Daalt de prijs? Wij laten het je weten
Inhoud15 onderdelen
Deze gids verscheen oorspronkelijk in het Duits op handgetestet.de.
Een kromme plank wordt in een vandiktebank niet recht. Hij wordt alleen dunner. Wie dat eenmaal begrijpt, kijkt met andere ogen naar een gecombineerde vlak- en vandiktebank: eerst telt de lengte van de vlaktafel, dan de afzuiging, en pas daarna de schaafbreedte. Voor een hobbywerkplaats met een gewoon stopcontact vinden we een machine van 260 mm met ruim een meter vlaktafel de verstandige middenweg, zoals de Metabo HC 260 C. Wie alleen latten en kleine onderdelen bewerkt, redt het met de duidelijk kleinere Scheppach HMS850.
Eerst vlak, dan evenwijdig: wat de twee functies doen
Bij het vlakken ligt de zaagruwe plank bovenop de tafel. De messenas neemt aan de onderkant net zo lang materiaal weg tot er een vlak oppervlak ontstaat. Daarna wordt langs de geleider de kant haaks daarop geschaafd. Pas nu komt de vandiktebank in beeld: de plank ligt met de rechte kant op de vandiktetafel, rollen trekken hem onder de as door, en de bovenkant wordt evenwijdig aan de onderkant. Holzmann schrijft in de handleiding van de HOB310ECO uitdrukkelijk dat de vandiktefunctie alleen gebruikt mag worden voor werkstukken met een al gevlakt oppervlak.
Bij combimachines delen beide functies één as, dus moet er worden omgebouwd. Bij de Holzmann HOB310ECO klapt de hele vlaktafel omhoog, wordt de afzuigkap omgeklapt en de slang omgezet. Metabo plaatst bij de HC 260 C een spaanafzuigkap over de as en noemt de ombouw gereedschapsloos. De Duitse BG BAU eist in haar informatieblad over schaafmachines dat opengeklapte tafels tegen terugvallen worden geborgd en dat bij het vandikteschaven de afdekking wordt gemonteerd. Ons advies voor de praktijk: vlak eerst alle planken van een project, en breng ze daarna allemaal op dikte. Dat scheelt een dozijn keer ombouwen.
Tafellengte wint van schaafbreedte
Een vlaktafel kan een plank maar zo recht maken als hij zelf lang is. Ligt een twee meter lange balk op 74 centimeter tafel, dan hangt meer dan de helft in de lucht en volgt die zijn eigen kromming. Precies hier scheiden de klassen zich. De Scheppach HMS850 heeft volgens de fabrikant een totale lengte van 737 mm, Metabo en de Scheppach HMS1500 komen op 1040 mm, de Holzmann HOB260ECO op 1085 mm en de HOB310ECO op 1285 mm. Metabo adviseert vanaf 1500 mm werkstuklengte een extra steun of een helper.
De schaafbreedte bepaalt daarentegen hoe breed een plank in één keer mag zijn. 204 mm is genoeg voor framehout en legplanken uit smalle lamellen. Met 260 mm kun je de meeste meubelplanken bewerken. 310 mm heb je nodig als je brede balken voor tafelbladen ongedeeld wilt schaven. Daarbij komt de doorlaathoogte bij het vandikteschaven: 120 mm bij de HMS850, 160 mm bij Metabo, 195 mm bij de HOB260ECO en 225 mm bij de HOB310ECO.
Ook de spaanafname per doorgang verschilt, van 2 mm bij de kleine Scheppach tot 3 mm bij de grotere machines. Metabo zet daar zelf een kanttekening bij. De volle 3 mm mag alleen met zeer scherpe messen worden genomen.
Twee messen, drie messen of spiraalas?
De klassieke as draagt lange strookmessen. Vier van de zes machines hier hebben er twee, Holzmann gebruikt bij de ECO-modellen drie. Metabo werkt met wegwerp-keermessen met dubbele snijkant, de HOB310ECO heeft naslijpbare strookmessen. Bij het wisselen van de messen komt het op zorgvuldigheid aan: de BG BAU eist messensets met gelijke afmetingen en gelijk gewicht, zodat er geen onbalans ontstaat, en hooguit 1,1 mm uitsteek van de snijkant, ingesteld met een mal.
