat: tussen het steunvlak van de adapter en de ventielstift hoort bij open ventiel ongeveer 13,5 millimeter te zitten, met ingedrukte pen ongeveer 11,5.
Veel thermostaten worden al met Danfoss-adapters geleverd. Volgens eQ-3 zitten bij de meeste Homematic-IP-radiatorthermostaten alle drie de Danfoss-adapters in de doos, bij de uitvoering “basic” alleen de RA-adapter. Controleer dus eerst de doos voordat je iets bijkoopt.
Sluitmaat: de millimeters waar alles om draait
Een thermostaat sluit het ventiel door de ventielpen naar beneden te drukken. Hoe ver de pen daarvoor moet bewegen, verschilt per fabrikant. Die sluitmaat compenseert de adapter met een verlengpen. Is de pen te kort, dan blijft het ventiel op een kier en wordt de radiator nooit helemaal koud. Is hij te lang, dan sluit het ventiel al in de middenstand.
De handleiding van de eQ-3-adapter voor M28 x 1,5 laat zien hoe fijn dat is ingedeeld. Er zitten vier pennen bij, van 15, 17, 18,5 en 24 millimeter lang. Welke past, hangt af van de fabrikant of van de gemeten sluitmaat: ventielpen helemaal indrukken, hoogte meten, in de tabel opzoeken. Bij 6,5 tot 8,5 millimeter is het de pen van 18,5 millimeter, bij slechts 1 tot 3 millimeter de langste. Twee minuten met de schuifmaat besparen je hier later veel giswerk.
Messing of kunststof?
Beide worden aangeboden, vaak voor hetzelfde ventiel. Een kunststof adapter van eQ-3 weegt volgens het datablad 13 gram; de uitvoeringen met schroefdraad worden volgens de handleiding handvast zonder gereedschap vastgeschroefd. Messing adapters, bij ELV (Duitse webwinkel) bijvoorbeeld van EUROtronic, zitten een prijsklasse hoger. Een klantbeoordeling bij ELV meldt dat de meegeleverde kunststof onderdelen op het eigen ventiel niet bleven zitten en dat pas messing rust bracht. Dat is één geval, maar wel een aannemelijk. Een radiator aan de gangmuur waar kinderen of de stofzuiger langs schuren, is beter af met messing. In de logeerkamer volstaat kunststof.
De oude kop verwijderen, zonder verrassingen
Water aftappen hoeft niet. De handleidingen van eQ-3 wijzen wel op iets wat velen verrast: zonder thermostaatkop gaat het ventiel helemaal open. Radiator en aansluitingen kunnen dan erg heet worden. Zet de verwarming tijdens de montage uit of sluit de radiator af aan de retourkoppeling. Bij roest, scheuren of druppende ventielen hoort de klus in handen van een installateur.
Nog een afbakening. De Möhlenhoff-ventieladapters uit de VA-reeks, die ELV ook verkoopt, zijn bedoeld voor stelaandrijvingen zoals die op verdelers van verwarmingsgroepen zitten. Wie vloerverwarming slim wil regelen, komt daar terecht. Voor de draaiknop op de radiator zijn ze niet bedoeld.
Zeven adapters en waar ze horen
| Model | Past op | Materiaal en aansluiting | Voor wie |
|---|---|---|---|
| ELV Adapter-Set Danfoss RA, RAV, RAVL | Danfoss RA, RAV, RAVL (klemaansluiting) | kunststof, drie adapters, stiftverlenging, schroef en moer M4, uitgang M30 x 1,5 | iedereen met Danfoss-ventielen, ook bij een gemengd bestand |
| Adapter Vaillant 30,5 mm (kunststof) | Vaillant 30,5 mm | kunststof, met klemringen, schroef en moer | huizen met Vaillant-ventielonderdelen |
| Adapter Herz, Comap M28 x 1,5 (kunststof) | Herz, Comap, TA, MMA, SAM e.a. | kunststof, vier verlengpennen | M28-ventielen, als je de sluitmaat wilt meten |
| Adapter Oventrop M30 x 1,0 (kunststof) | oudere Oventrop-ventielen M30 x 1,0 | kunststof, met verlengpen | Oventrop met fijne schroefdraad |
| Heizungsventiladapter Herz M28 x 1,5 (messing) | Herz M28 x 1,5 | messing | zwaar belaste radiatoren |
| Heizungsventiladapter Giacomini 22,6 mm (messing) | Giacomini 22,6 mm | messing | oudere woningen met Italiaanse ventielen |
| Adapter Ista M32 x 1,0 (messing) | Ista M32 x 1,0 | messing | woningen met Ista-ventielen |
Gegevens volgens eQ-3 (datablad, handleidingen, compatibiliteitslijst) en volgens ELV.
