Inhoud13 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
Een draadsnijset zonder bijpassende kernboren is maar een halve set. Voor de hobbywerkplaats raden we daarom een koffer aan waarin handtappen, snijplaten en de zeven boren van 2,5 tot 10,2 mm samen zitten, zoals de Projahn 91009. Bewerk je vaker rvs, dan heb je juist gereedschap met kobaltlegering nodig, en dat is een andere klasse.
Een typische aanleiding om er een te kopen: bij een M6-bout aan de aanhanger is de schroefdraad uitgescheurd, of in de fietsendrager moet een extra boorgat binnendraad krijgen. Dan telt of alles in de koffer zit wat die bewerking vraagt. Juist daarin verschillen de sets sterker dan in het aantal onderdelen op het deksel.
Wat zit er eigenlijk in een draadsnijset?
Twee soorten gereedschap. Handtappen snijden binnendraad in een voorgeboord gat, snijplaten snijden buitendraad op een gladde bout. Daarbij komen wringijzers voor de tappen en snijplaathouders voor de platen. De gangbare sets dekken de metrische ISO-normaaldraad volgens de Duitse norm DIN 13 af in zeven maten: M3, M4, M5, M6, M8, M10 en M12.
Handtappen volgens DIN 352 worden meestal als set van drie geleverd. Völkel legt de ringen op de schacht zo uit: de voorsnijder met één ring snijdt ongeveer 50 tot 60 procent van de draaddiepte, de middensnijder met twee ringen ongeveer 70 tot 80 procent, en pas de nasnijder zonder ring brengt de draad op eindmaat. Wie na de eerste tap stopt, heeft dus geen bruikbare schroefdraad. Machinetappen (enkelsnijdende tappen) doen dat in één doorgang en zijn volgens Ruko ook in de machine te gebruiken, maar ze zijn bedoeld voor doorlopende gaten.
HSS, HSS-G of HSS-E: wat betekent de afkorting?
HSS is snelstaal, taai en bedoeld voor normaal draadsnijwerk. De G in HSS-G staat volgens Völkel voor „geslepen“ en beschrijft de uitvoering, niet een ander staal. HSS-E (ook HSS-Co) bevat minstens 5 procent kobalt en kan meer warmte verdragen. Voor rvs raadt Völkel uitdrukkelijk deze legering aan, omdat standaard-HSS daar sneller slijt of eerder breekt.
Voor constructiestaal, aluminium, messing en kunststof volstaat HSS. Ruko geeft voor zijn HSS-sets ongelegeerde en laaggelegeerde staalsoorten tot 800 N/mm² op. Voor sterkere staalsoorten en roestvrij materiaal is de kobaltuitvoering het juiste adres.
Welk kerngat hoort bij welke schroefdraad?
De vuistregel voor metrische normaaldraad luidt: nominale diameter min spoed. Völkel en Ruko noemen dezelfde waarden:
| Schroefdraad | Spoed | Kernboor |
|---|---|---|
| M3 | 0,5 mm | 2,5 mm |
| M4 | 0,7 mm | 3,3 mm |
| M5 | 0,8 mm | 4,2 mm |
| M6 | 1,0 mm | 5,0 mm |
| M8 | 1,25 mm | 6,8 mm |
| M10 | 1,5 mm | 8,5 mm |
| M12 | 1,75 mm | 10,2 mm |
Is het gat te klein, dan loopt de tap zwaar en kan hij afbreken. Is het te groot, dan blijven de flanken zwak. Wie de maten 3,3, 4,2, 6,8 en 10,2 mm niet al in de borencassette heeft, loopt met een set zonder kernboren de eerste avond al vast. Welke metaalboren verder in de werkplaats horen, lees je in onze gids over borensets.