De spiraalas werkt anders. In plaats van doorlopende messen zitten er veel kleine wisselplaten verspringend op de as. Bij de Holzmann HOB260ECOSMW2 zijn dat volgens de fabrikant 20 platen van 15 × 15 mm; drie reserveplaten worden meegeleverd. Elke plaat kan volgens de handleiding drie keer worden gedraaid en heeft dus vier snijkanten. Rijd je op een spijker, dan draai je alleen de beschadigde plaat. Opvallend is het geluid. Holzmann noemt voor de spiraalversie een geluidsvermogen van 83 dB(A), voor de verder identieke machine met drie messen 93 dB(A). Op papier is dat een groot verschil.
Voor een garage in een woonwijk is dat een serieus argument. De spiraalas kost bij Holzmann volgens de eigen prijslijst een voelbare meerprijs. Gehoorbescherming hoort er toch bij; dat eist ook de BG BAU.
Spanen: het deel dat velen onderschatten
Een schaafmachine produceert in een paar minuten een zak vol spanen. De fabrikanten noemen daarom duidelijke waarden voor de afzuiging. Metabo eist voor de HC 260 C aan de aansluiting van 100 mm minstens 550 m³/h, 740 Pa onderdruk en 20 m/s luchtsnelheid. Voor de ECO-modellen noemt Holzmann minstens 1000 m³/h en 800 Pa. In de handleiding van de HOB310ECO staat bovendien dat bij vochtige spanen boven 12 procent houtvochtigheid 28 m/s nodig is en dat de slangen moeilijk ontvlambaar en antistatisch moeten zijn. Bedoeld is dus een spaanafzuiginstallatie, geen kleine stofzuiger met een dunne slang.
Metabo wijst erop dat stof van eiken, beuken en essen bij inademing kanker kan veroorzaken, en staat werken in gesloten ruimtes alleen toe met een geschikte afzuiginstallatie. De Holzmann HOB260ABS heeft een eigen afzuiging van 270 m³/h aan boord. Dat scheelt ruimte en een tweede aankoop. Of dat bij het vandikteschaven volstaat, zegt de fabrikant niet. Wie toch van plan is een tafelzaag op dezelfde installatie aan te sluiten, is flexibeler uit met een aparte afzuiger en een verdeler.
Gewicht, vloeroppervlak en stroomaansluiting
De HMS850 weegt volgens Scheppach zo’n 22 kg en heeft een werkbank nodig; de werkhoogte ligt op 355 mm. Metabo en HMS1500 staan met elk 71 kg op eigen poten en hebben transportwielen. De HOB260ABS weegt 88 kg, de HOB260ECO-serie 146 kg en de HOB310ECO 179,5 kg bij een vloeroppervlak van 1285 × 750 mm. Zo’n machine schuif je niet even in een hoek. De HOB310ECO bespreken we in de uitvoering voor 400 volt. Daarvoor heeft de werkplaats een krachtstroomaansluiting nodig: Holzmann voorziet in aansluiting via een CEE-koppeling met drie fasen en schrijft een aardlekschakelaar van 30 mA voor. Na het aansluiten moet volgens de handleiding de draairichting worden gecontroleerd. Eén verschil zit in de motor. De HMS850 gebruikt een koolborstelmotor, Metabo en HMS1500 een inductiemotor, die Metabo als stil en onderhoudsvrij omschrijft.
Zes machines naast elkaar
Scheppach HMS850: klein en licht, met grenzen
De tafelmachine schaaft volgens de fabrikant tot 204 mm breed en 120 mm hoog, met hooguit 2 mm per doorgang. De afzuigaansluiting heeft een buitendiameter van 63 mm. Voor latten, kleine meubels en af en toe een klus past dat. Voor lange, kromgetrokken planken is de korte tafel van 737 mm te krap.
Scheppach HMS1500: de grote zus
260 mm breedte, 160 mm doorlaat, 2200 watt, een vlaktafel van gegoten aluminium, een vandiktetafel van gietijzer en een verrijdbaar onderstel horen er volgens Scheppach bij. De kerngegevens lijken op een paar details na op die van de Metabo. Bij de keuze tussen beide beslissen leveringsomvang, service en reservemessen.