ELV Adapter-Set Danfoss RA, RAV, RAVL
Gemaakt door eQ-3, volgens het datablad met drie adapters, stiftverlenging, moer M4 en cilinderkopschroef M4 x 12. Hij past volgens de fabrikant op thermostaten van Homematic, Homematic IP, MAX! en Eqiva en op andere regelaars met M30 x 1,5. Het voordeel is banaal en toch doorslaggevend: je hoeft vooraf niet te weten of er een RA of een RAVL is ingebouwd. Nadeel: kunststof en klemmontage vragen zorgvuldigheid bij het opschuiven.
Adapter Vaillant 30,5 mm (kunststof)
Het Vaillant-ventiel heeft geen schroefdraad waarop een thermostaat kan grijpen. Volgens de handleiding zet je de adapter zo op dat zijn afgevlakte rand parallel loopt met een zijde van de zeskant, en zet je hem vast met klemringen. De messing versie bij ELV heeft daarvoor een inbussleutel van 2 millimeter nodig.
Adapter Herz, Comap M28 x 1,5 (kunststof)
De veelzijdigste adapter uit de lijst, omdat M28 x 1,5 bij meerdere fabrikanten voorkomt. De vier pennen dekken volgens eQ-3 sluitmaten van ongeveer 1 tot 12 millimeter. Wie hier netjes meet, heeft later een thermostaat die echt dicht- en opendraait.
Adapter Oventrop M30 x 1,0 (kunststof)
Alleen voor de oudere Oventrop-variant met 1,0 millimeter spoed. Nieuwere Oventrop-ventielen met M30 x 1,5 hebben geen adapter nodig. Verwisselen gaat makkelijk, omdat de diameter gelijk is. De proef met een oude wartelmoer brengt uitsluitsel.
Heizungsventiladapter Herz M28 x 1,5 (messing)
Dezelfde aansluiting als het kunststof onderdeel, maar van messing, van EUROtronic. Een keuze voor radiatoren die mechanisch wat moeten kunnen hebben. Een set verlengpennen noemt ELV bij deze uitvoering niet, dus de sluitmaat moet je vooraf kennen.
Heizungsventiladapter Giacomini 22,6 mm (messing)
Giacomini staat in de lijst van eQ-3 met 22,6 millimeter. Zeldzaam, maar wie zo’n ventiel heeft, vindt nauwelijks alternatieven.
Adapter Ista M32 x 1,0 (messing)
Ista kennen velen als meetdienst; de ventielen vermeldt eQ-3 met M32 x 1,0. De messing adapter komt volgens ELV van IMI Heimeier. In een huurwoning geldt toch: ventiel en adapter alleen vervangen als de verhuurder geen bezwaar heeft, en de oude kop bewaren.
Zo zouden wij kiezen
- Danfoss-kraag met inkepingen, uitvoering onduidelijk: de ELV Adapter-Set, maar kijk eerst in de doos van de thermostaat.
- Schroefdraad M30 x 1,5: geen adapter, direct monteren.
- M28 x 1,5 van Herz, Comap of TA: de kunststof adapter met vier pennen als je de sluitmaat zelf wilt bepalen; messing als de radiator veel te verduren krijgt.
- Vaillant, oudere Oventrop, Giacomini, Ista: precies de adapter voor dat ventiel, niets universeels.
- Ventiel staat op geen enkele lijst: vraag een installateur of een nieuw ventielonderdeel zinvoller is.
Wie toch al van plan is de hele woning om te bouwen, kan ook aan een slimme kamerthermostaat denken. Wie de badkamer meteen meeneemt, vindt tips in de gids over de handdoekradiator.
Voor de ventielen op de verdeler van de vloerverwarming gelden vergelijkbare regels; zie daarvoor de gids stelaandrijving vervangen.
Apparaten zonder draadloze verbinding en app vergelijkt de gids over de programmeerbare radiatorthermostaat.