Zes sets voor M3 tot M12 naast elkaar
| Set | Inhoud volgens fabrikant | Materiaal | Voor wie |
|---|---|---|---|
| Projahn 91009, 40-delig | 21 handtappen, 7 snijplaten Ø 25 mm, 7 kernboren 2,5–10,2 mm, houder, wringijzer | Tappen HSS, snijplaten en kernboren HSS-G | Complete start zonder bijkopen |
| Ruko 245010, 31-delig | 21 handtappen, 7 snijplaten Ø 25 mm, 1 houder, 1 wringijzer, geen kernboren | HSS | Wie de juiste boren al heeft |
| Völkel 49111, 42-delig | 21 handtappen, 7 snijplaten, 7 spiraalboren, 5 houders, 2 wringijzers, metalen cassette | Tappen HSS-G, snijplaten HSS | Werkplaats waar orde telt |
| Projahn 91024, 37-delig | 21 handtappen, 7 snijplaten, 5 houders, 2 wringijzers, draadkam | Tappen HSS, set als HSS-G aangeboden | Reparaties met boren die je al hebt |
| Ruko 245004RO, 15-delig | 7 machinetappen, 7 spiraalboren 2,5–10,2 mm, 1 wringijzer | Tappen HSS, boren HSS-G | Alleen binnendraad in doorlopende gaten |
| Ruko 245040E, 54-delig | 33 handtappen M3–M20, 11 snijplaten, 6 houders, 2 wringijzers | HSS-Co5 (5 % kobalt) | Rvs en maten tot M20 |
Projahn 91009
Deze set heeft wat er bij de eerste schroefdraad ontbreekt: zeven kernboren van HSS-G in precies de maten uit de tabel hierboven. Alle snijplaten hebben een buitendiameter van 25 mm, dus één houder 25 x 9 is genoeg. De tappen zijn HSS volgens DIN 352, de snijplaten HSS-G volgens DIN 223. De set wordt geleverd in een kunststof koffer.
Ruko 245010
Dezelfde opbouw qua tappen en snijplaten, maar zonder kernboren. Ruko noemt tolerantie ISO 2 (6H), doorlopende en blinde gaten en staalsoorten tot 800 N/mm², temper- of smeedbaar gietijzer en non-ferrometalen. Zinvol als je borencassette alle tussenmaten al heeft.
Völkel 49111
Hier zijn de handtappen geslepen (HSS-G), de snijplaten zijn HSS volgens DIN EN 22568. Völkel levert er vijf snijplaathouders van 20 x 5 tot 38 x 14 mm bij, twee wringijzers, een draadkam, een schroevendraaier en zeven spiraalboren. De metalen cassette houdt alles op zijn plek, en dat merk je uiterlijk wanneer je voor de derde keer naar de M4-snijplaat zoekt.
Projahn 91024
De variant zonder kernboren, maar met vijf snijplaathouders, twee wringijzers en een draadkam in een kunststof koffer. Een oplossing voor iedereen die al goed gesorteerde metaalboren heeft.
Ruko 245004RO
Geen snijplaat, geen reeks van drie. Zeven machinetappen en de bijpassende spiraalboren volgens DIN 338 snijden de binnendraad volgens Ruko in één bewerking, met de hand of in de machine. Voor blinde gaten noemt Ruko deze set niet. Wie alleen doorlopende gaten in plaatstaal en platstaal van draad voorziet, is er sneller mee klaar.
Ruko 245040E
De grote koffer gaat tot M20 en bestaat uit HSS-Co5. Ruko geeft roestvast staal en staalsoorten tot 1.000 N/mm² als toepassing op. Voor af en toe een reparatie aan het tuinhek is dat veel meer gereedschap dan nodig. Wie rvs-leuningen of bootbeslag nabewerkt, moet echter precies hier beginnen.
Waarop lopen de eerste schroefdraden stuk?
Zelden op de set. Völkel noemt als veelvoorkomende fouten een verkeerd kerngat, scheef aanzetten, te weinig smering, vastgeklemde spanen en te veel kracht, waardoor het gereedschap breekt. Bij metaal raadt de fabrikant bijna altijd snijolie aan. Draai even terug om de spanen te breken; loopt het zwaar, draai de tap er dan helemaal uit, maak hem schoon en olie opnieuw. Verzink het gat na het boren en zet aan de bout voor buitendraad een kleine afschuining. Recht boren lukt makkelijker met een kolomboormachine, en het werkstuk hoort stevig in een bankschroef (in het Engels).
Zo zouden wij kiezen
- Eerste set, geen passende boren in huis: Projahn 91009.
- Boren aanwezig, binnen- en buitendraad nodig: Ruko 245010 of Projahn 91024.