Metabo HC 260 C 2,2 WNB: onze maatstaf voor 230 volt
Metabo noemt vlaktafels van 1040 × 280 mm, een gietijzeren vandiktetafel, een doorvoer van 5 m/min en een herstartbeveiliging na stroomuitval. De handleiding is ongewoon concreet, van de duwslede voor delen korter dan 250 mm tot de afzuigwaarden. Met 71 kg blijft hij nog net verplaatsbaar. Dat maakt hem tot onze aanbeveling voor de typische hobbywerkplaats.
Holzmann HOB260ABS: afzuiging meteen ingebouwd
De vlaktafel zwenkt weg voor het vandikteschaven, de afzuiging met zak zit in het onderstel, en volgens Holzmann zit er vanaf bouwjaar 2021 een rijvoorziening bij. De aansluiting meet 75 mm. Zinvol is hij voor iedereen die geen eigen afzuiginstallatie wil neerzetten en vooral vlakt.
Holzmann HOB260ECOSMW2: stiller dankzij wisselplaten
Gietijzeren tafels van 1085 mm lang, 195 mm doorlaathoogte en de spiraalas met 4000 toeren per minuut noemt de fabrikant. Met 146 kg is hij zwaar. Voor vaste werkplaatsen in de buurt van buren vinden we hem een goed onderbouwde keuze.
Holzmann HOB310ECO 400V: als planken breed zijn
310 mm meslengte, 225 mm doorlaat en tot 4 mm spaanafname bij het vandikteschaven geeft Holzmann op. Daarbij een teller op de hoogteverstelling. De machine heeft een aansluiting van 400 volt met CEE-contactdoos nodig, een afzuiging van minstens 1000 m³/h en blijvend ruimte.
Handen weg van de as: wat de Duitse ongevallenverzekeraars zeggen
De Duitse wettelijke ongevallenverzekering DGUV heeft ongevallen met vlakbanken geanalyseerd. 63 procent gebeurde bij het vlakken. Als doeltreffendste beveiliging geldt de brugbeveiliging, die de as boven het werkstuk afdekt en wordt aangepast aan de breedte en hoogte ervan. De BG BAU raadt aan de handen plat op te leggen, de vingers niet te spreiden en delen korter dan ongeveer 40 cm alleen met een duwhout te geleiden. Heel korte reststukken kun je sowieso beter op de lintzaag afzagen. En wie alleen een deurkant of een balk op de bouwplaats moet aanpassen, heeft geen stationaire machine nodig; daarvoor volstaat een elektrische schaaf.
Bij het vandikteschaven voorkomen klauwen dat de as een werkstuk terugslingert. Ze moeten vrij kunnen bewegen. Holzmann adviseert ze bij elke werkdienst te controleren: optillen, loslaten, en ze moeten vanzelf terugvallen. Wie tweedehands koopt, moet weten dat machines van vóór bouwjaar 1995 in de DGUV-analyse 76 procent van de ongevalskosten veroorzaakten.
Zo zouden wij kiezen
- Af en toe latten en kleine onderdelen, weinig ruimte: Scheppach HMS850.
- Meubels maken in de hobbywerkplaats met 230 volt: Metabo HC 260 C 2,2 WNB, als alternatief de Scheppach HMS1500.
- Geen afzuiginstallatie en ook geen gepland: Holzmann HOB260ABS, met concessies bij het vandikteschaven.
- Werkplaats in een woonwijk, lawaai is een punt: Holzmann HOB260ECOSMW2.
- Brede balken, vaste werkplaats met afzuiging en krachtstroom: Holzmann HOB310ECO 400V.
Wie naast massief hout ook plaatmateriaal verwerkt, vindt kantlengte, voorritser en krachtstroom in de gids over de formaatzaag (in het Engels).
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen vlakken en vandikteschaven?
Bij het vlakken ontstaat aan de onderkant een vlak oppervlak, daarna wordt de kant haaks geschaafd. Pas dan komt de vandiktebank: die maakt de bovenkant evenwijdig aan de onderkant. Een krom bord wordt in de vandiktebank niet recht, alleen dunner. Holzmann schrijft daarom alleen werkstukken op dikte te schaven die al gevlakt zijn.