Veelgestelde vragen
Heb ik een adapter nodig voor mijn radiatorthermostaat?
Niet bij M30 x 1,5. Die schroefdraad gebruiken volgens eQ-3 onder meer Heimeier, Honeywell-Braukmann, Junkers, IVAR, Siemens en Watts, plus nieuwere Oventrop-ventielen. Een adapter is nodig bij afwijkende aansluitingen zoals Danfoss met klemverbinding, Vaillant met 30,5 millimeter of Herz met M28 x 1,5.
Hoe herken ik mijn radiatorventiel?
Trek de oude thermostaatkop eraf en zoek naar een inslag of logo op het ventielhuis; een kleine OV staat voor Oventrop. Danfoss herken je aan de kraag met inkepingen. Zonder logo helpt een schuifmaat: volgens eQ-3 meet Danfoss RA 23, RAVL 25,5 en RAV 34 millimeter.
Waarom geeft de thermostaat op een Danfoss-ventiel een foutmelding?
Meestal zit de klemadapter scheef. Volgens eQ-3 moet hij zonder schroef licht opengebogen en helemaal op het ventiel geschoven worden; pas daarna gaat de schroef erin. Anders vindt de thermostaat bij de leerrun het sluitpunt niet en meldt hij bijvoorbeeld F2.
Wat is de sluitmaat bij een ventieladapter?
De afstand die de ventielpen moet afleggen om te sluiten, per fabrikant verschillend. De adapter compenseert die met een verlengpen. Is de pen te kort, dan wordt de radiator nooit helemaal koud; is hij te lang, dan sluit het ventiel al in de middenstand.
Wat is het verschil tussen adapters van messing en van kunststof?
Kunststof adapters worden volgens eQ-3 handvast zonder gereedschap vastgeschroefd, messing adapters zitten een prijsklasse hoger. Een radiator aan de gangmuur waar kinderen of de stofzuiger langs schuren, is beter af met messing; in de logeerkamer volstaat kunststof.
Moet ik water aftappen om de thermostaat te vervangen?
Nee. Zonder thermostaatkop gaat het ventiel wel helemaal open, en radiator en aansluitingen kunnen erg heet worden. Zet de verwarming tijdens de montage uit of sluit de radiator af aan de retourkoppeling. Bij roest, scheuren of druppende ventielen hoort het werk in handen van een installateur.
Bronnen
- eQ-3: compatibiliteitslijst ventielen V2.2 (pdf)
- eQ-3: datablad Adapter-Set Danfoss (pdf)
- eQ-3: aanwijzingen bij de Danfoss-RA-ventieladapter (pdf)
- eQ-3: montagehandleiding adapter M28 x 1,5 (pdf)
- eQ-3: montagehandleiding adapter Vaillant (pdf)
- eQ-3: montagehandleiding adapter Oventrop (pdf)
- Danfoss: RA-N-ventielhuis
- ELV: Adapter-Set Danfoss RA, RAV, RAVL (opgave winkel)
- ELV: Heizungsventiladapter Vaillant 30,5 mm, messing (opgave winkel)
- ELV: adapter Ista M32 x 1,0, messing (opgave winkel)
Waar te koop
- ELV Adapter-Set Danfoss RA, RAV, RAVLBekijken bij ELVVerkrijgbaar in Duitsland: ELV
- Adapter Vaillant 30,5 mm (Kunststoff)Bekijken bij ELVVerkrijgbaar in Duitsland: ELV
- Adapter Herz, Comap M28 x 1,5 (Kunststoff)Bekijken bij ELVVerkrijgbaar in Duitsland: ELV
- Adapter Oventrop M30 x 1,0 (Kunststoff)Bekijken bij ELVVerkrijgbaar in Duitsland: ELV
- Heizungsventiladapter Herz M28 x 1,5 (Messing)Bekijken bij ELVVerkrijgbaar in Duitsland: ELV
- Heizungsventiladapter Giacomini 22,6 mm (Messing)Bekijken bij ELVVerkrijgbaar in Duitsland: ELV
- Adapter Ista M32 x 1,0 (Messing)Bekijken bij ELVVerkrijgbaar in Duitsland: ELV
- eQ-3 Adapter-Set Danfoss RA, RAV, RAVLPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Homematic IP HeizkörperthermostatPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- tado Smartes HeizkörperthermostatPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de