- Vaak gebruik, meer houders, metalen cassette: Völkel 49111.
- Alleen binnendraad in doorlopende gaten, graag met de machine: Ruko 245004RO.
- Rvs of schroefdraad tot M20: Ruko 245040E.
Nog één gedachte tot slot. Fijne draad en inchdraad zitten in geen van deze sets. Kom je bij een oldtimer of fiets UNF en BSW tegen, koop dan beter gericht de bijpassende losse gereedschappen.
Veelgestelde vragen
Wat hoort er in een draadsnijset?
Handtappen voor binnendraad in voorgeboorde gaten, snijplaten voor buitendraad op gladde bouten, plus een wringijzer en een snijplaathouder. Gangbare sets dekken de metrische normaaldraad volgens de Duitse norm DIN 13 af in zeven maten, van M3 tot M12. Doorslaggevend is of de kernboren ook in de koffer zitten.
Waarom bestaan tappen uit drie delen?
Handtappen volgens DIN 352 worden meestal als set van drie geleverd. Volgens Völkel snijdt de voorsnijder met één ring ongeveer 50 tot 60 procent van de draaddiepte, de middensnijder met twee ringen ongeveer 70 tot 80 procent, en pas de nasnijder brengt de draad op eindmaat. Machinetappen (enkelsnijdende tappen) doen dat in één doorgang, maar zijn bedoeld voor doorlopende gaten.
Wat is het verschil tussen HSS, HSS-G en HSS-E?
HSS is snelstaal voor normaal draadsnijwerk. De G staat volgens Völkel voor „geslepen" en beschrijft de uitvoering, niet een ander staal. HSS-E bevat minstens 5 procent kobalt en kan meer warmte verdragen. Voor constructiestaal, aluminium, messing en kunststof volstaat HSS; voor rvs raadt Völkel de kobaltuitvoering aan.
Welke kernboor hoort bij M6?
Voor M6 met 1,0 mm spoed is dat de boor van 5,0 mm. De vuistregel luidt: nominale diameter min spoed, voor M8 dus 6,8 mm en voor M10 8,5 mm. Is het gat te klein, dan loopt de tap zwaar en kan hij afbreken. Is het te groot, dan blijven de flanken zwak.
Waarop lopen de eerste schroefdraden stuk?
Zelden op de set. Völkel noemt een verkeerd kerngat, scheef aanzetten, te weinig smering, vastgeklemde spanen en te veel kracht als veelvoorkomende fouten. Bij metaal raadt de fabrikant bijna altijd snijolie aan. Draai even terug om de spanen te breken, verzink het gat en span het werkstuk stevig in een bankschroef.
Zitten fijne draad en inchdraad in zulke sets?
In geen van de vergeleken sets. Kom je bij een oldtimer of fiets UNF en BSW tegen, koop dan beter gericht de bijpassende losse gereedschappen. De sets dekken de metrische normaaldraad af; de Ruko 245040E gaat daarbij tot M20.
Bronnen
- Projahn: draadsnijgereedschap HSS-G 40-delig (91009)
- Projahn: draadsnijgereedschap HSS-G 37-delig (91024)
- Ruko: draadsnijset HSS 31-delig (245010)
- Ruko: set machinetappen HSS 15-delig (245004RO)
- Ruko: draadsnijset HSS-Co5 54-delig (245040E)
- Völkel: handtappen en snijplaten, set 42-delig (49111)
- Völkel: veelgestelde vragen over draadsnijgereedschap
- Völkel: nette schroefdraad snijden
- Völkel: tapmaterialen HSS, HSSE en HSSE-PM
Waar te koop
- Projahn 91009 Gewinde-Schneidwerkzeug HSS-G 40-tlg.Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Ruko 245010 Gewindeschneidwerkzeug-Satz 31-tlg.Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Völkel 49111 Handgewindebohrer- und Schneideisen-Satz 42-tlg.Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Projahn 91024 Gewinde-Schneidwerkzeug HSS-G 37-tlg.Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Ruko 245004RO Einschnittgewindebohrer-Satz 15-tlg.Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Ruko 245040E Gewindeschneidwerkzeug-Satz HSS-Co5 54-tlg.Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