Waarom is de lengte van de vlaktafel zo belangrijk?
Een vlaktafel maakt een plank maar zo recht als hij zelf lang is. Ligt een twee meter lange balk op 74 centimeter tafel, dan volgt het uitstekende deel zijn eigen kromming. De Scheppach HMS850 heeft 737 mm, Metabo 1040 mm, de HOB310ECO 1285 mm. Vanaf 1500 mm werkstuklengte adviseert Metabo een extra steun of een helper.
Welke afzuiging heeft een vlak- en vandiktebank nodig?
Een spaanafzuiginstallatie, geen kleine stofzuiger. Metabo eist voor de HC 260 C minstens 550 m³/h, 740 Pa en 20 m/s, Holzmann voor de ECO-modellen minstens 1000 m³/h. Stof van eiken, beuken en essen kan volgens Metabo bij inademing kanker veroorzaken. De Holzmann HOB260ABS heeft een eigen afzuiging aan boord.
Is een spiraalas de moeite waard?
Vooral vanwege het geluid. Holzmann noemt voor de spiraalversie een geluidsvermogen van 83 dB(A), voor de verder identieke machine met drie messen 93 dB(A). Elke wisselplaat heeft vier snijkanten; na een spijker draai je alleen de beschadigde. Voor een garage in een woonwijk is dat een serieus argument, de meerprijs is wel voelbaar.
Hoe werk je veilig aan een vlakbank?
Volgens de Duitse ongevallenverzekeraar DGUV gebeurde 63 procent van de ongevallen bij het vlakken; als doeltreffendste beveiliging geldt de brugbeveiliging. De Duitse BG BAU raadt aan de handen plat op te leggen en delen korter dan ongeveer 40 cm alleen met een duwhout te geleiden. De terugslagklauwen moeten vrij kunnen bewegen, en gehoorbescherming hoort erbij.
Bronnen
- Metabo: HC 260 C 2,2 WNB, technische gegevens
- Metabo: gebruiksaanwijzing HC 260 C (pdf)
- Scheppach: HMS850
- Scheppach: HMS1500
- Holzmann: HOB260ABS 230V
- Holzmann: HOB260ECOSMW2 230V
- Holzmann: HOB260ECO 230V
- Holzmann: HOB310ECO 400V
- Holzmann: handleiding HOB310ECO (pdf)
- Holzmann: handleiding HOB260ECO/HOB260ECOSMW2 (pdf)
- DGUV: Fachbereich AKTUELL FBHM-105, vlakbank (pdf, Duits)
- BG BAU: Baustein B 256 schaafmachines (pdf, Duits)
Waar te koop
- Metabo HC 260 C 2,2 WNBPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Scheppach HMS850€ 259,99≈ £ 217,30≈ CHF 240,80≈ PLN 1.148,38≈ SEK 2.898,11≈ DKK 1.943,22≈ NOK 2.768,24≈ CZK 6.350,78≈ HUF 96.048≈ RON 1.390,24≈ ISK 35.671≈ US$ 285,78≈ CA$ 408,68 bij scheppach · Stand 19.11.Bekijken bij scheppachVerkrijgbaar in Duitsland: scheppachPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Scheppach HMS1500Prijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.deBekijken bij scheppachVerkrijgbaar in Duitsland: scheppach
- Holzmann HOB260ABS 230VPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Holzmann HOB260ECOSMW2 230VPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
- Holzmann HOB310ECO 400VPrijs bekijken bij Amazon.dePrijs bekijken bij Amazon.co.ukPrijs bekijken bij Amazon.nlPrijs bekijken bij Amazon.com.bePrijs bekijken bij Amazon.frPrijs bekijken bij Amazon.itPrijs bekijken bij Amazon.esPrijs bekijken bij Amazon.plPrijs bekijken bij Amazon.seVerkrijgbaar in Duitsland: Amazon.de
Nog niet beslist?
Vergelijk rustig verder – alle artikelen in deze rubriek worden maandelijks gecontroleerd op nieuwe en uitgefaseerde modellen.







